2- Para Düzenlemeleri:

 Yabancı Paranın dolaşımında aşağıdaki idari sınırlamalar yürürlüktedir:

Tüm yerleşikler arası parasal hareketler Tenge ile yapılmaktadır. Bunun istisnası, Ulusal Banka düzenlemeleri veya vergi ve gümrük Kanunları ile verilen izinler kapsamındaki parasal işlemlerdir.

Yetkili bankalar veya sınırlı bankacılık faaliyetleri yapan veya bunlarca işletilen döviz ofisleri kapsamında yapılan işlemler hariç döviz alımı, satımı veya değişimi yasaktır.

Ulusal Banka lisansı ile verilenler dışında, mal ve hizmet karşılığı yerleşiklere ödenen veya kredi olarak onlar tarafından alınanlar, yetkili bankalara yatırılmak zorundadır.

Kazakistan Cumhurbaşkanı, devletin güvenliği söz konusu olduğunda, uluslar arası yükümlülüklerini karşılamak için döviz işlemleri üzerine yasaklamalar veya sınırlandırmalar getirebilme gücüne sahiptir.

Kazakistan Ulusal bankası kuruluş kanunu, bankaya gerektiğinde, faiz ve miktar düzenlemeleri dahil dövizli işlemlere sınırlamalar getirme yetkisi vermektedir. Parasal Düzenlemeler Hakkındaki kanuna göre de, Ulusal Bankanın yerleşiklerin ihracat gelirlerinin kullanımına sınırlama ve zorunlu satışını getirme yetkisi vardır.

 3- Parasal Hareketlerin Lisansa Bağlanması:

 1996 tarihli parasal hareketler hakkındaki kanuna göre, sermaye akımlarına yönelik parasal hareketler, yerleşiklerden yerleşik olmayanlara yapılan döviz transferleri, Ulusal Bankanın lisansına tabiidir.

 Kazakistan Para Kanunu parasal işlemlerin lisanslamasında, tüm birimlerin ticaretinde tek bir yaklaşım sergilemektedir. 2000 yılında, Lisans kanunu lisansı gerekli kılan parasal hareketler listesini vermektedir.

Günümüzde, Ulusal Banka aşağıdaki konularda lisansı gerekli görmektedir:

- Döviz değişimleri dahil, dövizle ifade edilen banka işlemleri,

- Nakit bazlı dövizli hizmetler ve perakende ticaret,

- Yerleşiklerin yabancı banka veya yabancı mali kurumlarda, ulusal para cinsinden olanlar dahil hesap açtırmaları,

- Yerleşiklerden yabancılara olan döviz transferleri ve sermaye hareketleriyle ilgili işlemler.

Finansal piyasalar geliştikçe ve bu piyasalara yeni oyuncular girdikçe, sermaye akımları ile ilgili sınırlamalar azaltılmakta, lisansa tabi işlemlerin sayısı azaltılmaktadır. Lisanslama finansal işlemler üzerinde bir idari engel teşkil ettiğinden, bu uygulamaların yerine başka çözüm yolları aranmaktadır.

 Lisanslama, emekli  ve hayat sigorta birikimleri veya yenilenen sigorta sözleşmelerini kapsamamaktadır.

 Ayrıca, lisans veren otorite sayısı azaltılmış, aşağıda sayılan işlerde lisans mükellefiyetinden muaf tutulmuştur.

-5 000 Doları geçmeyen ithalat/ihracat ile ilgili sermaye akımları,

- Kazakistan’daki uluslar arası mali kuruluşlarca ihraç edilen finansal araçlara yerlilerce yapılan yatırımlar,

- Devlet hesapları, üçüncü parti hükümet garantili dış borçlar, belgeli yabancı bankalardan sağlanan devlet garantisi olmayan borçlar, ihracat kredileri kapsamında yabancı hükümetlerce sağlanan ve devlet garansisi olmayan ihracat/ithalat finansman kredileri.

Kalkınma programı çerçevesinde, menkul kıymet piyasasının gelişmesi için, emeklilik tasarruflarının (varlıklarının) işletimini yapan firmaların lisanslanması prosedürü basitleştirilmiş ve bu kurumların döviz işlemleri genel bir lisansa tabi tutulmuştur.

4- İthalat ve İhracat Nakitleri:

 Son zamanlara kadar, kaynağı belgelenmeksizin ihracat kaynaklı nakit tutabilme limiti olan 3 000 Dolar miktarı günümüzde 10 000 Dolara yükseltilmiştir.

 1999 yılına kadar nakitli ihracat  gümrük vergisi oranı % 1 iken, 23 Mayıs 2001 yılında bu uygulama kaldırılmıştır.

 5- İç Piyasadan Döviz Alımıyla İlgili Uygulama:

 Yerleşiklerin İç piyasadan döviz satın alabilmelerinin kapsamı genişletilmiştir. Yerleşik olmayan firmalar, parasal işlemlerde sadece Tenge kullanılması mecburiyeti ve döviz kısıtlamalarından muaf tutulmuştur.

 5- Yabancı Para İşlemlerinin Kaydı:

 - Kaydı zorunlu olan yerleşik olmayan firmaların Kazakistan’a getirmiş oldukları nakit akımları;
- Finansal leasingler dahil, 120 günden uzun vadeli yabancı kaynaklardan sağlanan krediler,
- Yerleşiklerin dışarıdan sağladıkları 120 günden uzun ihracat/ithalat kredileri,
- Yerleşik olmayanların doğrudan ve portfalio yatırımları,
- Yerleşik olmayanların fikri haklar işlemleriyle ilgili ödemeler,
- Yerleşik olmayanların sabit varlık alımlarıyla ilgili ödemeler.

Kayıt işlemi yukarıda yer alan işlemlerin kısıtlanması anlamını taşımaz. Kayıt istatistik amaçlı olup, dış borçların ve ülke ödemeler dengesi analizi için gereklidir.
 Parasal işlemlerin raporlanması, ilgili otoritelerce onaylanması ve Ulusal Bankaya sunulması Kazakistan’daki tüm birey ve kurumlar için zorunludur.

7- Parasal İşlemlerin Serbestleştirilmesi İçin Öngörülen Tedbirler:

 Orta vadede, sürdürülebilir ödemeler dengesi, para politikasının sermaye akımları üzerine sıkı kontroller konulmasının yerine, yabancı sermayeyi teşvik ve bunun etkili kullanılmasına imkan sağlamaktadır. Serbestleşme konusunda aşağıdaki tedbirlerin alınması ön görülmektedir:

-Yatırımların karlılığının artırılması ve yatırımcı riskinin azaltılmasına yönelik yatırım imkanlarının çeşitlendirilmesi; bu şekilde yabancı imkanlar dahil dolaşımdaki finansal araçların çeşitlendirilmesi,

-Yabancı girişimci ve onların faaliyetlerinin artmasına yönelik doğrudan yatırımlarla ülke ekonomik potansiyelini artırmak,

Bu şekilde iç sanayiinin büyümesi, yeni pazarların açılması ve işlem maliyetlerinin aşağı çekilmesi sağlanacaktır.

- Kazakistan menkul kıymetler borsasının geliştirilmesi ve yabancı oyuncuların aktif katılımını sağlamaya yönelik, daha fazla ve türev finansal araçların ihracı yollarının aranması,

- Mali olmayan sektöre yabancı para girişinin sağlanması. Yerli şirketlerin zamanında dış borçlarını ödeyebilme kapasitelerinin artırılması.

- Yerleşik olmayanların iç piyasadan döviz alımlarına yönelik sınırlamaların kaldırılması ve mali sektör dışı büyük piyasa oyuncularının daha etkin denetimine yönelik kontrol mekanizması oluşturmak,

- İdari yasakların sayısını ve  yerleşiklerin dış ticaret yapabilme koşullarını azaltmak,

8- Serbestleşme İşlemlerine Yönelik Kriterler:

 Kısa ve uzun dönemli işlemlerin niteliği: Ekonominin dış şoklara maruz kalması durumlarında, ulusal paranın istikrarı, kurların oynaklığı ve ülke riskinin duyarlı olan kısa dönem sermaye akımlarına bağlıdır. Bu durum ülkeye giren ve ülkeden çıkan sermaye akımlarını etkiler. Uzun dönemli işlemler, daha etkili kur uygulamalarını sağlayacak ve ödemeler dengesinin istikrarı için ciddi tehditlere meydan vermeyecek şekilde olacaktır.

İşlemlerin Konusu: İşlemlerde, ülke ekonomik potansiyelini artırıcı kar-risk dengesi gözetilecektir.

İşlemlerde taraf ilişkiler iyileştirilecektir.

Risk yönetim sistemi oluşturulduktan ve daha tedbirli politika uygulamalarından sonra, yetkili bankalar, emeklilik fonları, tasarruf yönetim şirketleri gibi mali kurumlar genelde daha şeffaf ve kontrol edilebilir düzeye gelmiş, parasal işlemlerde daha serbest olmuşlardır.

 Mali olmayan sektörde aciz halleriyle ilgili yüksek risklerin olması durumunda, her durumda ayrı ayrı mali uygulanabilirlik durumlar tartışılacak ve çözümler bulunacaktır.

 Yerleşik olmayanlara yönelik etkili kayıt sistemi ile yüksek oranlı para işlemleri kara paranın kontrolüne tabi tutulacak veya dış ticaret politikası ile özel uygulamaya tabii tutulacaktır.

 Devamı için lütfen tıklayınız...