BANKACILIK   

 
KAZAKİSTAN BANKCILIK SİSTEMİ

B- Temel Uygulama Sonuçları

2002 yılında enflasyon % 6.6 olarak gerçekleşmiştir. Merkez Bankası gelecek 3 yıl için enflasyon oranının % 4-6 oranlarını geçmemesini hedeflemiştir. Buna bağlı olarak, enflasyonun yavaşlaması ve aşağı çekilmesi, sonucunu finansal piyasalarda gösterecek ve Merkez Bankası 2002 yılında % 7.5 olarak gerçekleşen refinansman oranının, 2005 yılında % 4 e indirilmesini planlayacaktır.

 

Para Politikası Uygulama Sonucu (Kaynak: K. Ulusal Bankası)

 

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

Döviz Kuru (Tenge/ABD $ Yıllık Ort.)

73,3

75,6

83,8

119,6

142,1

146,7

153,3

143,3

130,0

Enflasyon

28,7

11,2

1,9

17,8

9,8

6,4

6,6

6,8

6,8

Net Doviz Dengesi (Milyon $)

1334,0

1727,0

1292,0

1521,0

2094,0

2506,0

3138,0

 

 

M.B. Refinansman Oranı (%)

 

 

25

18

14

9

7..5

7.0

7.0

 

Tablodan görüleceği üzere, enflasyon oranı 2003 ve 2004 yıllarında hedefi neredeyse yakalamış ve iki yılda da sabit bir gelişme göstermiştir.

 

Tenge kurunun dalgalanması, serbest bırakılması, diğer anlamda dalgalı kur politikasının izlenmesi sürdürülmüş; bu şekilde Kazak ihraç ürünlerinin fiyat rekabetini sağlamaya yardımcı olunmuştur. Kurları sabit tutma gibi her hangi bir plan söz konusu olamayıp; Merkez Bankası da sadece gerektiğinde spekülatif amaçlarla sınırlı olarak iç döviz piyasasına müdahale edecektir. Bu politika yaklaşımı ve uygulanan reel faiz politiksı nedeniyle Tenge değer kazanmıştır. Bu gelişme elbette uygulanan sürdürülebilir ekonomik büyüme ve rekabetçi üretim ortamının teşviki ile ilgili makroekonomik politikayla da tutarlıdır.

 

Uluslararası mal ve kazak mali piyasasında görülen müsait ortam, döviz talebine göre döviz arzını sürekli fazla kılmıştır. Bu gelişme Merkez Bankası toplam döviz rezervlerinin de armasına (2002 yılında 3.1 milyar Dolar) neden olmuştur. Politika hedefi olarak, altın ve döviz rezervlerinin 3 aylık mal ve hizmet ithalatını karşılayabilir bir seviyede tutulması kuralı benimsenmiştir.

 

Kamu menkul kıymet portföy vadesini bir yılın üzerinde tutmak (ki bu toplamda % 98.5 e ulaşmıştır) ve bu piyasada nitelikli gelişmeler sağlamak da para ve kredi politikasının hedeflerindendir. Bankacılık ve borsada da uygun ortam sürdürülmektedir.

 

Kazakistan parasının liberalize edilmesi için, yasal çerçevenin oluşturulması ve döviz giriş ve çıkışlarının (kambiyo politikası) kontrolünün ayarlanması çalışmalarına devam edilmesi de para ve kredi politikasının diğer önemli bir amacıdır.

 

2003 ve takip eden yıllarda Merkez Bankası, mikroçip teknolojisinin kullanılmasıyla, Ulusal İnter-bank Kart Ödeme Sistemine geçilmiş, ödeme sisteminde yenilikler de reform hareketlerinin amaçlarından olmuştur. Kart sistemi, maaş ve emeklilik ödemeleri, mal ve hizmet alımları, gümrük ve vergi ödemeleri gibi geniş bir alanda uygulamaya konulmuştur. Nihai hedef olarak, bireysel vatandaşlarla mal ve hizmet sunanlar arasında belirlenmiş bir ödeme sistemi oluşturulacak ve nakitsiz işlemler arttırılacaktır.

 

Para ve Kredi politikası, mali piyasalarda istikrarı sağlayacak, sigortacılık sektörü ve borsanın gelişmesine yardımcı olacak, bankacılık sistemini güçlendirecek, reel sektöre kredi verme koşullarını teşvik edecek ve emekli tasarruf sisteminin kusursuz çalışmasını imkan verecektir.

 

3 yıllık süreçte Merkez Bankası ortak Avrupa Ekonomik Topluluğu ödeme sistemine uyum sağlamak ve mali piyasasına entegrasyonu hızlandırmak yolunda bu ülkeler merkez bankalarıyla da ortak çalışmaları sürdürecektir.

                                                 

 

 

2436 no ve                                                                  Kazakistan Cumhuriyeti

11 Ağustos 2003 tarihinde                                            Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun

Kazakistan Cumhuriyeti                                               “Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

Adalet Bakanlığı’nda                                                    kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

sicili yapılmıştır.                                                Kurallarının onaylanması hakkında”

4 Temmuz 2003 tarih ve 225 no’lu

Kararıyla onaylanmıştır.

 

 

 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin kaydı ve yurtdışında hesap açtırma Kuralları

 

 

İşbu Kurallar, Kazakistan Cumhuriyeti’nin 30 Mart 1995 tarih ve 2155 sayılı “Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası hakkında”, 24 Aralık 1996 tarih ve 54-1 sayılı “Para düzenlemesi hakkında” Kanunları gereğince hazırlanmış olup, sermaye hareketi ile ilgili işlemlerinin kaydı ve ülkenin ödeme bilançosu ile dış borcu durumunun doğru ve zamanında istatistik sayımı ve analizini gerçekleştirmek için yurtdışında hesap açtırma düzenini tespit eder.

 

1. Bölüm. Genel hükümler

 

1. İşbu Kuralların hedefleri için aşağıdaki terim ve tanımlamalar kullanılmaktadır:

 

         Anlaşma – Anlaşma, kredi veya yatırım sözleşmesi, kontrat, kurucu evrakları, onlara ilaveler ve değişiklikler, hesap açtırma anlaşması ve onlara dayanılarak sermaye hareketi ile ilgili para işlemleri ve yurtdışında hesap açtırma işlemleri  gerçekleştirilen diğer evraklar;

         İKGS kodu – İşletme ve kuruluşların genel sınıflayıcısı uyarınca Kazakistan Cumhuriyeti devlet istatistik makamlarınca yetki verilen tüzel şahıslar temsilcilikleri, tüzel şahıslar ve şubeler tarafınca terfi edilen özdeşlenmiş kod;

         Yerleşik olmayan şahısların ihraç ve ithal sözleşmelerine kredi vermesi – Yerleşik olmayan şahsın yerleşik şahıstan satın aldığı mallar (işler, hizmetler) ödemesinin 180 günden fazla süreyle avans ödemesi veya yerleşik şahıs tarafınca alınan Kazakistan Cumhuriyeti’ne ithal edilen mallar (işler, hizmetler) ödemesinin 180 günden fazla süreye ertelenmesi;

         Yatırım hedefi –tüzük sermayesine yatırım gerçekleştirilen veya kıymetleri kağıtları (tüzük sermaye payı) yerleşik olmayan şahıs tarafınca satın alınan tüzel-yerleşik (yerleşik olmayan) şahıs. Depozitör tutanağı ile işlemler yapıldığı takdirde, yatırım hedefi, temel aktif olan kıymetli kağıtların emisyonu olmaktadır;

         Doğrudan yatırım hedefi - oylamaya katılan hisse senedinin yüzde onu veya daha fazlasına sahip tüzel-yerleşik  veya (yerleşik olmayan) şahıs;           

         Yerleşik olmayan şahıs-alacaklının (kreditörün) yerleşik şahıs-ödünç alıcıya davranışı – Aralarında olan sözleşmelerin ekonomik sonuçlarını etkileyebilecek yerleşik şahısa yönelik yerleşik olmayan şahısın ekonomik ve hukuki nitelemesi. Yerleşik olmayan şahıs-alacaklının (kreditörün) yerleşik şahıs-ödünç alıcıya davranışları şunlar gibi olabilir: doğrudan yatırımcı, doğrudan yatırım hedefi, diğerleri;

         Anlaşmanın yeniden kaydı – işbu Kurallarca öngörülen durumlarda Anlaşmanın müteakip kaydı;

         Senetli yatırımlar – devlet kıymetli kağıtlarının, tahvillerinin ve ticari kuruluşların diğer kıymetli kağıtlarının satın alınması, ayrıca, sözkonusu tüzel şahısın oylamaya katılan hisse senetlerinin en az yüzde onuna (katılımcıların en az yüzde onluk oyu) sahip olacak bunun gibi işlem yapan (yatırım yapan) kişinin hisse senet satın alması (katılımcının yatırım yapması). Depozitör tutanağının satın alınması da senetli yatırımlar sayılır;

         Doğrudan yatırımcı – yatırım hedefine doğrudan yatırım yapmakta olan (yapan) tüzel veya özel şahıs;

         Doğrudan yatırımlar – paralar, kıymetli kağıtlar, eşyalar, mülkiyet hakları, anlık yaratıcılık faaliyet sonucu hakları ve tüzel kişinin hisse senetlerini (katılımcılar yatırımı) ödemek için diğer mülkiyet yatırımlarıdır. Bunun sonucunda sözkonusu tüzel kişilerin oylamaya katılan hisse senetlerinin yüzde on ve daha fazlası (katılımcıların genel oylarının yüzde on ve daha fazla oyu) yatırım yapanlara ait olacaktır.

         Yeniden yatırımlar – daha önce yapılan yatırımlardan elde edilen gelirlerin doğrudan yatırımcılar tarafından yatırım hedefine yatırılması;

         Yetkili devlet makamı – devlet mülkiyetini edinme, kullanma ve yönetme konusunu düzenleyen devlet idare makamı ve yatırım hedefine ilişkin olarak devlet mülkiyet hakları şahısının fonksiyonlarını gerçekleştiren devlet makamlarıdır.

 

        

         2. Kaydetmek/yeniden kaydetmek (bundan sonra – kaydetmek), işbu Kurallarca tespit edilen düzene göre, uygun Anlaşma kaydı ve kaydedilen Anlaşma’ya göre bilgilerin üç aylık olarak sunulmasını dahil etmektedir.

 

 

         3. Kaydetmeye:

         1) Kazakistan Cumhuriyeti’ne mülkiyetin (paraların) gelmesini ve/veya yerleşik olmayan şahısa 100 bin ABD Dolarını aşan tutardaki paraların iadesine ilişkin taahhütlerin meydana gelmesini öngören sermaye hareketi ile ilgili para işlemleri:

 

 

         yerleşik olmayan şahıslardan 180 günden fazla süre için mali (lizing dahil), kredilerin alınması,

 

         yerleşik olmayan şahıslar tarafından ihracat ve ithalat sözleşmelere kredi verilmesi;

 

         yerleşik olmayan şahısların Kazakistan Cumhuriyeti’ne, uluslararası sermaye piyasasında yerleşik şahısların kıymetli kağıtlarının ilk defa yerleştirilmesi dahil (bunun içinde yerleşik şahısların kıymetli kağıtlara depozitör tutanağının uygulanması), doğrudan ve senetli yatırımlar şeklinde yatırımları;

anlık mülkiyet tesislerine tekel haklarının yerleşik şahıslarca tam teslim ödemesi için yerleşik olmayan şahısların transferleri;

gayri menkulle bir tutulan mülkiyet dışında gayri menkul mülkiyet haklarının ödemesi için yerleşik olmayan şahısların transferleri;

tabi tutulmaktadır.    

          

         2) Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Teşkilatına (OECD) dahil ve (veya) Kazakistan Cumhuriyeti ile karşılıklı teşvik ve yatırım koruması hakkında uluslararası anlaşmalar imzalamış ve onaylamış ülkelere yerleşik şahısların doğrudan yatırımları sonucunda, yatırım hedefinin oylamaya katılan hisse senetlerinin yüzde elli ve daha fazlası (katılımcı oylarının yüzde elli ve daha fazlası) yatırım yapan yerleşik şahıslara ait olacaktır.

 

         3) Eğer “A” (“Standart & Poor`s” veya “Fitch” raiting ajanlarının sınıflamasına göre) veya “A2”den (“Moody’s Investors Service” raiting ajanlarının sınıflamasına göre) aşağı olmayan uzun vadeli kredi raitingi olan ve OECD üyesi olan devlette yabancı banka kayıtlı ve yerleşik ise, özel-yerleşik şahısların yurtdışındaki yabancı bankada hesap açtırmaları;

 

         4. Yerleşik şahıs-Anlaşma katılımcısı  (bundan sonra- yerleşik şahıs), Anlaşma kaydı için Anlaşma’nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde Merkez Bankasına başvurur.

        

5. İkinci dereceli bankalar, yetkili devlet makamı ve yurtdışında doğrudan yatırım gerçekleştiren yerleşik şahıslar, kayıt için Merkez Bankası’nın merkez teşkilatına başvuruyorlar.

Diğer durumlarda yerleşik şahıslar Merkez Bankası’nın bölgesel şubesine başvuruyorlar: tüzel şahıslar – bulunduğu yere göre, özel şahıslar ise – devamlı oturduğu yere göre.

6. Kayıt işleri, işbu Kurallarca öngörülen evrakların tam olarak başvurucu tarafından sunulduğu tarihten itibaren on iş günü içerisinde gerçekleşir. Kayıt yapıldıktan sonra belirtilen örneğin kayıt belgesi (işbu Kurallara Ek 1) devlet dilinde ve Rusça olarak verilir.

 

7. Sermaye hareketi ile ilgili işlemler için yeniden kayıt yaptırmak için aşağıdaki değişikliklerin bulunması gerekmektedir:

büyüme tarafına Anlaşma tutarı,

Anlaşma parası;

Anlaşma katılımcısı;

Anlaşma konusu;

Anlaşma’nın geçerlilik süresi – kısa vadelinin (bir yıl ve daha az) uzun vadeliye (bir yıldan fazla) geçmesi sırasında;

yerleşik şahısın bulunduğu yeri (devamlı oturduğu) – başka bölgeye aktarılmasında;

yerleşik olmayan şahısın bulunduğu yeri (devamlı oturduğu) – başka ülkeye aktarılmasında (tüzel şahısın kayıt yaptırdığı ülkenin veya özel kişinin devamlı oturduğu yerin değişmesinde).

Yerleşik şahısın 180 günden fazla süreye kredi almasını veya yerleşik şahısın ihracat ve ithalat sözleşmelerine yerleşik olmayan şahısın kredi vermesini öngören Anlaşma’nın yeniden kaydı, yerleşik olmayan şahıs-kreditörün yerleşik şahıs-ödünç alıcıya davranışının değişmesi takdirde gerçekleşir.

Eğer son defa Merkez Bankası’na sunulduğundan beri evraklarında değişikliler olmamışsa yeniden kayıt yapılırken evraklar tekrar talep edilmeyecektir.

Yurtdışında hesap açtıran yerleşik şahıs için Anlaşma’nın yeniden kaydı, sadece onun devamlı oturma yerinin değişmesi (başka bölgeye aktarılması) halde yapılır.

 

8. Anlaşma’nın taraflarca iptal edildiği, kreditör tarafınca borcun tamamen veya kısmen silinmesi (bağışlanması) takdirde Anlaşma’nın yeniden kaydı talep edilmemektedir.

 

9. Yerleşik şahıs, değişiklikler ve ilaveler yapıldığı tarihten itibaren en geç otuz gün içerisinde, yürürlükte olduğu dönemde meydana gelen ve yeniden kayıt talep etmeyen kayıt edilen Anlaşma’ya olan tüm değişiklikler ve ilaveler hakkında kayıt yerine göre yazılı olarak haber verir.

 

10. Kayıt belgesi aşağıdaki durumlarda gücünü kaybetmiş oluyor:

Anlaşma’nın yeniden kaydı yapıldığında ve yeni kayıt belgesinin verildiğinde;

mevzuatça tespit edilen düzene göre para işlemi geçersiz tanınmışsa;

taraflarca taahhütlerin tamamen yerine getirilmesinde, kreditör tarafınca borcun tamamen silinmesinde (bağışlanmasında) ve/veya taraflarca Anlaşma’nın iptal edilmesinde, bu gerçekler hakkında yerleşik şahıs-Anlaşma katılımcısının teyit edici evraklarının bulunması ve yazılı olarak haber vermesinde;

bölgelerin (büyük şehirlerin, başkentin) gümrük işleri konusundaki yetkili makamının bölgesel kısmının ve/veya yetkili bankaların kayıt Anlaşması’na (ihracat ve ithalat para kontrolüne dahil edilen sözleşmelere göre), göre sözleşme pasaportunun kapatılması hakkında ihbarnamesinin bulunmasında;

yurtdışındaki hesabın kapatılmasında;

eğer hak alıcısı yoksa tüzel şahısın tasfiye edilmesi veya borçlu-özel şahısın ölümü ile ilgili taahhütlerin yerine getirilmesinin mümkün olmadığında.

 

11. Kayıt belgesi, taraflarca taahhütlerin (bunun içinde, Anlaşma geçerlilik süresinin bitişine kadar yerine getirilmemiş taahhütlerin) tamamen yerine getirilmesine kadar veya Anlaşma geçerliliği bitinceye kadar geçerlidir.

Kayıt belgesinin geçersiz tanınması takdirde, Merkez Bankası, işbu Kuralların 39. maddesinde tespit edilen düzene göre bölgelerin (büyük şehirlerin, başkentin) gümrük işler konusundaki yetkili makamının bölgesel kısmına ve para kontrolü ajanlarına haber verir.

 

12. Kayıt belgesi orijinalinin kaybolması halinde, Merkez Bankası yerleşik şahısın dilekçesi üzerine onun ikinci nüshasını verir.

Kayıt belgesinin ikinci nüshasını almak için yerleşik şahıs, kayıt yerine göre kayıt belgesini kaybetme sebepleri ve durumlarını anlatan dilekçe sunar.

Merkez Bankası evrakların geldiği tarihten  itibaren beş iş günü içerisinde işlem yapar ve kayıt belgesinin ikinci nüshasını verir.

Kayıt belgesinin ikinci nüshası, “İkinci nüsha” kelimesi ve ikinci nüshanın veriliş tarihi yazılarak ilk kayıt belgesinin no’su ve tarihiyle verilir.

 

13. Anlaşma kaydını yapan yerleşik şahıs, kayıt yerine göre her üç ayda işbu Kuralların 15., 21., 22., 23., 25., 27., 30. maddeleri gereğince kaydedilen Anlaşma’ya göre borçlar durumu ve/veya para hareketleri hakkında veriler sunar.

 

 

2. Bölüm. Yerleşik şahısların yerleşik olmayan şahıslardan kredi alması ve yerleşik şahısların ihracat ve ithalat sözleşmelerine yerleşik olmayan şahısların kredi

vermesi ile ilgili para işlemlerinin kaydı

 

 

14. Yerleşik şahısların yerleşik olmayan şahıslardan kredi alması ve yerleşik şahısların ihracat ve ithalat sözleşmelerine uygun yerleşik olmayan şahıslara kredi vermesi ile ilgili para işlemlerinin kaydı için, yerleşik şahıs Merkez Bankası’na aşağıdaki evrakları sunar:

Anlaşma’yı kaydetme dilekçesi (işbu Kurallara Ek 2);

Anlaşmaya göre paraların gelme (alınma) grafiği (işbu Kurallara Ek 3);

dikilen ve yerleşik şahısın mühürü ile tasdik edilen (tüzel şahısın veya bireysel işletmecinin) veya noter tasdikli (özel şahıs için) Anlaşma fotokopisi (ve onun devlet dilinde veya rusça tercümesi);

Uygun Anlaşma’ya hizmet verildiği hakkında yetkili bankanın (ikinci dereceli bankalar hariç) keyfi olarak oluşturulan tasdiki;

Başvurucunun istatistik kartının fotokopisi (tüzel şahıslar için);

Tüzel şahısın devlet kaydı hakkında devlet dili ve rusça belgesinin fotokopisi;

ihracat ve ithalat para kontrolüne dahil edilen sözleşmeler için sözleşme pasaportunun fotokopisi (dilekçe verildiği tarihte bulunması halinde);

eğer taahhütler yerine getirilmişse, dilekçe verildiği tarihe göre sözkonusu Anlaşma’ya göre taahhütlerin taraflarca yerine getirildiğini teyit eden yükün gümrük deklarasyonu, müşterinin fatura yazmaları, faturaları ve/veya diğer evraklarının fotokopileri. İhracat ve ithalat para kontrolüne dahil edilen sözleşmelere göre, yapılan ödemeler ve sözleşme pasaportuna göre teslimler hakkında yetkili banka ve/veya gümrük makamlarının belgeleri sunulabilir; 

Eğer Anlaşma koşullarınca üçüncü-yerleşik olmayan şahısların hesaplarına paraların mahsup edilmesi öngörülmüşse ve/veya sözkonusu Anlaşma’ya hizmet vermek için yurtdışındaki bankada hesap açtırması öngörülmüşse Merkez Bankası lisansının fotokopisi;

Vergi yükümlüsünün kayıt numarasını teyit eden evrakın fotokopisi (bundan sonra – VKN);

kimliğini doğrulayan evrakın fotokopisi (özel şahıslar için).

 

15. Yerleşik şahıs (ikinci dereceli bankalar hariç), kayıt yerine göre, raporluk üç aydan sonraki ayın onuna kadar (bu tarih dahil) tespit edilen şekilde (işbu Kurallara Ek 4) kayıt edilen Anlaşma belgelerini her üç ayda sunar. Hesap verme şekline göre sunulan belgelerin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla Merkez Bankası, Anlaşma’ya göre paraların gerçek hareketini teyit eden yükün gümrük deklarasyonunun, müşteri faturası veya diğer evrakların fotokopisini talep edebilir.

 

16. Yerleşik şahıs – ikinci dereceli banka, kayıtlı Anlaşma’ya göre devlet istatistik hesap verme çerçevesinde, banka tarafınca çekilen ve hizmet verilen iç ödünçler (krediler, depozitolar) konusundaki belgeleri her üç ayda sunar.

 

17. Cari para işlemlerinin işbu Kurallarca öngörülen düzene göre uygun Anlaşma’nın kaydı için sermaye hareketi ile ilgili işlemlere geçmesi halinde, yerleşik şahıs geçiş yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içerisinde Merkez Bankası’na başvurur.  

Yerleşik olmayan şahısların yerleşik şahısların ihracat ve ithalat sözleşmelerine kredi vermesi ile ilgili cari para işlemlerine göre Anlaşma kaydı, eğer cari işlemlerin sermaye hareketi ile ilgili işlemlere geçtiği tarihte, Anlaşma’ya göre yerleşik şahısın borcu 100 ABD Doları’nı aşmadığı takdirde gerçekleşir. Cari para işlemlerinin sermaye hareketi ile ilgili işlemlere geçme süresinin hesaplaması, yerleşik şahıs borcunun 180 günde yarı kapatılmasının ilk oluşma tarihinden başlıyor. Borç tutarının hesaplaması, Anlaşma çerçevesinde yerleşik olmayan şahısın tüm yarı kapatılmış teslimi/ödemesine göre yapılır.

 

 

3. Bölüm. Yerleşik olmayan şahısların Kazakistan Cumhuriyeti’ne doğrudan ve senetli yatırımlarının kaydı

 

18. Doğrudan ve senetli yatırımlarının kaydı için (19. ve 20. maddelerdeki işlemler dışında) yerleşik şahıs, Merkez Bankası’na aşağıdaki evrakları sunar:

Anlaşma’yı kaydetme dilekçesi (işbu Kurallara Ekler 5,6,7);

dikilen ve yerleşik şahısın mühürü ile tasdik edilen (tüzel şahısın veya bireysel işletmecinin) veya noter tasdikli (özel şahıs için) Anlaşma fotokopisi (ve onun devlet dilinde veya rusça tercümesi);

başvurucunun istatistik kartının fotokopisi (tüzel şahıslar için);

tüzel şahısın devlet kaydı hakkında devlet dili ve rusça belgesinin fotokopisi;

uygun Anlaşma’ya hizmet verildiği hakkında yetkili bankanın (ikinci dereceli bankalar hariç) keyfi olarak oluşturulan tasdiki;

eğer taahhütler yerine getirilmişse, dilekçe verildiği tarihe göre sözkonusu Anlaşma’ya göre taahhütlerin taraflarca yerine getirildiğini teyit eden yükün gümrük deklarasyonu, müşterinin fatura yazmaları, faturaları ve/veya diğer evraklarının fotokopileri.

         yatırımlar gerçekleştirilen kıymetli kağıtların emisyon yapıcıları için – kıymetli kağıtlar piyasasında devlet düzenlemesi yapan yetkili makamlarca verilen, kıymetli kağıtlar çıkışının devlet kaydı veya kıymetli kağıtlara milli özdeş numarasının (milli özdeş numaralarının) terfi edilmesi hakkındaki belgenin fotokopisi;

VKN’nı  teyit eden evrakın fotokopisi;

kimliğini doğrulayan evrakın fotokopisi (özel şahıslar için).

 

19. Yerleşik olmayan şahıs tarafınca devlet hisse senetlerinin (devlet payının) satın alınması ile ilgili yetkili devlet makamının kayıt işlemlerini gerçekleştirmek için yetkili devlet makamı – Anlaşma taraflısı, Merkez Bankası’na dilekçe (işbu Kurallara Ekler 5, 6, 7) ve Anlaşma fotokopisini sunar.

 

20. Kazakistan Cumhuriyeti’nin devlet kıymetli kağıtlarının uluslararası sermaye piyasasına ilk defa yerleştirilmesinin kaydı için, emisyon yapıcı – yetkili devlet makamı Merkez Bankası’na dilekçe (işbu Kurallara Ekler 5, 7) ve Anlaşma fotokopisini sunar.

 

21. Yatırım hedefi olan yerleşik şahıs (ikinci dereceli bankalar ve yetkili devlet makamı hariç), kayıt yerine göre, müteakip raporluk üç ayın onuna kadar (bu tarih dahil) tespit edilen şekilde (işbu Kurallara Ek 8) kayıtlı Anlaşma’nın para hareketini yansıtan belgelerini her üç ayda sunar.

Tespit edilen belgelerin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla Merkez Bankası, Anlaşma’ya göre paraların hareketini teyit eden yükün gümrük deklarasyonunun, müşteri faturası veya diğer evrakların fotokopisini talep edebilir. Ayrıca, muhasebe bilançosunun, mali ve ekonomik faaliyetin sonuçları hakkında raporun, para hareketi raporunun fotokopilerini de talep edebilir.

 

22. Yatırım hedefi olmayan yerleşik şahıs (ikinci dereceli bankalar hariç), yerleşik olmayan şahıs tarafınca taahhütlerin tamamen yerine getirilmesine kadar, kayıt yerine göre, müteakip raporluk üç ayın onuna kadar (bu tarih dahil) tespit edilen şekilde (işbu Kurallara Ek 9) kayıtlı Anlaşma’ya göre paraların gelmesi hakkındaki belgeleri her üç ayda sunar.

 

23. Yetkili devlet makamı, devlet hisse senetlerinin (devlet payının) satış Anlaşması’nın kayıt yerine göre, müteakip raporluk üç ayın onuna kadar (bu tarih dahil) tespit edilen şekilde (işbu Kurallara Ek 10) Anlaşma’ya göre bütçeye gelmesi hakkındaki belgeleri her üç ayda sunar.

 

 

4. Bölüm. Yerleşik şahısların yurtdışına doğrudan yatırımlarının kaydı

 

24. Yerleşik şahısların yurtdışına doğrudan yatırımlarının kaydı için yerleşik şahıs Merkez Bankası’na aşağıdaki evrakları sunar:

Anlaşma’yı kaydetme dilekçesi (işbu Kurallara Ekler 5, 6, 7);

Anlaşma, bunun içinde yatırım hedefinin kurucu evraklarının ve işbu Kuralların 3. maddesinin 2. paragrafının taleplerine göre sözleşmenin uygunluğunu onaylayan diğer evrakların fotokopileri. Ayrıca, dikilen ve yerleşik şahısın mühürü ile tasdik edilen (tüzel şahısın veya bireysel işletmecinin) veya noter tasdikli (özel şahıs için) onların devlet dilinde veya Rusça tercümeleri;

başvurucunun istatistik kartının fotokopisi (tüzel şahıslar için);

 

 

tüzel şahısın devlet kaydı hakkında devlet dili ve Rusça belgesinin fotokopisi;

uygun Anlaşma’ya hizmet verildiği hakkında yetkili bankanın (ikinci dereceli bankalar hariç) keyfi olarak oluşturulan tasdiki;

eğer taahhütler yerine getirilmişse, dilekçe verildiği tarihe göre söz konusu Anlaşma’ya göre taahhütlerin taraflarca yerine getirildiğini teyit eden yükün gümrük deklarasyonu, müşterinin fatura yazmaları, faturaları ve/veya diğer evrakların fotokopileri.

VKN’nı teyit eden evrakın fotokopisi;

kimliğini doğrulayan evrakın fotokopisi (özel şahıslar için).

 

25. Yerleşik şahıs (ikinci dereceli bankalar hariç), kayıt yerine göre, müteakip raporluk üç ayın onuna kadar (bu tarih dahil) tespit edilen şekilde (işbu Kurallara Ek 8) kayıtlı Anlaşma’nın paraların gerçek hareketini yansıtan belgelerini her üç ayda sunar.

Tespit edilen belgelerin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla Merkez Bankası, Anlaşma’ya göre paraların hareketini teyit eden yükün gümrük deklarasyonunun, müşteri faturası veya diğer evrakların fotokopisini talep edebilir. Ayrıca, muhasebe bilançosunun, mali ve ekonomik faaliyetin sonuçları hakkında raporun, hem yatırımcı-yerleşik şahısın hem de yatırım hedefi-yerleşik olmayan şahısın para hareketi raporunun fotokopilerini de talep edebilir.

 

 

5. Bölüm. Özel yerleşik şahıslarca yurtdışında hesap açtırma kaydı

 

26. Özel-yerleşik şahıslarca yurtdışına hesap açtırma kaydı yapılırken özel-yerleşik şahıs  Merkez Bankası’na aşağıdaki evrakları sunar:

Anlaşma’yı kaydetme dilekçesi (işbu Kurallara Ek 11);

noter tasdikli Anlaşma’nın fotokopisi (onun devlet dilinde ve rusça tercümesi);

uygun Anlaşma’ya hizmet verildiği hakkında yetkili bankanın keyfi olarak oluşturulan (eğer paraların devletten/devlete transferi tahmin ediliyorsa) tasdiki;

VKN’nı teyit eden evrakın fotokopisi;

kimliğini doğrulayan evrakın fotokopisi (özel şahıslar için).

 

27. Özel-yerleşik şahıs, rapor yılından sonra gelen ikinci ayın 25’ine kadar (bu tarih dahil) yıl sonuna doğru hesap durumu hakkında yabancı bankanın şubesine her üç ayda yazma sunar. 

 

 

 

 

 

 

 

 

6. Bölüm. Sermaye hareketi ile ilgili diğer işlemlerin kaydı

 

28. Yerleşik şahısların yerleşik olmayan şahıslara anlık mülkiyet tesisine tekel hakkını vermesiyle, işletme kirası Anlaşması’na dayanarak işletmeyi genel mal ekibi olarak geçici olarak edinme ve kullanma hakkını yerleşik olmayan şahısların yerleşik şahıslara ödemesiyle, satın alma ve satma Anlaşması’na dayanarak gayri menkul eşyasıyla bir tutulan mülkiyet hariç, gayri menkul mülkiyet hakkının ödenmesiyle ilgili olarak, yerleşik şahıs Merkez Bankası’na aşağıdaki evrakları sunar: 

dilekçe (işbu Kurallara Ek 12);

dikilen ve yerleşik şahısın mühürü ile tasdik edilen (tüzel şahısın veya bireysel işletmecinin) veya noter tasdikli (özel şahıs için) Anlaşma’nın fotokopisi (onun devlet dilinde veya rusça tercümesi);

başvurucunun istatistik kartının fotokopisi (tüzel şahıslar için);

tüzel şahısın devlet kaydı hakkında devlet dili ve rusça belgesinin fotokopisi;

uygun Anlaşma’ya hizmet verildiği hakkında yetkili bankanın (ikinci dereceli bankalar hariç) keyfi olarak oluşturulan tasdiki;

VKN’nı teyit eden evrakın fotokopisi;

kimliğini doğrulayan evrakın fotokopisi (özel şahıslar için).

 

29. Bir tarafında Kazakistan Cumhuriyeti’nin yetkili devlet makamı olan, işletme kirası veya yerleşik olmayan şahısın gayri menkul satın alma ve satma Anlaşması’nın kaydı için, yetkili devlet makamı-Anlaşma tarafçısı, Merkez Bankası’na dilekçe (işbu Kurallara Ek 12) ve Anlaşma fotokopisini sunar.

 

30. Yerleşik şahıs, yerleşik olmayan şahısın taahhütlerini tamamen yerine getirene kadar, kayıt yerine göre, müteakip raporluk üç ayın onuna kadar (bu tarih dahil) tespit edilen şekilde (işbu Kurallara Ek 9) kayıtlı Anlaşma’nın paraların hareketini yansıtan belgelerini her üç ayda sunar.

Hesaplamanın sunulan şekildeki belgelerinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla Merkez Bankası, Anlaşma’ya göre paraların hareketini teyit eden müşteri faturası veya diğer evrakların fotokopisini talep edebilir.

 

31. Yerleşik şahıs tarafınca taahhütlerin yerine getirilmesine kadar (kira alanının verilmesi) yerleşik olmayan şahıs tarafınca kira ödemesinin 180 günden fazla zamanda gerçekleşmesi takdirde, mal kiralama Anlaşması’na dayanarak gayri menkulü (genel mal ekibi olarak işletme hariç) geçici olarak edinme ve kullanma hakkının yerleşik olmayan şahıs tarafınca ödenmesi, işbu Kuralların 2. bölümü gereğince kayıt olmaya tabidir.

 

7. Bölüm. Ayrı durumlar

 

32. İşbu Kurallar gereğince kayda tabi olmayanlar:

1) devlet garantili devlet yurtdışı ödünçleri, devlet dışı yurtdışı ödünçler hakkında sözleşmeler ve sözkonusu sözleşme çerçevesinde gerçekleştirilen işlemler;

2) Kazakistan Cumhuriyeti’nde çıkarılan devlet kıymetli kağıtlarının yerleşik olmayan şahıslar tarafınca elde edilmesi;

3) Kazakistan depozitör tutanağının yerleşik olmayan şahıs tarafınca elde edilmesi;

4) yerleşik broker şirketleri kanalıyla gerçekleştirilen yerleşik şahısın kıymetli kağıtlarının yerleşik olmayan şahıs tarafınca elde edilmesi (brokerin yatırım hedefi olduğu durumlar dışında);

5) yerleşik şahısların kıymetli kağıtlarının yerleşik olmayan şahıslardan yerleşik şahıs tarafınca elde edilmesi, ayrıca, yerleşik şahısın tüzel şahıs katılımcıları yatırımlarının (tüzük sermayeye katılma payı) yerleşik şahıs tarafınca elde edilmesi;

6) yerleşik olmayan şahısın yeniden yatırımları;

7) Kazakistan Cumhuriyeti dışında çalışmak, okumak, tedavi görmek veya dinlenmek amacıyla geçici olarak bulunan özel-yerleşik şahısların yabancı bankalarda hesap açtırmaları.

İşbu maddenin 4). paragrafındaki durum, yerleşik şahısların kıymetli kağıtlarının uluslararası sermaye piyasasında ilk defa yerleştirilmesinde geçerli değildir.

Sözkonusu maddenin 5). paragrafındaki durumlar, işbu Kuralların 2. bölümü gereğince kayıt yapılması gereken 100 bin ABD Dolarını aşan tutara satın alınan aktiflerin 180 günden fazla sürede ödeme konusunda yerleşik şahısın borcu meydana geldiği durumlarda geçerli değildir.

Merkezi depozitör, her üç ayda, 2). paragrafta geçen işlemlere göre bilgileri Merkez Bankası’na sunar.

Broker şirketi-yerleşik şahıs, 4). paragrafta geçen işlemlere göre, kıymetli kağıtlarla uluslararası işlemler yapma konusunda devlet istatistik hesaplama çerçevesinde Merkez Bankası’na her üç ayda bilgiler sunar.

 

33. Katılımcıları olarak (taraflar ve üçüncü kişiler) birkaç yerleşik şahıs ve/veya yerleşik olmayan şahısların girdiği Anlaşma’nın kaydı yapılırken, Anlaşma’yı kaydetme dilekçesinde ve kayıt belgesinde tüm katılımcılar (kreditör-ödünç alan-ödeyen, kreditör-ödünç alan-kefil, yatırımcı-satıcı-yatırım hedefi, depozitör tutanağının uygulanmasına önayak olan-depozitör tutanağının emisyoncusu- temel aktifin emisyoncusu, satın alıcı-satıcı-satın alıcı ve Anlaşma’nın diğer katılımcıları) gösterilir.

 

34. Katılımcıları, birkaç yerleşik şahıs olan Anlaşma’ya göre, kayıt belgesi, Merkez Bankası’na kayıt yaptırma dilekçesiyle ilk başvuran yerleşik şahıs-Anlaşma katılımcısına verilir. Sözkonusu Anlaşma’ya göre yerleşik olmayan şahısın yararına ödeme yapıldığında ve/veya yerleşik olmayan şahıstan paraların alındığında, Anlaşma’nın diğer yerleşik şahısları-katılımcıları tarafından yetkili bankaya, ödemenin delilli olduğunu ve/veya paraların alındığını teyit eden evrakların fotokopileri (bununla beraber Anlaşma’nın, Merkez Bankası’nın kayıt belgesinin fotokopileri) sunulur.

Anlaşma kaydını yaptıran yerleşik şahıs-Anlaşma katılımcısından kayıt belgesi fotokopilerinin alınması mümkün olmadığı halde, diğer yerleşik şahıslar-Anlaşma katılımcıları, Anlaşma’nın kayıt yerine göre kayıt belgesi fotokopisinin verilmesi hakkında keyfi olarak yazılı dilekçeyle başvurabilirler.

Kayıt belgesinin orijinalini elde eden yerleşik şahısın yazılı rızasıyla, diğer katılımcı-yerleşik şahıs, Anlaşma’nın kayıt yerine göre yazılı olarak bildirdiği bilgileri uygun şekilde her üç ayda sunar. Ayrıca, kayıt belgesi veren Merkez Bankası’nın yazılı rızasıyla, yerleşik olmayan şahısla karşılıklı taahhütlerin yerine getirilmesi konusunda yerleşik şahıslar-Anlaşma katılımcıları müstakil olarak her üç aylık verileri sunabilirler.

Merkez Bankası tüm yerleşik şahıslar-Anlaşma katılımcılarından taahhütlerin tamamen yerine getirildiği hakkında yazılı bildiri aldıktan sonra kayıt belgesi gücünü kaybetmiş olacaktır.

 

35. İhracat ve ithalat para kontrolü nezdindeki işlemlere göre, Anlaşma’yı kaydetme dilekçesinin verildiği anda sözleşme pasaportunun (belgesinin) bulunmaması takdirde, aldıktan sonra yerleşik şahıs sözleşme pasaportunun fotokopisini sunar.

İşbu Kuralların 7. maddesince tespit edilen dayanaklara göre Anlaşma’nın yeniden kaydı yapıldığında, yerleşik şahıs, sözleşme pasaportuna ek sayfaların bölgelere göre (büyük şehirlere, başkente göre) gümrük işleri ile ilgili yetkili makamın bölgesel kısmında işlemi yapıldıktan sonra, fotokopilerini Merkez Bankası’na sunar.

 

36. Anlaşmalara göre başka parada gösterilen Anlaşma tutarının ABD Doları karşılığını belirlemek için, transfer, Kazakistan Cumhuriyeti’nde muhasebe hesaplaması yapmak amacıyla kullanılan kura göre Anlaşma’nın yürürlüğe girdiği tarihte gerçekleşir.

İşbu Kuralların 17. maddesince öngörülen durumlarda yerleşik şahısın ABD Doları’ndaki borç tutarının karşılığını belirlemek için, transfer, Kazakistan Cumhuriyeti’nde muhasebe hesaplaması yapmak amacıyla kullanılan kura göre işlemlerin yapıldığı tarihte gerçekleşir.

 

37. İşbu Kurallar gereğince kaydı yapılması gereken Anlaşmaların kaydı için yerleşik şahısın birkaç defa başvurmasında, eğer Merkez Bankası’na son sunulduğu andan beri herhangi bir değişiklik olmamışsa, aşağıdaki evrakların tekrar sunulması talep edilmemektedir:

başvurucunun istatistik kartının fotokopisi (tüzel şahıslar için);

tüzel şahısın devlet kaydı hakkında devlet dili ve rusça belgesinin fotokopisi;

VKN’nı teyit eden evrakın fotokopisi.

 

 

8. Bölüm. Son durumlar.

 

38. Yetkili bankalar, kayıtlı Anlaşmalara göre (işbu Kurallara Ek 13) para hareketi hakkında bilgileri, rapor ayından sonraki ayın beşine kadar (bu tarih dahil) her üç ayda Merkez Bankası’na sunar.

 

39. Kayıtlı Anlaşmalara göre doğru ve tam istatistik sayım sağlamak amacıyla Merkez Bankası her hafta, yetkili bankalar ve gümrük işleri (malların yerleştirilmesini öngören sözleşmeler) konularıyla ilgilenen yetkili makamlara, onlarla mutabık kalınan düzende, geçersiz ve yeniden verilen kayıt belgeleri hakkında bilgiler (numarası, kayıt tarihi, yerleşik şahıs-sözleşme katılımcısının ismi, Anlaşma tutarı, dilekçe verilen tarihte Anlaşma gelirlerinin tutarı, dilekçe verildiği tarihte esas borç tutarının kalanı gösterilerek) sunar.

 

40. Kayıt işlemleri Merkez Bankası tarafından, kayıtlı Anlaşmalara göre katılımcıların taahhütlerine ilişkin Merkez Bankası’nın her hangi bir sorumluluğu olmadan yapılır.

Merkez Bankası’nın kayıt belgesinin bulunması, Kazakistan Cumhuriyeti’nin diğer normatif hukuki kararnamelerine aykırı davranış sorumluluğundan kurtarmıyor.

 

41. İşbu Kurallar gereğince kaydı yapılması gereken Anlaşmalara göre işlemlerin gerçekleşmesi, kayıt belgesinin bulunmasıyla yapılır.

Eğer Kazakistan Cumhuriyeti’ne paraların gelmesini öngören ve kaydı yapılması gereken Anlaşmalar göre yürürlüğe girme tarihinden itibaren on işçi günü geçmeden önce işlemlerin yapılması öngörülmüşse, bu işlemlerin gerçekleşmesi, Merkez Bankası’nın mektubunun veya Anlaşma kaydı evraklarının kabul edildiği hakkında işaretli dilekçe fotokopisinin bulunması halinde mümkün olmaktadır. Yetkili banka, işlemler yapıldığı tarihten itibaren üç işçi günü içerisinde kayıt yerine göre Merkez Bankası’na yapılan ödemeler hakkında haber verir.

 

42. İşbu Kurallara aykırı davrandığı için suçlu olanlar, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince sorumlu olurlar.

 

43. İşbu Kurallarca düzenlenmeyen sorunlar, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen düzene göre çözülür.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 1         

 

KAYIT BELGESİ _________________

 (yeniden kaydetme № ________________)

 

            İşbu belgeyle Merkez Bankası,

 

1.                                                                                                                                                                                        

(ismi/yerleşik şahısın adı, soyadı, baba adı, hizmet veren banka)

                                                                                                                                                                                           

 

2.                                                                                                                                                                                        

(ismi/yerleşik olmayan şahısın adı, soyadı, baba adı, ülke)

                                                                                                                                                                                           

arasında imzalanan

                                                                                                                             ________________________

(Anlaşma cinsi, numarası, tarihi)

                                                                                                                                                                                            _

dayanarak gerçekleştirilen sermaye hareketi ile ilgili işlemlerin kaydı yapıldığını, yurtdışında hesap açtırıldığına ifade eder.

 

Anlaşma’nın genel tutarı                                                                                                                                

(rakamla ve yazıyla)

                                                                                                                                             __________________  

(sözleşme sınıflaması veya amacı)

                                                                                                                                              için tahsis edilen

Anlaşma/hesap parası                                                                     

 

Kıymetli kağıtlar satın alma şeklinde gerçekleştirilen sözleşmeler için:

Kıymetli kağıtlar çeşidi                                                                                                     ___________

Emisyon yapıcının ismi                                                                                                                                   

Emisyon yapıcının hukuki kayıt yaptırdığı ülke                                                                                          

Kıymetli kağıtlar miktarı                                                                                                                                  

(rakamla ve yazıyla)

 

Not                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ______

 

Kayıt tarihi "____"_____________________200__y.

 

            Bu kayıt işlemi, sözkonusu işleme/sözkonusu hesaba göre Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın herhangi bir sorumluluğu olmadan yapılmıştır.

               

                Kazakistan Cumhuriyeti

                Merkez Bankası

                departmanının/şubesinin

Müdürü/Müdür Yardımcısı ______________________       ___________________

                                                                               (imza)                                         (adı, soyadı, baba adı)

              

 

Mühür yeri


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 2

 

YERLEŞİK OLMAYAN ŞAHISLARIN YERLEŞİK ŞAHISLARA

KREDİ VERMESİ İLE İLGİLİ İŞLEMLERİ KAYDETME DİLEKÇESİ

 

 

kimden _______________________________________ ОКPО Kodu __________________

                              (başvurucunun ismi veya tam ismi)

VYN (vergi no’su) __________________________

 

1. Anlaşma №______ tarihi "____" ____________200___y. ______                                 _

(kredi hedefi ve tayini)          

                                                                                                                                                                                     

 

2. Anlaşma’ya ek olarak şu evraklar sunulmuştur

                                                                                                                                                                                     

(evrak cinsi, numarası, işlem tarihi)

                                                                                                                                                                                     

                                                                                                                                                                                     

                                                                                                                                                                                     

                                                                                                                                                                                     

                                                                                                                                                                                     

 

3. Yerleşik şahıs(lar):

Tüzel şahısın ismi                                                                                                      

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Adresi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

                                                                                                        telefonu                                                              

Hizmet veren banka                                                                                                                                  

 

4. Yerleşik olmayan şahıs(lar):

Tüzel şahısın ismi                                                                                                      

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Tüzel şahısın yetkilisi                                                                                

Ekonomi sektörü                                                                                                                                       

Tüzel şahısın kayıt olduğu ülke                                                                                              

(özel şahısın devamlı oturduğu)

Adresi, banka adres bilgileri                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 

5. Anlaşma tutarı                                                                                                                                                             

(Anlaşma parasında rakamla ve yazıyla)

                                                                                                                                                                                           

 

6. Anlaşma parası                                                                             

 

7. Anlaşma’ya göre dilekçe verildiği tarihte gelmiştir                                                                

(Anlaşma parasında binlik birim)                         

 

 

8. Dilekçe verildiği tarihte esas borcun kalan tutarı ______________________________

(Anlaşma parasında binlik birim)         

 

9. Bu Anlaşma’ya göre daha önce verilen Merkez Bankası’nın kayıt belgelerinin numaraları                                                                                                                                    _____________________

 

10. Bu Anlaşma’ya göre daha önce verilen Merkez Bankası’nın lisanslarının numaraları                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ______

 

11. İhracat ve ithalat para kontrolü nezdindeki sözleşmeler için sözleşme pasaportunun numarası                                                                                                                          ____________

 

12. Kreditör-yerleşik olmayan şahısın yerleşik şahıs-ödünç alanla ilişkisi (işaretleyin):

_____  doğrudan yabancı yatırımcı

_____  doğrudan yabancı yatırım hedefi

_____  diğer

 

13. Kredi kullanmak için mükafat (menfaat) ücreti ____________ yıllık

(yüzen faiz ücreti durumunda onun hesaplama temelini ve miktarını gösterin)

 

14. Dilekçe verildiği tarihte hesaba geçirilen ve ödenmeyen

mükafat tutarı                                                                                     ______________________

(Anlaşma parasında binlik  birim)        

 

15. Dilekçe verildiği tarihte sermayeleşen 

mükafat tutarı                                                                                     _______________________

(Anlaşma parasında binlik birim)         

 

16. Diğer şartlar                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

 

 

 

Dilekçe verenin yetkili kişisi:

 

___________________            ____________________________     _________________

                    (görevi)                                                       (adı, soyadı, baba adı)                                    (imzası)

 

"_____"___________ 200___y.

Mühür yeri

 

 


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 3

 

__________tarih ve _________ no’lu Anlaşma’ya göre

paraları elde etme ve borcu kapatma grafiği

 

 Anlaşma parasının binlik birimi

Yerleşik şahısa verilen krediye göre paraların elde edilmesi

Yerleşik şahıslara kredi sağlama ödemeleri

tarihi

tutarı

tarihi

Esas borcun kapatılması

Mükafat ödemesi

А

1

B

2

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TOPLAM

 

TOPLAM

 

 

bunun içinde dilekçe verildiği tarihte

 

bunun içinde dilekçe verildiği tarihte

 

 

 

Baş Muhasebeci ______________________________     _________________

                                    (adı, soyadı, baba adı)                                               (imzası)

 

                "_____"___________ 200___y.

Mühür yeri

 

 

Ek 3’ü doldurma kuralları

 

                “Paraları elde etme ve borcu kapatma grafiği”nde, yerleşik şahısa paraların gelmesi ve kayıtlı Anlaşma’ya göre Anlaşma parasında yerleşik şahıs tarafınca borcun kapatılması hakkında bilgiler verilir.

                A sütununda, hem para şeklinde hem de mal, iş, hizmet şeklinde (yerleşik olmayan şahıslarca ithalat sözleşmelerine kredi verilmesinde) para gelirinin gerçek ve/veya tahmin edilen (gelecekte) tarihi, 1 sütununda ise gelir tutarı gösterilir. Eğer, Anlaşma tutarı önceden belirtilmemişse, 1 sütununda sadece paraların gerçek geliri hakkında bilgiler verilir.

                Borç ödemeleri (hem parasal hem de diğer şekilde) hakkında bilgiler B, 2, 3 sütunlarında verilir. B sütununda- gerçek ve/veya tahmin edilen (gelecekte) ödeme tarihi, 2 ve 3 sütunlarında ise esas borcun kapatılması ve mükafat ödemesi hakkında bilgiler verilir.

                Yerleşik şahıs tarafınca avans ödemeleri yapıldığında, B ve 2 sütunlarında uygun ödeme tarihi ve tutarını gösterin.

                1 ve 2 sütunlarındaki toplam tutarlar bir birlerine denk gelmeli ve eğer Anlaşma tutarı önceden belirtilmemişse, dilekçe verildiği tarihteki Anlaşma tutarıyla veya paraların gerçek gelir tutarıyla aynı olmalıdır.        

Kayıt için başvuruş tarihinden önce yapılan para işlemlerinin genel tutarını, “bunun içinde dilekçe verildiği tarihte” satırının uygun sütunlarında gösterin.

 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 4

 

200___y.   _________üç ayı için

Kredi alma ve hizmet verilmesi hakkında veriler

 

_________________________________                 ОКPО Kodu   ________________________ 

(yerleşik şahısın ismi)               

_________________________________                 Merkez Bankası’nın 

 (yerleşik olmayan şahısın ismi)                          kayıt belgesinin numarası___________          

_________________________________                verildiği tarih ________________

(Anlaşma parasının cinsi)

 

Merkez Bankası’nın geçerli lisanslarının numarası _________________________________

Sözleşme pasaportunun numarası    ____________________________________        

                                                                                                                                                                   (bin birim)

satır kodu

Göstergeler cinsi

 

А.

Rapor dönemi başındaki borçlar

 

10

Esas borcun kalan kısımları

 

15

bunun içinde esas borcun kapatılmasına göre süresi geçmiş ödemeler

 

20

Ödemeye tabi olmayan, mükafat ödemesine göre hesaba geçirilen ödemeler

 

30

Mükafat ödemesine göre süresi geçmiş ödemeler

 

40

Ödenmeyen komisyonlar, cezalar ve diğer ödemeler

 

50

Toplam ((10) + (20) + (30) + (40))

 

B.

Üç aydaki işlemler

 

60

Krediye göre elde edilen paralar

 

65

            bunun içinde para şeklinde

 

70

Esas borcun kapatılması için hesaba geçirilenler

 

80

Hesaba geçirilen mükafatlar

 

85

Sermayeleşmiş mükafat

 

90

Ödemeye tabi mükafat

 

100

Hesaba geçirilen komisyon ödemeleri

 

110

Süresi geçmiş ödemeler için hesaba geçirilen cezalar

 

120

Kapatılan esas borçlar

 

125

            bunun içinde para şeklinde

 

130

Ödenen mükafatlar

 

140

Ödenen komisyonlar, cezalar ve diğer ödemeler

 

150

Verilen avanslar (ön ödeme)

 

160

Toplam ödemeler  ((120) + (130) + (140) + (150))

 

C.

Üç aydaki diğer değişiklikler

 

170

Borcun kayıttan silinmesi

 

175

Bunun içinde süresi geçmiş

 

180

Borcun bağışlanması

 

185

bunun içinde süresi geçmiş

 

190

Mükafatın bağışlanması, kayıttan silinmesi veya yeniden yapılanması

 

195

bunun içinde süresi geçmiş

 

200

Cezaların ve diğer ödemelerin bağışlanması veya kayıttan silinmesi

 

210

Kredinin iptal edilmesi

 

220

Borcun yeniden yapılanması

 

225

bunun içinde süresi geçmiş

 

 

D.

Rapor dönemi sonuna doğru borç

 

230

Esas borcun kalan kısmı 

((10) + (60) + (85) – (120) – (150) – (170) – (180) - (220))

 

235

bunun içinde esas borcun kapatılmasına göre süresi geçmiş ödemeler

 ((10) + (70) – (120) – (175) – (185) – (225))

 

240

Ödemeye tabi olmayan, mükafat ödemesine göre hesaba geçirilen ödemeler ((20) + (80) – (85) – (90) – (190) + (195))

 

250

Mükafat ödemesine göre süresi geçmiş ödemeler

((30) + (90) – (130) – (195))

 

260

Süresi geçmiş komisyonlar, cezalar ve diğer ödemeler

((40) + (100) + (110) – (140) – (200))

 

270

Toplam  ((230) + (240) + (250)  + (260))

 

Notlar:

 

 

 

 

Baş Muhasebeci  ________________________________________                    ______________                      

                                                                     (adı, soyadı, baba adı)                                                                 (imzası)            

İcra eden _____________________________________________                       

(adı, soyadı, baba adı, telefonu)

Mühür yeri

"______"_____________ 200 ____ y.

 

 

Ek 4’ü doldurma kuralları

 

“Kredi verme ve hizmet verilmesi hakkında veriler”de, kredi verilmesini öngören Anlaşmalar esasında meydana gelen, Kazakistan Cumhuriyeti’nin yerleşik şahıslarının taahhütler durumu gösterilir.

Veriler, ayrı olarak her kayıtlı Anlaşma’ya göre Anlaşma parasının bin biriminde doldurulur.

OKPO kodu (VYN- özel şahıslar için), yerleşik şahıs-ödünç alanın ve yerleşik olmayan şahısın-kreditörün ismi, Anlaşma parasının cinsi, kayıt belgesinin numarası ve verildiği tarih yazılır.

Merkez Bankası’nın, sözkonusu Anlaşma’ya göre parasal kıymetlerin kullanılması ile ilgili işlemleri gerçekleştirme lisansının bulunması halinde, geçerli lisansın numarası gösterilir.

Mal şeklinde gerçekleştirilen işlemlere göre ihracat veya ithalat sözleşmeleri pasaportunun bulunması halinde, Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat kontrolünü organize etme hakkındaki Yönetmelik gereğince verilen sözleşme pasaportunun numarası gösterilir.

 

A bölümünde, rapor dönemi başına doğru borcun durumu gösterilir (10.-50. satırlar). Ayrıca, 10.-50. satırlara göre göstergeler anlamı, önceki rapor dönemindeki 230.-270. satırlardaki göstergeler anlamıyla aynıdır.   

 

B bölümünde, raporluk üç ayda yapılan işlemler gösterilir.

60. satırda, alınan (devlete gelen) kredi paralarının tutarı, bunun içinde rapor dönemi için para şeklinde (65. satır), gösterilir.

70. satırda, esas borcun kapatılmasına yönelik hesaba geçirilen ödemeler gösterilir.

80. ve 90. satırlarda, rapor döneminde Anlaşma şartlarına göre ödemeye tabi olan ve hesaba geçirilen mükafatların tutarı gösterilir.

85. satırda, rapor döneminde sermayeleşmeye (Anlaşma şartları gereğince esas borca geçirilen tutarlar) tabi olan mükafat gösterilir.

100. ve 110. satırlarda, Anlaşma’da öngörülen taahhütler, riskler, yönetmeler, sigorta primleri ve diğer ödemeler için hesaba geçirilen komisyon ödemeleri gösterilir.

120. satırda, esas borcun kapatılmasına yönelik, bunun içinde para şeklinde (125. satır), yapılan gerçek ödemeler gösterilir.

130. ve 140. satırlarda, mükafatlar, komisyonlar ve cezai ödemelerin kapatılmasına yönelik yapılan gerçek ödemeler gösterilir.

150. satırda, yerleşik olmayan şahısa, mal ve maddi yedeklerin teslimine, yapılan iş ve hizmet vermeye yönelik kredi paraları olarak verilen avanslar gösterilir.

160. satırda, rapor döneminde Anlaşma’ya göre yapılan ödemelerin genel tutarı gösterilir.

 

C bölümünde, üç aydaki diğer değişiklikler gösterilir.       

170. ve 175. satırlarda, alınan, fakat ödünç alan tarafınca kapatılmamış kredi paraların bir taraflı düzende kayıttan silinmesi (tamamen veya kısmen) gösterilir.

180. ve 185. satırlarda, alınan, fakat ödünç alan tarafınca kapatılmamış kredi paraların yani, kreditörce bağışlanan ödünç alanın borç tutarının bağışlanması (tamamen veya kısmen) gösterilir.

190., 195., 200. satırlarda, mükafatların, cezaların ve diğer ödemelerin kreditör tarafınca bağışlanması, bir taraflı düzende kayıttan silinmesi veya yeniden yapılanması (tamamen veya kısmen) gösterilir.

Kredinin iptal edilmesi (210. satır) – kredi paralarının ödünç alan tarafınca alınmayan (benimsenmeyen) kısmının azaltılmış hacmi, yani Anlaşma’da öngörülen kredi paralar tutarının azaltılması.

220. ve 225. satırlarda, borcun yeniden yapılanması, yani Anlaşma’nın daha önce öngörülen şartlarını değiştiren iki taraflı sözleşmeler (hem kreditör hem de ödünç alan katılımıyla) sonucunda mali enstrüman çeşidini değiştiren borcun yeniden işlemi gösterilir. Yeniden yapılandırma çeşidi şunlar gibi olabilir: borcun vadesinden önce kapatılması, borcun borçlu kıymetli kağıtla değiştirilmesi, borcun hisse senetle değiştirilmesi, borcun uzatılması (Anlaşma’nın geçerlilik süresinin kısa vadeliden (bir yıl ve az) uzun vadeliye (bir yıldan fazla) geçmesi halinde)). 220. ve/veya 225. satırlarını doldururken, Notlar kısmında yapılan yeniden yapılama çeşidini netleştirmek gerekir.   

 

D bölümünde, rapor dönemine doğru borcun durumu gösterilir.

Ayrıca, rapor dönemine doğru (230. satır) esas borcun kalan kısmı, rapor döneminde sermayeleşmeye tabi olan mükafatı dahil eder.

 

Rapor, doldurma tarihi, icra edenin adı, soyadı, baba adı ve telefon numarası gösterilerek baş muhasebeci tarafınca imzalanır.

Gösterilen verilerin doğruluğunu teyit eden evraklar sunulduğunda, evrakların cinsi ve miktarını havale edin. Verilerde ve teyit edici evraklardaki tutarların ihtilafı olduğu takdirde, sebeplerini rapor için Notlar kısmında gösterin.

 

 

 

 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 5

 

DOĞRUDAN VE SENETLİ YATIRIMLARI

KAYDETME DİLEKÇESİ

 

kimden_________________________________________   ОКPО kodu ________________

                (başvurucunun ismi veya tam ismi)

    VYN (vergi numarası) ________________________

 

1. Anlaşma cinsi, numarası, tarihi                                                                                                                                                                                                                                                                                        ______

 

2. İşlem esası                                                                                                                                                    

 

3. Anlaşma’ya ek olarak aşağıdaki evraklar sunulmuştur:

                                                                                                                                            

(evrak cinsi, numarası, işlem tarihi)

                                                                                                                                            

                                                                                                                                            

                                                                                                                                            

 

4. Yerleşik şahıs(lar):

Tüzel şahısın ismi                                                                                                     

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                       

Adresi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   telefonu                                                                                  

Hizmet verdiği banka                                                                                                                                

 

5. Yerleşik olmayan şahıs(lar):

Tüzel şahısın ismi                                                                                                      

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Tüzel şahısın yetkilisi                                                                                

Ekonomi sektörü                                                                                                                                       

Tüzel şahısın kayıtlı olduğu ülke                                                                                            

(özel şahısın devamlı oturduğu)

Adresi, banka adres bilgileri                                                                                                                    

                                                                                                                                                                                     

 

6. Anlaşma tutarı                                                                                                                                                             

(Anlaşma parasında rakamla ve yazıyla)

7. Anlaşma parası                                                                             

 

Başvurucunun yetkilisi:

___________________            _______________________     _________________

                (görevi)                                                   (adı, soyadı, baba adı)                                        (imzası)

"_____"___________ 200___y.

Mühür yeri

                                                                                                                                                                                                           

Dilekçe, incelemeye Dilekçeye Ek 1 veya Ek 2 ile kabul edilir.


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 6

 

Dilekçeye Ek 1

Doğrudan ve senetli yatırımları kaydetme dilekçesi sunulurken doldurulur (kıymetli kağıtları satın alma hariç)

 

1. Yatırımcı:                    Yerleşik şahıs _______                       Yerleşik olmayan şahıs _______

     (işaretleyin)    

Tüzel şahısın ismi                                                                                                                      

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Yerleşik olmayan şahısın ekonomi sektörü                                                                                           

Tüzel şahısın kayıtlı olduğu ülke                                                                                              ____________   (özel şahısın devamlı oturduğu)

Adres, banka adres bilgileri                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

 

2. Yatırım hedefi:  Yerleşik şahıs _______                     Yerleşik olmayan şahıs _______

(işaretleyin)         

Cinsi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  

Yerleşik olmayan şahısın ekonomi sektörü                                                                                           

Hukuki kayıt ülkesi (yerleşik olmayan şahıs için)                                                 

Adresi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

 

3. Anlaşma’ya göre dilekçe verildiği tarihte yatırımcı tarafınca sunulan paralar                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

                                                            (Anlaşma’ya göre tarih ve paraların tutarı)

4. Yatırım hedefinin tüzük sermayesi                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

(kurucu evraklarına göre para tutarı ve cinsi, rakamla ve yazıyla)

5. Dilekçe doldurulduğu tarihte yatırım hedefinin ödenmiş tüzük sermayesi - toplam                                                                                                                                                                 ____________

(mali rapor verilerine göre para tutarı ve cinsi, rakamla ve yazıyla)

 

6. Yatırım hedefinin tüzük sermayesindeki yatırımcı (lar) payı:

Yatırımcı ismi

Kurucu evraklarına göre tüzük sermayesi

Dilekçe doldurulduğu tarihte yatırım hedefinin ödenmiş tüzük sermayesi

yüzde

Kurucu evraklarına göre paranın binlik birimi, fiyat anlamında

Tüzük sermayenin genel büyüklüğüne göre yüzde

Anlaşma parasının binlik birimi, fiyat anlamında

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7. Ek bilgiler:                                                                                       _____________________________________________

 

                                                                                                                                                                                      ______

 

_________________________________________________________________________________________________


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 7

 

Dilekçeye Ek 2

Doğrudan ve senetli yatırımları kaydetme dilekçesi sunulurken kıymetli kağıtları satın alma şeklinde doldurulur

 

1. Yatırımcı :        Yerleşik şahıs _______                       Yerleşik olmayan şahıs _______

     (işaretleyin)

Tüzel şahısın ismi                                                                                                                      

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Ekonomi sektörü (yerleşik olmayan şahıs için)                                                                                    

Tüzel şahısın kayıtlı olduğu ülke                                                                                            

(özel şahısın devamlı oturduğu)

Adresi, banka adres bilgileri                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 

2. Emisyon yapıcı :               Yerleşik şahıs _______           Yerleşik olmayan şahıs _______

    (işaretleyin)                                     

Cinsi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  

Ekonomi sektörü (yerleşik olmayan şahıs için)                                                                                    

Hukuki kayıt ülkesi (yerleşik olmayan şahıs için)                                                                 

Adres                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

 

3. Emisyon yapıcının tüzük sermayesi                                                                                                                                                                                                                                                                                               

                 (kurucu evraklarına göre para tutarı ve cinsi, rakamla ve yazıyla)

 

4. Anlaşma’ya göre dilekçe verildiği tarihte yatırımcı tarafınca sunulan paralar                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

                                                            (Anlaşma’ya göre tarih ve paraların tutarı)

 

5. Anlaşma’ya göre elde edilen kıymetli kağıtlar (KK) hakkında bilgiler:

Kıymetli kağıtlar türü

Kazakistan Cumhuriyeti’nde çıkarılan KK için

Bir KK nominal bedeli (tutarı ve parası)

Kıymetli kağıtların miktarı

Milli sınıflayıcı numarası (MSN)

MSN veya çıkış kaydının benimseme tarihi

Çıkış numarası

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6. Emisyon yapıcının oylamaya katılan hisse senetlerinin genel miktarı                                                                                                                                                                                                                             

                                                     (rakamla ve yazıyla)

 

7. Emisyon yapıcının oylamaya katılan hisse senetlerinin genel miktarındaki elde edilen oylamaya katılan hisse senetlerin payı, yüzde                                                                               ____

 

8. Yatırımcının emisyon yapıcının tüzük sermayesindeki payı:   

Yatırımcı ismi

Kurucu evraklarına göre tüzük sermayesi

Oylamaya katılan hisse senetlerin miktarı

Oylamaya katınlan hisse senetlerin genel miktarına göre payı, %

yüzde

Kurucu evraklarına göre paranın binlik birimi, fiyat anlamında

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9. Ek bilgiler                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ______

                                                                                                                                                                                           

 

 

_______________________________________

3., 6., 7., 8. maddeleri, sadece hisse senetleriyle sözleşme yapıldığı halde doldurulur.

 

 


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 8

 

 

200__  yılının  _____ üç ayındaki

doğrudan ve senetli yatırımlar verileri

 

Merkez Bankası kayıt belgesinin numarası ________________________________________

verildiği tarih _________________________

 

___________________________________________         ОКPО kodu    __________________________

(yerleşik şahısın ismi)

 

__________________________________________________________________________________________

(yatırım hedefinin ismi)

 

bin ABD Doları

Gösterge cinsi

Satır kodu

Rapor dönemindeki işlemler, bunun içinde her yatırımcıya göre

 

 

 

 Doğrudan yatırımlar (tüzük sermaye yatırımı)

        ((12) + (13) + (14) + (15) + (16) + (17))

10

 

 

 

            bunun içinde:

      1) para (hisse senetleri satın alımı dahil)

12

 

 

 

      2) makine, mal  ve  diğer mülkiyet

13

 

 

 

      3) maddi olmayan aktifler

14

 

 

 

      4) hisse senetleri veya/ve tüzük sermayeye katılım payı kredi borçlarının değişimi

15

 

 

 

      5) tüzük sermayeye kazanç hisselerinin mahsubu

16

 

 

 

      6) diğerleri (açıklayın) şeklinde

17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Senetli yatırımlar, toplam ((21) + (22) + (23))

20

 

 

 

      1) hisse senetler

21

 

 

 

      2) tahviller

22

 

 

 

      3) diğerleri (açıklayın)

23

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Doğrudan yatırım gelirleri, toplam ((31) + (32))

30

 

 

 

      1) kazanç hisseleri

31

 

 

 

      2) yeniden yatırılan net gelir (zarar)

32

 

 

 

Senetli yatırımlar geliri, toplam:      

         ((41) + (42))

40

 

 

 

      1) kazançlı hisseler

41

 

 

 

      2) diğer kıymetli kağıtlara göre hesaba geçirilen gelir (mükafat)

42

 

 

 

               bunun içinde ödenmiş

43

 

 

 

 

Bilgilere göre:

1.        Raporluk üç ayın sonuna doğru yatırım hedefinin tüzük sermayesi ________________

                                                                                                                                                                                     

(kurucu evraklarına göre para tutarı ve cinsi, rakamla ve yazıyla)

2.      Raporluk üç ayın sonuna doğru yatırım hedefinin ödenmiş tüzük sermayesi                         - toplam                                                                                                                                                             

(mali rapor verilerine göre para tutarı ve cinsi, rakamla ve yazıyla)

3. Yatırımcının (yatırımcıların) raporluk üç ayın sonuna doğru yatırım hedefinin tüzük sermayesindeki payı:

 

Yatırımcı ismi

Kurucu evraklarına göre tüzük sermaye

Ödenmiş tüzük sermaye

yüzde

Kurucu evraklarına göre paranın binlik birimi, fiyat anlamında

Tüzük sermayenin genel büyüklüğüne göre %

Anlaşma parasının binlik birimi, fiyat anlamında

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Baş muhasebeci _______________________________________               __________________

                                              (adı, soyadı, baba adı)                                                                          (imzası)

İcra eden _____________________________________________

                           (adı, soyadı, baba adı, telefonu)       

 

"______"_____________ 200 ____ y.

Mühür yeri

 

Ek 8’i doldurma kuralları

 

“Doğrudan ve senetli yatırımlar verilerinde”, rapor döneminde doğrudan ve senetli yatırımlar şeklindeki işlemleri öngören Anlaşmalar esasında meydana gelen para hareketlerine göre (hem para şeklinde hem de diğer şekilde) bilgiler verilir.  Ayrıca, bunun gibi işlemlere göre alınacak gelirler hakkında bilgiler verilir.

Veriler, her birinin ismi gösterilerek, her yatırımcıya göre ayrı verilir. Kazakistan Cumhuriyeti’nde doğrudan ve senetli yatırımlarda elde edilen birkaç kayıt belgesine göre  yerleşik şahıs-yatırım hedefinin bir rapor sunmasına izin verilir. Böyle olduğu takdirde, rapor sunulan tüm kayıt belgelerinin numaraları gösterilir.

Yatırım hedefinin tüzük sermayesindeki yatırımcı katılımının payı hakkındaki genel veriler, bilgi bölümünde verilir.

Doğrudan ve senetli yatırımlar verilerinde (12.-17., 21.-23. satırlar), hem tüzük sermayesinde payın ve kıymetli kağıtların satın alımını hem de ters satışını göstermek gerekir. Son işlem olduğu takdirde, veriler olumsuz işaretle gösterilir.

Doğrudan ve senetli yatırımlara göre ödenen kazanç hisseleri (31., 41. satırlar), gerçek ödeme tarihlerine göre verilir. Yeniden yatırılan net gelir (zarar), tüzük sermayedeki doğrudan yatırımcı payına göre verilir. Zararlar ise, olumsuz işaretle gösterilir.

Rapor dönemindeki işlemler, onların gerçek fiyatına göre verilir. Diğer parada gösterilen veriler,  işlem yapılan tarihte hesap işleri amacıyla alınan para değiştirme kuru hesap edilerek ABD Doları’na çevrilir.

Hesap verilerinin teyit edici evraklardaki verilerle ayrılığı olduğu takdirde, rapor Eklerinde sebebini gösterin.   

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 9

 

Paraların tahsili hakkında veriler

 

_______________ tarih ve   ___________  no’lu  Anlaşma’ya göre

 

200__  yılının  ____ üç ayında

 

 

______________________________________       ОКPО kodu     ______________________

(yerleşik şahısın ismi)                                    

 _________________________                                                  Merkez Bankası kayıt belgesinin

 (yerleşik olmayan şahısın ismi)                                                               numarası____________________

______________________________                                      verildiği tarih ____________________

(Anlaşma parasının cinsi)

 

                                                                                                                                               (binlik birim)

№№

Ödeme tarihi

Ödeme parası

Ödeme tutarı

Ödeme tahsisi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Baş muhasebeci _______________________________________                 ________________

                      (adı, soyadı, baba adı)                                                                               (imzası)            

İcra eden _____________________________________________

                           (adı, soyadı, baba adı, telefonu)       

 

 

"______"_____________ 200 ____ y.

Mühür yeri

 

                                                                                             

Ek 9’u doldurma kuralları

 

"Paraların gelmesi hakkında verilerde",  Merkez Bankası’nda kayıtlı Anlaşma’ya göre rapor döneminde yerleşik olmayan şahıslardan paraların gelmesi (hem para şeklinde hem de diğer şekillerde) hakkında bilgiler verilir. Bunun içinde: ödeme tarihi (paraların tahsili), ödeme parası, ödeme tutarı, ödeme evraklarına göre ödeme tahsisi.


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 10

 

Tahsilatlar hakkında veriler

 

_______________ tarih ve   ___________  no’lu  Anlaşma’ya göre

 

200__  yılının  ____ üç ayında

 

 

______________________________________        ОKPO kodu     ______________________

(yerleşik şahısın ismi)                                    

 _________________________                                   Merkez Bankası

 (yerleşik olmayan şahısın ismi)                                        kayıt belgesinin numarası ___________________

_____________________________                                                  verildiği tarih ____________________

(Anlaşma parasının cinsi)

 

 

1.

Yatırım hedefi

 

2.

Devlet hisse senedinin ölçüsü

(devlet yatırımının)

 

3.

Satın alıcı-yerleşik olmayan şahıs

 

4.

Satın alıcının bulunduğu yerin ülkesi

 

5.

Satış fiyatı (Anlaşma parasında binlik birim)

 

6.

Rapor döneminde ödenmiş (bin ABD Doları)

 

7.

Yatırım taahhütleri, toplam (Anlaşma parasında binlik birim)

 

8.

Yatırım taahhütlerini yerine getirme süresi

 

 

Baş muhasebeci _______________________________________                 ________________

                          (adı, soyadı, baba adı)                                                                                (imzası)            

İcra eden  _____________________________________________

                           (adı, soyadı, baba adı, telefonu)       

 

"______"_____________ 200 ____ y.

Mühür yeri

 

 

Ek 10’u doldurma kuralları

 

"Tahsilatlar hakkında verilerde", bütçe gelirleri ve kayıtlı Anlaşma’ya göre yerleşik olmayan şahıs tarafınca devlet hisse senetlerinin (devlet payının) satışında yatırım taahhütlerinin hacimleri hakkında bilgiler verilir.

Rapor döneminde ödenen tutar, bütçe gelirlerinin gerçek hacmini gösterir. Diğer parada gösterilen veriler, işlem yapılan tarihte hesap işleri amacıyla alınan para değiştirme kuru hesap edilerek ABD Doları’na çevrilir.

 


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 11

 

 

HESAP AÇTIRMAK İÇİN KAYIT DİLEKÇESİ

 

 

kimden ___________________________________________________________________________

(başvurucunun adı, soyadı, baba adı)

 

                                                                                                                                                                                            ____

 

VYN                                                                                                    

 

Kimliği, verildiği tarih                                                                                                                                                                                                              _______________

 

Hizmet verdiği banka                                                                                                                                       ___

 

Anlaşma №________________ tarihi ________________________

 

Yabancı banka                                                                                                                                                  ___

(ismi, ülke)

 

                                                                                                                                                                                            ___

 

Hesap parası                                                                      

 

Hesap şartları                                                                     

 

Not                                                                                                                                                      _______________

 

                                                                                                                                                                                            ___

 

                                                                                                                                                                                            ___

 

 

______________________________     _________________

                (adı, soyadı, baba adı)                                            (imzası)

 

"_____"___________ 200___y.

 


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 12

 

SERMAYE HAREKETİ İLE İLGİLİ DİĞER İŞLEMLERİN

KAYDI İÇİN DİLEKÇE

 

kimden___________________________________________ОКPО kodu ________________

                (başvurucunun ismi veya tam ismi)

VYN __________________________

 

1. Anlaşma  №______ tarihi "____"___________200___y.                                                   ____

(hedefi ve tahsisi)                  

                                                                                                                                                                                     

 

2. Anlaşma’ya ek olarak aşağıdaki evraklar sunulmuştur

                                                                                                                                                                                           

(evrak cinsi, numarası, işlem tarihi)

                                                                                                                                                                                           

                                                                                                                                                                                           

 

3. Yerleşik şahıs(lar):

Tüzel şahısın ismi                                                                                                      

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Adresi                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    telefon ________________

Hizmet verdiği banka                                                                                                                                

4. Yerleşik olmayan şahıs(lar):

Tüzel şahısın ismi                                                                                                       __________________

(özel şahısın adı, soyadı, baba adı)

                                                                                                                                                                                     

Tüzel şahısın yetkilisi                                                                                 __________________

Ekonomi sektörü                                                                                                                                        ______

Tüzel şahısın kayıtlı olduğu ülke                                                                                             ____________

(özel şahısın devamlı oturduğu)

Adres, banka adres bilgileri                                                                                                                                                                                                                                                                                           ______

5. Anlaşma tutarı                                                                                                                                                             

                                                                     ( Anlaşma parasında rakamla ve yazıyla)

6. Anlaşma parası                                                                             

7. Dilekçe verildiği tarihte Anlaşma’ya göre tahsil edildi                                                                          

                                                                                                      (Anlaşma parasında binlik birim)

8. Diğer şartlar                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

 

Başvurucunun yetkilisi:

___________________            _______________________     _________________

                    (görevi)                                                 (adı, soyadı, baba adı)                                      (imzası)

"_____"___________ 200___y.

Mühür yeri


 

Sermaye hareketi ile ilgili para işlemlerinin

                                                                              kaydı ve yurtdışında hesap açtırma

Kurallarına Ek 13

 

 

200 _____ yılının  ___________ ayı için 

kayıtlı para işlemlerine göre paraların hareketi hakkında bilgi

 

 

 

Banka ismi _____________________              ОКPО kodu __________________

 

 

kayıt belgesi numarası

Para gönderici

Alıcı

ödeme tahsis kodu (ÖTK)

ödeme tarihi

ödeme parası

ödeme tutarı

(bin)

Not

yerleşik şahıs belirtisi

ismi

yerleşik şahıs belirtisi

ismi

  А

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Baş muhasebeci _______________________________________                 ________________

                      (adı, soyadı, baba adı)                                                                              (imzası)            

İcra eden _____________________________________________

                           (adı, soyadı, baba adı, telefonu)       

 

"______"_____________ 200 ____ y.

 

 

 

Ek 13’ü doldurma kuralları

 

"Kayıtlı para işlemlerine göre para hareketi hakkında bilgi", Merkez Bankası’nda kayıtlı Anlaşmalar esasında gerçekleşen tüm ödemelere göre (tahsilatlar) (kredi sözleşmeler hariç) ikinci dereceli bankalarca sunulur. 2.-9. sütunlardaki bilgiler, Kazakistan Cumhuriyeti’nin Devlet sınıflayıcısının- ödeme tahsisinin tek sınıflayıcısının uygulanması hakkında Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnameleri gereğince para ve diğer ödeme evraklarının transferi dilekçesi esasında doldurulur. Eğer, ödeme tutarı banka komisyonunu (alıcının bankası ve/veya gönderici bankası) gösteriyorsa, komisyon tutarı Ek kısmında belirtilir.

 

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nin 30 Ocak 2001 tarih ve 155-II no’lu

idari hukuk bozuculuğu hakkında kanun CEZAYAPTIRIMLARI

 

 

(Kazakistan Cumhuriyeti’nin 12.07.2001 tarih ve 240-II no’lu,

6.11.2001 tarih ve 251-II no’lu, 22.02.2002 tarih ve 296-II no’lu,

09.08.2002 tarih ve 346-II no’lu Kanunca yapılan değişiklikleri ile) (kesinti)

 

 

572. Madde. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın makamları

 

            1. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın makamları, işbu Kanunun 168.-171., 180.-182., 187., 189., 218. ve 381. maddelerince öngörülen idari hukuk bozuculuk hakkında, devlet istatistik hesap verme ve kontrol verilerinin toplaması ve işlemesi yetkilerine dahil olan kısımdaki işleri inceler.

           

2. İdari hukuk bozuculuk hakkında işleri inceleme ve idari ceza verme hakkına Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın başkanı ve yardımcıları sahiplerdir.

 

3. İdari hukuk bozuculuk hakkında protokolü yapma hakkına sahip olan Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası makamlarının ve işçilerinin yetkileri, işbu Kanun gereğince belirtilir.

 

 

168. Madde. Bankacılık, para mevzuatı taleplerine aykırı davranmak

 

1. Sunulması, bankacılık ve para mevzuatı gereğince talep edilen verileri içermeyen bilgilerin bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşlar tarafınca Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na birkaç defa (bir birini takip eden on iki takvim ayı içerisinde iki defa ve daha fazla) vakitsiz sunulması veya sağlam olmayan verilerin (bilgilerin) sunulmasında -

görevli şahıs için - kırk aylık hesap göstergesinden yetmiş aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – dörtyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

2. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nca tespit edilen sürede, bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşlar tarafınca aykırı davranmaların ortadan kaldırılması hakkında yazılı talimatnamelerin yerine getirilmemesinde –

görevli şahıs için - kırk aylık hesap göstergesinden yetmiş aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – dörtyüzelli aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

3. İşbu maddenin birinci ve ikinci bölümlerince öngörülen, idari cezalandırmalardan sonra bir yıl içerisinde tekrarlanan hareketlerde veya hareketsizliklerde, -

görevli şahıs için - altmış aylık hesap göstergesinden yüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – dokuzyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

4. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nca tespit edilen normatifler ve (veya) normlar ve limitlerin uyulmasına yönelik diğer taahhütlere, bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşların birkaç defa aykırı davranmalarında –

 tüzel şahıs için – beşyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

5. Bankacılık mevzuat gereğince yasaklanan veya onların kanuniliğinin dışına çıkan işlemler ve sözleşmelerin, bankalar ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşlar tarafınca gerçekleştirilmesinde, -

görevli şahıs için - kırk aylık hesap göstergesinden yetmiş aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – sözleşme tutarından yüzde onda bire kadar veya işlemlere göre elde edilen gelir tutarından yüzde elliye kadar miktarda ceza kesilir.

 

6. İşbu maddenin beşinci bölümünce öngörülen, idari cezalandırmalardan sonra bir yıl içerisinde tekrarlanan hareketlerde veya hareketsizliklerde, -

görevli şahıs için - altmış aylık hesap göstergesinden yüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – sözleşme tutarından yüzde bire kadar veya işlemlere göre elde edilen gelir tutarından yüzde yüze kadar miktarda ceza kesilir.

 

7. Hesap işlerinde sonuçları yansımayan bankacılık işlemlerin, bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşlar tarafınca yapılmasında –

tüzel şahıs için – dikkate alınmayan tutardan yüzde yüz miktarda ceza kesilir.

 

8. Bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşlar tarafınca, tespit edilen standartlara veya yöntemlere (prensiplere) aykırı davranarak hesap işlerinin yürütülmesi veya dahil edilen göstergelerin yanlışlığına yol açan bankacılık veya diğer raporların veya bankacılık mevzuatınca belirtilen normlar ve limitlerin uyulmasına yönelik normatifler ve (veya) diğer taahhütlerin yerine getirilmesi hakkında verilerin oluşturulmasında, -

 görevli şahıs için - kırk aylık hesap göstergesinden yetmiş aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – gerektiği gibi dikkate alınmayan tutardan yüzde beşe kadar miktarda ceza kesilir.

 

9. İşbu maddenin sekizinci bölümünce öngörülen, idari cezalandırmalardan sonra bir yıl içerisinde tekrarlanan hareketlerde veya hareketsizliklerde, -

görevli şahıs için - altmış aylık hesap göstergesinden yüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – gerektiği gibi dikkate alınmayan tutardan yüzde ona kadar miktarda ceza kesilir.

 

10. Bankaların ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşların, müşterilere banka hesaplarının açtırılması ve kapatılması düzenine aykırı davranmalarında –

görevli şahıs için - kırk aylık hesap göstergesinden yetmiş aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – beşyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir. 

 

11. Bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren kuruluşlar tarafınca, para kontrolü ajanı fonksiyonlarının yerine getirilmemesi veya gerektiği gibi yerine getirilmemesinde -

tüzel şahıs için – beşyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

12. İşbu maddenin onuncu ve on birinci bölümlerince öngörülen, idari cezalandırmalardan sonra bir yıl içerisinde tekrarlanan hareketlerde veya hareketsizliklerde, -

görevli şahıs için - altmış aylık hesap göstergesinden yüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – bin aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

 

179. Bölüm. Hesap işleri hakkında mevzuata tüzel şahısların aykırı davranması

 

1. Tüzel şahısların hesap işleri uygulamasından uzaklaşma şeklinde yapılan hesap işleri hakkındaki mevzuata aykırı davranması veya tespit edilen hesap işleri standartlarına ve kuruluşların mali ve ekonomi faaliyetinin hesap işlerinin Genel planına uymamasında, -

 tüzel şahıs için – ikiyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

2. Mali rapor sunulmasını reddetme, tespit edilen süreyi bozarak sunulması veya kayıt yerine göre devlet istatistik makamlarına ve kurucu evrakları gereğince yetkilerine göre kontrol ve denetleme makamlarına makbul sebep olmadan mali raporun sunulmamasında –

tüzel şahıs için – üçyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

3. Tüzel şahıslar tarafınca, sonuçları hesap işlerinde yansımayan para işlemlerinin yapılmasında –

 dikkate alınmayan tutardan yüzde yüze kadar miktarda ceza kesilir.

 

4. Tüzel şahıslar tarafınca, tespit edilen sayım şekilleri ve raporlar düzenine aykırı dayanarak para işlemleri hesap işlerinin uygulanmasında –

gerektiği gibi dikkate alınmayan tutardan yüzde yüze kadar miktarda ceza kesilir. 

 

 

180. Madde. Para işlemlerine göre rapor sunma kurallarına aykırı davranma

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatı gereğince talep edilen para işlemlerine göre, vatandaşlar ve tüzel şahıslar tarafınca raporun sunulmaması, vakitsiz sunulması veya sağlam olmayan raporun sunulmasında, -

vatandaşlar için - yüz aylık hesap göstergesine kadar miktarda, tüzel şahıs için – iki yüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

181. Madde. Sertifika-belgenin gerektiği gibi kesilmemesi

 

Nakit yabancı paranın satışı (alışı) hakkında sertifika-belgenin yetkili bankanın, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini geçekleştiren yetkili kuruluşun döviz değiştirme büroları tarafınca işlemlerin muhasebe evraklarında gösterilmeden kesilmesinde –

 tüzel şahıs için – sertifika-belge kesilen tutardan yüzde yüze kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

 

 

 

182. Madde. Parasal kıymetlerin kullanılması ile ilgili işlemleri yapma lisansını almak için evrakları sunma süresinin bozulması

 

Parasal kıymetlerin kullanılması ile ilgili işlemleri yapma lisansını almak için evrakları sunma süresinin vatandaşlar ve tüzel şahıslar tarafınca bozulmasında, -

vatandaşlar için – ikiyüze kadar miktarda, tüzel şahıs için – beşyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

187. Madde. Yurtdışından paraların yabancı parada iade edilmemesi

 

Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince, Kazakistan Cumhuriyeti yetkili bankasının hesaplarına mahsup edilmesi zorunlu olan paraların yabancı parada kuruluşun yetkili şahısı tarafınca yurtdışından iade edilmemesinde (cinayet işlemi bulunmadığı halde) –

görevli şahıs için – yirmiden yirmibeşe kadar miktarda, tüzel şahıs için – dokuzyüzden bin aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

188. Madde. Para mevzuatı normlarına aykırı davranarak parasal işlemlerin yapılması

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nin parasal mevzuatına aykırı olan parasal işlemlerin yapılmasında, - 

vatandaşlar ve tüzel şahıslar için – tespit edilen düzene aykırı davranarak yapılan işlemler tutarından  yüzde yüze kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

189. Madde. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansını almadan yabancı bankalarda ve diğer mali müesseselerinde hesapların açılması

 

Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansını almadan, kayıtlı oldukları devletlerin mevzuatına göre uygun hukuk sahibi olan yerleşik şahıslar tarafınca yabancı bankalarda ve diğer mali müesseselerinde hesapların açılmasında –

vatandaşlar için – ikiyüze kadar miktarda, tüzel şahıs için – üçyüz aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.

 

 

381. Madde. Devlet istatistik rapor ve gözleme verilerinin reddedilmesi, sunulmaması, geç sunulması, gizlenmesi, çıkarılması ve diğer fahiş hataları 

 

Tespit edilen devlet istatistik rapor ve gözleme verilerinin, muhasebe bilançoları ve raporları dahil, uygun istatistik makamlarına sunulmaması, reddedilmesi, devlet istatistik rapor verilerinin tespit edilen süreyi aykırı sunulması, gizlenmesi, çıkarılması ve diğer fahiş hatalar yapılmasında, istatistik verilerin sunulması veya alınmasını engellemede –

on aylık ödeme göstergesine kadar miktarda ceza kesilir.  

 

 

 

 

 

 

K.C. Adalet Bakanlığı’nda

24.12.1999 tarihinde kaydedilmiştir.

15 Kasım 1999 y. .№ 400

K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu Kararıyla onaylanmıştır                                                                           

                                                  

Kazakistan Cumhuriyeti’nde

nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerinin organize edilmesi 

hakkında yönetmelik

                                          (değişiklikleri ve ilaveleriyle:

            

             1)  24.08.00 y.  №330,  kayıt  N 988;

             2)  30.10.00 y.  № 401, kayıt N 1038l;

             3)  20.04.01 y.  № 111, kayıt  N 1157;

             4)  01.12.01 г.  № 478, kayıt № 1329;

             5)  25.07.03 г.  № 255, kayıt № 1713)

 

İşbu Yönetmelik, Kazakistan Cumhuriyeti’nin 24 Aralık 1996 tarihli “Para

düzenlemesi hakkında” Kanunu, Kanun gücüne sahip, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’nın 30 Mart 1995 tarihli  “Kazakistan Cumhuriyeti  Merkez Bankası Hakkında” ve 31 Ağustos 1995 tarihli “Kazakistan Cumhuriyeti’nde Bankalar ve Bankacılık Faaliyeti Hakkında” Kararları gereğince hazırlanmıştır.  

İşbu Yönetmelik tarafınca, Kazakistan Cumhuriyeti’nde nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini yapma düzeni ve nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri yapan yetkili kuruluşların ve onların döviz değiştirme büroları ile Kazakistan Cumhuriyeti toprağındaki yetkili bankaların döviz değiştirme bürolarını kurma, lisans alma ve faaliyetini durdurma düzenleri tespit edilir.

 1. Bölüm.  Genel hükümler

1. İşbu Yönetmeliğin hedefleri için aşağıdaki anlamlar kullanılır:

1) yetkili bankalar – Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın yabancı parayla değiştirme işlemleri organize etme lisansına sahip bankalardır;

2) yetkili kuruluşlar – Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı esasında tek faaliyet türü - nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etmek olan tüzel şahıslardır;

3) yetkili kredi ortaklığı – Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansı esasında faaliyet gösteren kredi ortaklıklarıdır;

         4) posta iletişiminin yetkili kuruluşu – Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın nakit parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansına sahip postanın Milli operatörüdür;

         5) banka işlemlerinin ayrı türlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar – işbu maddenin 2) - 4) paragraflarında adıgeçen bankalar olmayan tüzel şahıslardır;

         6) nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri – Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı gereğince gerçekleştirilen nakit yabancı paranın satın alımı, satışı ve değiştirilmesine göre işlemlerdir;

         7) döviz değiştirme büroları – nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini yapmak için özel olarak donatılmış yerlerdir;

         8) kros kur – paraların kur esasında kazak tengesine yönelik belirlenen iki yabancı para arasındaki kur oranıdır;

         9) Devlet sicili – Kazakistan Cumhuriyeti toprağında kullanılmasına izin verilen fişlik hafızası olan kontrol ve kasa makinelerinin Devlet sicilidir.

 

         2. Nakit yabancı parada Kazakistan Cumhuriyeti’nin tüzel-yerleşik şahısları ve yerleşik olmayan şahıslarının taleplerini karşılamak için, çeşitli bankacılık faaliyeti gerçekleştiren yetkili bankalar ve yetkili kuruluşlar, nakit yabancı parasını satın alma, satma ve değiştirme işlemlerini yapmak için Kazakistan Cumhuriyeti toprağında döviz değiştirme büroları açarlar.

 

         3. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası (bundan sonra Merkez Bankası), nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerine lisans verme hakkına sahip Kazakistan Cumhuriyeti toprağındaki tek lisans vericisidir.

 

2. Bölüm. Yetkili bankaların, yetkili kredi ortaklıklarının ve posta iletişimi yetkili kuruluşlarının döviz değiştirme bürolarını kurma düzeni

 

         4 . Nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri, yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşları tarafınca Merkez Bankası’nın lisansına dayanılarak gerçekleşir.

 

         5. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerinin bankalar, kredi ortaklıkları ve posta iletişim yetkili kuruluşlarınca organize edilme faaliyetine lisans verme düzeni, Merkez Bankasının ayrı normatif hukuki kararnamelerince tespit edilir.

 

         6. Yetkili bankaların (onların şubelerinin), yetkili kredi ortaklıklarının döviz değiştirme büroları, nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri yapma lisansı alındıktan sonra kurulan yetkili banka (onun şubesi), yetkili kredi ortaklıklarına göre emir esasında açılır. Yetkili bankalar (onların şubeleri) ve yetkili kredi ortaklıkları döviz değiştirme bürosunun açılması hakkında emir çıktıktan itibaren en geç beş işçi günü içerisinde emir fotokopisini ekleyerek Merkez Bankası şubesine yazılı haber vermeliler.

 

         7. Posta iletişimi yetkili kuruluşlarının döviz değiştirme büroları, posta iletişiminin yetkili kuruluşlarına yönelik emre dayanılarak açılır. Bu durumda, posta iletişiminin yetkili kuruluşu, işbu Yönetmeliğin 13. ve 14. maddeleri gereğince emir fotokopisini ve evrakları en geç üç işçi gününde Merkez Bankası şubesine sunar.

 

         7-1. Yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimi yetkili kuruluşunun döviz değiştirme büroları, sadece, banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimi yetkili kuruluşunun veya şubelerinin bulunduğu idari ve bölgesel birim (bölge) çerçevesinde kurulur.

         Döviz değiştirme bürolarının kapanması halinde, yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimin yetkili kuruluşu, kapandığı hakkında emrin fotokopisini ekleyerek on beş işçi günü içerisinde Merkez Bankası’nın şubesine haber verir ve kayıt belgesinin orijinalini iade ederler.

         Yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığın ve posta iletişiminin yetkili kuruluşları döviz değiştirme bürolarının geçici olarak çalışmadığı takdirde, kayıt belgesi iade edilmiyor. Bu durumda, döviz değiştirme bürolarının çalışmadığı dönem bir birini takip eden üç ayı aşamaz. 

 

         8. Yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşlarının döviz değiştirme büroları Merkez Bankası şubesinde zorunlu kayıt edilmeye tabidir. Bu durumda, her döviz değiştirme bürosuna, işbu Yönetmeliğin Ek 1’ine uygun şekilde kayıt belgesi verilir.

 

         9. Merkez Bankası şubesinde kayıt yaptırmak, döviz değiştirme bürosunun çalıştırılması için gerekçe olmaktadır. Kayıt belgesini almadan önce döviz değiştirme bürosu, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini yapamaz.

 

         10. Merkez Bankası’nın şubesi, yetkili bankanın (onun şubesinin), yetkili kredi ortaklığının dairesinde döviz değiştirme bürosunun açılması hakkında ihbarname aldıktan sonra 5 işçi günü içerisinde döviz değiştirme bürosu dairesinin işbu Yönetmeliğin taleplerine uygunluğunu kontrol etmeli ve iki nüshada gerekli kontrol belgesi oluşturur: bir nüshası- yetkili bankada, yetkili kredi ortaklığında kalır, ikincisi ise- Merkez Bankası’nın şubesinde kalır.

         Döviz değiştirme bürosu daire ve donanımlarının (paraların gerçekliğini tespit etme teknik cihazlarının, demir dolapların, fişlik hafızası olan kontrol ve kasa makinesinin, koruma ve itfaiye alarmlarının, döviz değiştirme bürosunda silahlı korumanın olmadığı halde tehlike alarmının) işbu Yönetmeliğin taleplerine uygun olmadığı takdirde, Merkez Bankası’nın şubesi, kontrol belgesinde süre belirtir ve bu süre içerisinde yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı döviz değiştirme bürosunun daire ve donanımı, belgede yer alan notlar dikkate alınarak Yönetmelik taleplerine uygun hale getirilmelidir. Meydana gelen bozuklukların kaldırılması için tespit edilen, kontrol belgesinde gösterilen süre geçince, Merkez Bankası’nın şubesi döviz değiştirme bürosunun daire ve donanımının tekrar kontrolünü yapar ve sonucunda gerekli kontrol belgesi oluşturulur.

 

         11. Döviz değiştirme bürosunun daire ve donanımının işbu Yönetmeliğin taleplerine uygun olduğu halde, Merkez Bankası’nın şubesi, yetkili banka, yetkili kredi ortaklığın dairesinde açılan döviz değiştirme bürosu dairesinin kontrolü yapıldığı günden itibaren 10 işçi günü içerisinde döviz değiştirme bürosunun kaydını yapar ve kayıt belgesini verir.

 

         12. Yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının ve posta iletişimi yetkili kuruluşunun (bulunduğu yere bağlı olmadan) dairesi dışında döviz değiştirme bürosunun açılması halinde, Merkez Bankası’nın şubesi, işbu Yönetmeliğin 13. ve 14. maddeleri gereğince yazılı ihbarname ve evrakların tamamını aldıktan itibaren on beş işçi günü içerisinde, evrakların, dairenin ve donanımların işbu Yönetmelik tarafınca tespit edilen taleplere uygunluğunu kontrol etmelidir.  Sunulan evraklara, döviz değiştirme bürosunun dairesi ve donanımlarına göre mülahazaların bulunmadığı takdirde, Merkez Bankası’nın şubesi döviz değiştirme bürosunu kaydını yapar ve kayıt belgesini verir.

 

         13. Yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimi yetkili kuruluşları (bulunduğu yere bağlı olmadan) döviz değiştirme bürosunun kaydı için Merkez Bankası’nın şubesine aşağıdaki evrakların sunulması gerekir:

         1) döviz değiştirme bürosunun kaydı için dilekçe;

         2) yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının fotokopisi;

         3) kira anlaşmasının veya yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun döviz değiştirme bürosuna mülkiyet hakkını teyit eden evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi. Bu durumda, kira anlaşmasında kiralanan dairenin kullanılma hedefi gösterilmelidir;

         4) döviz değiştirme bürosu koruma ve itfaiye alarm cihazlarının işletilmesi için kabul etme belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

         Eğer, döviz değiştirme bürosu dairesi daha önce koruma ve itfaiye alarm cihazlarıyla donatılmış ise – döviz değiştirme bürosunun koruma ve itfaiye alarm cihazları teknik durumu bakım belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

         5) döviz değiştirme bürosunun uygun silahlı koruma görevlileri tarafınca korunmasının gerçekleştirilmesinde Kazakistan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı’nın sözkonusu faaliyet türünü gerçekleştirme lisansı fotokopisini ekleyerek döviz değiştirme bürosunu koruma anlaşmasının aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

         Eğer, döviz değiştirme bürosunun koruması yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun kendi güvenlik görevlilerince gerçekleştirildiği takdirde, yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun kendi güvenlik görevlilerine döviz değiştirme bürosu korumasının dayandığı emrin fotokopisi ve yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun korumasına yönelik olan yapısal kısmı hakkındaki durumun fotokopisi.

         Döviz değiştirme bürosunda silahlı koruma bulunmadığı takdirde – döviz değiştirme bürosunun tehlike alarmı cihazlarının işletilmesini kabul belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

         Eğer döviz değiştirme bürosunun dairesi daha önce tehlike alarmı cihazlarıyla donatılmış ise – döviz değiştirme bürosu tehlike alarmı cihazlarının teknik durumunun bakım belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

 

         14. Yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşlarınca işbu Yönetmeliğin 13. maddesinde öngörülen evraklara ek olarak aşağıdaki evraklar sunulur:

         1) döviz değiştirme bürosu işçilerinin nakit yabancı parayla çalışma hazırlığı kurslarını gördükleri hakkında yetkili banka evrakının aslı veya noter tasdikli fotokopisi veya nakit yabancı parayla en az 1 yıllık çalışma tecrübesi olduğunu teyit eden evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

         2) yetkili kredi ortaklığı, posta iletişimi yetkili kuruluşu başkanının döviz bürosu kasiyeri görevinin tayin edilmesi hakkında emrin fotokopisi.

 

         15. Bölgede bulunan yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişim yetkili kuruluşları döviz değiştirme bürolarının sayımı için Merkez Bankası'nın şubesi kayıt yapılırken döviz değiştirme bürolarına sıra kayıt numarası verir.

         Yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşları döviz değiştirme bürolarının sayımı (kaydı, yeniden kaydı) ayrı kayıt defterlerinde yapılır.

 

         16. Merkez Bankası’nın şubesi, işbu Yönetmelik’te öngörülen taleplere sunulan evrakların, döviz değiştirme büroları daireleri ve donanımlarının uygun olmadığı halde yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşları döviz değiştirme bürolarının kaydını yapmayı reddetme hakkına sahiptir.

 

         17. Merkez Bankası’nın şubesi, yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşları döviz değiştirme bürolarının yeniden kaydını:

         1) yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimi yetkili kuruluşu döviz değiştirme büroları açılışının kayıt belgesinde gösterilen sokaklar ismi, daire numaraları ve diğer bilgilerin değişmesinde;

         2) yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etmek için yeni lisans alınmasında;

         3) yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimi yetkili kuruluşu  (bulunduğu yerine bağlı olmadan) dairesinin dışında bulunan döviz değiştirme bürosunun yer değiştirmesinde (döviz değiştirme bürosunun adres değişikliği olmadan).

         Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme yeni lisansı alınırken yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı ve posta iletişimi yetkili kuruluşu, otuz takvim günü içerisinde döviz değiştirme bürosunun yeniden kaydı için fotokopisini Merkez Bankası’nın şubesine sunar.

 

         18. İşbu Yönetmeliğin 17. maddesinin 1) ve 2) paragraflarınca öngörülen durumlarda döviz değiştirme bürolarının yeniden kaydı, döviz değiştirme büroları daire ve donanımlarının kontrolünü yapmadan ve bulunan evrakları tekrar sunmadan, döviz değiştirme bürolarının kaydı için işbu Yönetmelik tarafınca öngörülen düzende tüzel şahısın dilekçesine dayanılarak gerçekleşir.

         İşbu Yönetmeliğin 17. maddesinin 3) paragrafınca öngörülen durumda döviz değiştirme bürolarının yeniden kaydı, döviz değiştirme bürolarının kaydı için işbu Yönetmelik tarafınca öngörülen düzende tüzel şahısın dilekçesine, işbu Yönetmeliğin 13. ve 14. maddelerinde öngörülen evraklar ve döviz değiştirme bürosu daire ve donanımlarının kontrol belgesine dayanılarak gerçekleşir.

         Yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı, posta iletişimi yetkili kuruluşu döviz değiştirme bürolarının yeniden kaydı yapılırken, Merkez Bankası’nın şubesi, yeni kayıt belgesinin gerçek verildiği tarihini göstererek, döviz değiştirme bürosunun önceki kayıt belgesi numarasıyla aynı numaralı kayıt belgesi verir.

 

3. Bölüm. Yetkili kuruluşlar kurma, lisans verme ve onların döviz değiştirme bürolarını açma düzeni

 

         19. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri, Merkez Bankası’nın nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansı bulunan yetkili kuruluşlar tarafınca gerçekleşebilir. Onların tek faaliyet türü, nakit yabancı parayla değiştirme işlemleridir.

 

         20. Yetkili kuruluşların tüzük sermayesi, kurucu ücretleri hesabından kesinlikte parayla olmak üzere kazak tengesinde oluşur ve lisans alma dönemine doğru tam olarak yatırılmalıdır. Yetkili kuruluşların azami (en az) tüzük sermaye miktarı Merkez Bankası’nca tespit edilir.

 

         21. Yetkili kuruluş, sadece sınırlı sorumluluk taşıyan ortaklık (LTD.) şeklinde kurulabilir.

 

         22. Yetkili kuruluşlar, hem Kazakistan Cumhuriyeti toprağında hem de onun dışında şube, temsilcilik ve bağlı kuruluş açma ve kurucu olma veya diğer tüzel şahısların tüzük sermayesine katılma hakkına sahip değillerdir.

 

         23. Yetkili kuruluşların kurucuları, Kazakistan Cumhuriyeti’nin özel ve tüzel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahısları olabilirler, şunlar hariç:

         1) temsilcilik, icrai ve mahkeme iktidar makamları;

2) tüzük sermayesinin yüzde ellisinden fazlası devlete ait olan kuruluşlar;

3) nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansı, işbu Yönetmeliğin 37. maddesinin 1)-4), 7) paragraflarınca öngörülen gerekçelere göre geri çekilen yetkili kuruluşu veya yetkili kredi ortaklığının eskideki kurucusu (kurucularından biri) olan şahıslar. İşbu norm, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansı, devlet kayıt izni veya nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansı almak için evraklar sunulmadan 3 yıldan önce geri çekilen yetkili kuruluşun veya yetkili kredi ortaklığının kurucuları (kurucularından biri) olan şahıslar için geçerli değildir.

 

24. Yetkili kuruluşun adalet makamlarındaki devlet kayıt izni (bundan sonra- izin), işbu Yönetmeliğe Ek 2’ye uygun şekilde Merkez Bankası’nın şubesi tarafınca verilir. Merkez Bankası’nın şubeleri, verilen izinlerin sayımını kayıt defterlerinde yapar.

 

25. Adalet makamlarında devlet kayıt iznini almak için yetkili kuruluşların kurucuları Merkez Bankası’nın şubelerine aşağıdaki evrakları sunar:

1)     adalet makamlarında devlet kayıt iznini almak için dilekçe;

2)     tüzüğin devlet dili ve rusça iki nüshada noter tasdikli fotokopisi;

3)     işbu Yönetmeliğe Ek 2’ye uygun şekilde kurucular hakkında veriler;

4)     işbu Yönetmeliğin 23. maddesinde gösterilen şahısların kurucular kadrosuna dahil olmadığına dair yazılı onay.

 

26. Merkez Bankası’nın şubesi, tüm evraklar geldiği günden itibaren 20 işçi günü

içerisinde sunulan evrakları inceler ve onların yürürlükte olan mevzuatın ve işbu Yönetmeliğin taleplerine uygunluğunu kontrol eder. Merkez Bankası’nın şubesi gerekirse, sunulan evraklarda içerik olan bilgileri teyit edici evrakları talep etme hakkına sahiptir.

         Merkez Bankası’nın şubesi, sunulan evrakları inceleme sonuçlarına göre izin verir veya sebebini gerekçesiyle göstererek izin vermeyi reddeder.

         Evrakların yazılı ihtarlarla iadesi takdirde, evrakların yetkili kuruluşlarca tekrar sunulmasından sonraki inceleme süresi yeniden hesaplanır.

 

         27. Kaldırılmıştır.

 

         28. Merkez Bankası’nın şubesi, aşağıdaki durumlarda izin vermeyi reddedebilir:

1)     tüzüğün yürürlükte olan mevzuat ve işbu Yönetmeliğin taleplerine

uygun olmadığında;

2)     yetkili kuruluşun kurucuları (kurucularından biri) işbu Yönetmeliğin

23. maddesinde gösterilen şahıslar ise;

3)     sunulan evrakların, işbu Yönetmeliğin taleplerine uygun olmadığında.

 

30. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini yapmak için tüzel

şahıslar, Merkez Bankası’nın lisansını almaları gerekir. 

 

         31. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemelerini organize etme lisansını almak için tüzel şahıslar, devlet kaydından sonra en geç bir yılda Merkez Bankası’nın şubesine aşağıdaki evrakları sunar:

1)     nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının verilmesi hakkında dilekçe;

2)     tüzel şahısların adalet makamlarında devlet kaydı hakkında belgenin noter tasdikli fotokopisi;

3)     tüzüğün rusça ve devlet dilinde noter tasdikli fotokopisi;

4)     hizmet veren bankanın, yetkili kuruluşun tüzük sermayeye paraları tam olarak yatırdığını teyit eden belgesi;

5)     vergi yükümlüsü belgesinin fotokopisi;

6)     daire kiralama anlaşmasının veya yetkili kuruluşun kiralanan daireye mülkiyet hakkını teyit eden evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi. Bu durumda, kira anlaşmasında kiralanan dairenin kullanılma hedefi gösterilmelidir;

7)     döviz değiştirme bürosunun koruma ve itfaiye alarm cihazlarını kabul ve işletme belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

Eğer, döviz değiştirme bürosunun dairesi daha önce koruma ve itfaiye cihazlarıyla

donatılmış ise – döviz değiştirme bürosu koruma ve itfaiye alarm cihazlarının teknik durumunun bakım belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

         8)   Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın silahlı koruma görevlilerince döviz değiştirme bürosu korumasının gerçekleştirildiğinde sözkonusu faaliyeti gerçekleştirme lisansının fotokopisini ekleyerek döviz değiştirme bürosunu koruma anlaşmasının aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

         Döviz değiştirme bürosunda silahlı koruma olmadığı halde – döviz değiştirme bürosunun tehlike alarm cihazlarını işletmeye kabul etme belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.                     

          Eğer, döviz değiştirme bürosunun dairesi daha önce tehlike alarm cihazları ile donatılmış ise – döviz değiştirme bürosu tehlike alarm cihazlarının teknik durumunun bakım belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

         9) yetkili bankanın döviz değiştirme bürosu işçilerinin nakit yabancı parayla çalışma kursunu gördükleri hakkında evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi veya nakit yabancı parayla çalışma tecrübesinin en az 1 yıl olduğunu teyit eden evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

         10) döviz değiştirme bürosu kasiyeri görevine tayin hakkında yetkili kuruluş başkanı emrinin fotokopisi;

         11) Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen miktar ve düzende lisans ücretinin ödendiğini teyit eden makbuzun fotokopisi.

 

         32. Merkez Bankası’nın şubesi, gerekli tüm evraklar sunulduğu günden itibaren bir ay içerisinde sunulan evrakların, döviz değiştirme büro dairesi ve donanımlarının işbu Yönetmeliğin taleplerine uygunluğunu kontrol etmeli ve lisans verilmesi veya reddedilmesi hakkında karar vermelidir.

         Yetkili kuruluşun nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini yapmaya teknik hazırlığını tespit etmek amacıyla, şube mensupları içinden teknik hazırlığı tespit etme komisyonu oluşturulur. Kurul üyelerinin sayısı, para kontrolü ve nakit parayla çalışma kısmının uzmanları dahil en az üç kişiden oluşmalıdır. Komisyon tarafınca yapılan kontrol sonuçlarına göre kuruluş başkanı katılımıyla belge düzenlenir.

         Lisansın verilmesi hakkında belgeler, kadrosunda, mecburen şube müdürü veya müdür yardımcısı, para kontrolü bölümü başkanı ve hukukçu bulunan nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının verilmesi, durdurulması ve geri çekilmesi hakkındaki konularla ilgili  komisyon tarafınca incelenir. Belgeleri inceleme sonuçlarına göre, komisyonun tüm üyelerinin imzalaması gereken protokol oluşturulur.

         Sunulan evrakların, döviz değiştirme bürosu dairesinin ve donanımlarının işbu Yönetmeliğin taleplerine uygun olması halinde, Merkez Bankası’nın şubesi, Merkez Bankası’nın şubesi emriyle işlemi yapılan nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının verilmesi hakkında karar alır.

 

         33. Kaldırılmıştır.

 

         34. Merkez Bankası’nın şubesi, ayrı kayıt defterinde dikkate alınan, işbu Yönetmeliğe Ek 5 gereğince işlemi yapılan lisansı tüzel şahısa verir.

         35. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemini organize etme lisansı sınırsız süreye verilmiş olup, başka kişilere verilemez.

 

         36. Merkez Bankası’nın şubesi tüzel şahısa lisans vermeyi reddetme hakkına sahiptir, eğer

1)      sunulan evraklar, döviz değiştirme bürosunun dairesi ve donanımı işbu Yönetmeliğin taleplerine uygun değillerse;

2)      kaldırılmış;

3)      tüzel şahısın tüzük sermayesi tam olarak şekillendirilmemişse;

4)      işbu Yönetmeliğin 23. maddesinde gösterilen şahıslar yetkili kuruluşun kurucuları (kurucularından biri) ise;

5)      tüzel şahıs devlet kaydından bir yıl sonra lisans almak için başvurduysa.

Merkez Bankası, gerekçeleri gösterilen lisans vermeyi reddeden yazı

gönderir ve aynı zamanda sunulan evrakları iade eder.

 

         37.  Merkez Bankası’nın şubesi, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansını, tespit edilen mevzuat kararnamelerine dayanarak durdurabilir veya geri çekebilir.

         Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının durdurulması veya geri çekilmesi hakkında belgeler, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının verilmesi, durdurulması ve geri çekilmesi hakkındaki konularla ilgili komisyon tarafınca incelenir. Belgeleri inceleme sonuçlarına göre, komisyonun tüm üyelerinin imzalaması gereken protokol oluşturulur.

         Lisansın geri çekilmesi hakkında karar, Merkez Bankası’nın merkezi teşkilatı ile önceden üzerinde mutabık kalınır.

         Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının durdurulması veya geri çekilmesi hakkında şubenin kararı, Merkez Bankası’nın şubesinin emri üzerine işlem görür.

 

         37-1. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansı kaybolduğunda, yetkili kuruluş on işçi günü içerisinde Merkez Bankası’nın şubesine aşağıdaki evrakları sunmalı:   

1)     lisansın kaybolma sebepleri ve durumlarını anlatan dilekçe;

2)     lisansın kaybolma, yok olma veya çalınma gerçeklerini teyit eden evrakların fotokopisi;

3)     lisans ücretinin ödendiğini teyit eden makbuzun fotokopisi.

Merkez Bankası, tüm evraklar sunulduktan sonra on işçi günü içerisinde,

ilk lisansın numarası ve tarihi altında “İkinci nüsha” kelimesi ve ikinci nüshanın verildiği tarih gösterilerek verilen lisansın ikinci nüshası yapılır.

 

         38. Bulunduğu yer veya ismi değiştiğinde yetkili kuruluş, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının yeniden işlemini yaptırmak için bir ay içerisinde Merkez Bankası’nın şubesine başvurmalı ve aşağıdaki evrakları sunmalıdır:

1)     lisansın yeniden işlemi yapılması hakkında dilekçe;

2)     kurucu evraklarına yapılan değişiklikler ve ilavelerin noter tasdikli fotokopisi;

3)     yetkili kuruluşun bulunduğu yeni yeri gösteren devlet kaydı (yeniden kaydı) hakkında belgenin noter tasdikli fotokopisi veya yetkili kuruluşun devlet kaydı hakkında belge;

4)     lisans ücretinin ödendiğini teyit eden makbuzun fotokopisi.

 

Tüm evraklar sunulduğu günden itibaren on işçi günü içerisinde Merkez

Bankası’nın şubesi, yeni lisansın verilmesiyle lisans işlemini yeni yapar.

 

         40. Yetkili kuruluşun tüzüğüne yapılan değişiklikler ve ilaveler, veya adalet makamlarında kayıtları yapılmadan önceki tüzüğün yeni redaksiyonu, Merkez Bankası’nın şubesiyle önceden üzerinde mutabık kalınmalıdır. Tüzüğe yapılan değişiklikler ve ilaveleri, veya tüzüğün yeni redaksiyonu üzerinde mutabık kalmak için yetkili kuruluşlar, Merkez Bankası’nın şubesine aşağıdaki evrakları sunar:

1)     tüzüğe yapılan değişiklikler ve ilavelerin, veya tüzüğün yeni redaksiyonunun incelenmesi hakkında dilekçe;

2)     devlet dilinde ve Rusça tüzüğe yapılan değişiklikler ve ilavelerin, veya tüzüğün yeni redaksiyonunun noter tasdikli fotokopisi;

3)     işbu Yönetmeliğe Ek 3’e uygun şekilde kurucular hakkında veriler (eğer kurucular kadrosu, tüzük sermaye miktarı veya tüzük sermayedeki paylarının dağılımı değişmişse);

4)     kurucular kadrosuna işbu Yönetmeliğin 23.maddesinde gösterilen şahısların dahil olmadığına dair yazılı teyit yazı.          

İzinleri almak üzerinde mutabık kalma, işbu Yönetmelik tarafınca tespit

edilen düzene göre gerçekleşir. Sözkonusu değişiklikler ve ilavelerin adalet makamlarında kaydı yapıldıktan sonra, yetkili kuruluş, kayıt yapıldıktan sonra en geç bir ayda Merkez Bankası’nın şubesine onların noter tasdikli fotokopisini sunmalıdır. Eğer, sözkonusu değişiklikler ve ilaveler tüzük sermaye büyümesine ilişkin ise, yetkili bankanın tüzük sermaye tutarının doldurulması hakkında belgesini sunması gerekir.

 

         41. Yetkili kuruluş, bölge ve büyük şehir (başkent) sınırında, onun daimi geçerli olan makamının bulunduğu yere göre, birkaç döviz değiştirme büroları açma hakkına sahiptir.

 

         42. Yeni döviz değiştirme bürosunun açılışında, yetkili kuruluş Merkez Bankası’nın şubesinde onu kaydetmeli ve kayıt belgesi almalıdır.

 

         43. Döviz değiştirme bürosunu kayıt etmek için, yetkili kuruluş Merkez Bankası’nın şubesine aşağıdaki evrakları sunar:

1)     döviz değiştirme bürosunu kaydetme dilekçesi;

2)     değiştirme işlemlerini organize etme lisansının fotokopisi;

3)     kira anlaşmasının veya yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürosu

dairesine mülkiyet hakkını teyit eden evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi. Bu durumda, kira anlaşmasında, kiralık dairenin kullanılma hedefi gösterilmeli;

4)     döviz değiştirme bürosunun koruma ve itfaiye alarmının işletilmesini

kabul belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

Eğer, döviz değiştirme bürosu dairesi daha önce koruma ve itfaiye alarm cihazlarıyla donatılmış ise – döviz değiştirme bürosunun koruma ve itfaiye alarm cihazları teknik durumu bakım belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

5)     döviz değiştirme bürosunun uygun silahlı koruma görevlileri tarafınca

korunmasının gerçekleştirilmesinde Kazakistan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı’nın sözkonusu faaliyet türünü gerçekleştirme lisansı fotokopisini ekleyerek döviz değiştirme bürosunu koruma anlaşmasının aslı veya noter tasdikli fotokopisi. Döviz değiştirme bürosunda silahlı koruma olmadığı halde – döviz değiştirme bürosunun tehlike alarm cihazlarının işletilmesini kabul belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

Eğer döviz değiştirme bürosunun dairesi daha önce tehlike alarmı cihazlarıyla donatılmış ise – döviz değiştirme bürosu tehlike alarmı cihazlarının teknik durumunun bakım belgesinin aslı veya noter tasdikli fotokopisi.

         6) döviz değiştirme bürosu işçilerinin nakit yabancı parayla çalışma hazırlığı kurslarını gördükleri hakkında yetkili banka evrakının veya nakit yabancı parayla en az 1 yıllık çalışma tecrübesi olduğunu teyit eden evrakın aslı veya noter tasdikli fotokopisi;

         7) yetkili kuruluş başkanının döviz bürosu kasiyeri görevinin tayin edilmesi hakkında emrin fotokopisi.

 

         44. Merkez Bankası’nın şubesi, gerekli tüm evraklar sunulduğu günden itibaren on beş işçi günü içerisinde sunulan evrakların, döviz değiştirme büro dairesi ve donanımlarının işbu Yönetmeliğin taleplerine uygunluğunu kontrol etmelidir. Sunulan evraklara, döviz değiştirme bürosunun dairesi ve donanımlarına göre mülahazaların bulunmadığı takdirde, Merkez Bankası’nın şubesi döviz değiştirme bürosunu kaydeder ve işbu Yönetmeliğin Ek 1’ine uygun şekilde kayıt belgesi verir.

 

         45. Yetkili kuruluşların döviz değiştirme bürolarının kaydı, her döviz değiştirme bürosuna sıralama düzenine göre kayıt numarası verilmesi kaydıyla ayrı kayıt defterinde   Merkez Bankası’nın şubesi tarafınca yapılır.

 

         45-1. Kayıt belgesi kaybolduğunda, yetkili kuruluş on işçi günü içerisinde Merkez Bankası’nın şubesine aşağıdaki evrakları sunmalı:   

1)     kayıt belgesinin kaybolma sebepleri ve durumlarını anlatan dilekçe;

2)     kayıt belgesinin kaybolma, yok olma veya çalınma gerçeklerini teyit

eden evrakların fotokopisi. Merkez Bankası’nın şubesi, on işçi günü içerisinde yetkili kuruluşa kayıt belgesinin ikinci nüshasını verir. Kayıt belgesinin ikinci nüshası, ilk kayıt belgesinin numarası ve tarihi altında “İkinci nüsha” kelimesi ve kayıt belgesinin ikinci nüshasının verildiği tarih gösterilerek verilir.

 

         46. Yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürosunun açılışı için kayıt belgesinde gösterilen sokak ismi, bina numarası v.s. değiştiğinde, Merkez Bankası’nın şubesi döviz değiştirme bürosunun yeniden kaydını yapar.

         Yetkili kuruluş tarafınca nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etmek için yeni lisansın alınmasında Merkez Bankası’nın şubesi yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürosunun yeniden kaydını yapar.

         Döviz değiştirme bürolarının yeniden kaydı, işbu Yönetmelikte öngörülen durumlar dışında, dosyada bulunan evraklar tekrar sunulmaksızın, döviz değiştirme bürolarının kaydı için işbu Yönetmelikte öngörülen düzende gerçekleşir.

 

         46-1. Yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürosunun adresi değişmeden yer değiştirmesinde, yetkili kuruluş on işçi günü içerisinde, işbu Yönetmeliğin 42. maddesinde  gösterilen evrakları ekleyerek Merkez Bankası’nın şubesine haber verir.

         Merkez Bankası’nın şubesi, haber alındığı günden sonra on işçi günü içerisinde sunulan evrakları, döviz değiştirme bürosu dairesini ve donanımını işbu Yönetmeliğin taleplerine uygunluğunu kontrol eder. Daire ve donanımın kontrolü sonucunda kontrol belgesi düzenlenir.

         Evrakların, döviz değiştirme bürosu dairesi ve donanımının işbu Yönetmelik taleplerine uygun olmaması halinde, Merkez Bankası’nın şubesi döviz değiştirme bürosunun yeniden kaydını yapmayı reddetme hakkına sahiptir.

 

 

         46-2. Yetkili kuruluşun gönüllü tasfiyesi veya nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme faaliyetini reddetmesi halinde, yetkili kuruluşu yedi gün içerisinde, kendine ait döviz değiştirme bürosu lisansının ve kayıt belgelerinin asıllarını ekleyerek Merkez Bankası’nın şubesine aldığı karar hakkında haber verir.

         Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etmek için gönüllü iade edilen  lisanslar geçerliliğini durdurma işlemi,  Merkez Bankası’nın şubesinde, şube müdürü veya vekil şahısın emriyle yapılır.

 

 

 

 

4. Bölüm. Döviz değiştirme bürolarını çalıştırma şartları ve düzeni

 

         47. Banka dairesinde bulunan döviz değiştirme bürosunun kasa dairesi müşterilerden ayrı olmalıdır. Kredi ortaklığı, posta iletişim kuruluşu, ticari kuruluş, otel, havaalanı dairelerinde ve diğer dairelerde bulunan döviz değiştirme bürolarının kasa dairesi personel ve müşterilerden ayrı olmalıdır. Müşterilere hizmet, sadece kasa penceresinden (pencerelerinden) verilir.

 

         48. Ayrı ayrı bankacılık işlemleri gerçekleştiren yetkili kuruluşların veya ayrı bulunan gayri menkul binasını, konut olmayan binalarda ayrı girişi olan daireleri veya konut apartmanında daire kiralayan veya oturan yetkili bankaların döviz değiştirme büroları dairelerinin pencerelerinde demir kafeslerin ve girişte demir kapıların mutlaka bulunması gerekir. Müşterilere hizmet, sadece kasa penceresinden (pencerelerinden) verilir.

 

         49. Döviz değiştirme bürosunun bulunduğu yere bağlı olmadan, içinde koruma ve itfaiye ve tehlike alarm cihazlarının veya sözkonusu faaliyeti gerçekleştirebilmek için Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın lisansı olan silahlı koruma görevlileri veya yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun kendi güvenlik görevlilerinin bulunması şarttır.

 

         50. Döviz değiştirme bürolarında, paraları ve döviz değiştirme bürosunun evraklarını muhafaza etmek için yangına dayanıklı demir dolabın bulunması gerekir. Kasiyerlerin özel paraları, giyimleri ve diğer eşyaları, kasa dairesinin dışında bulunan özel olarak ayrılan oda veya dolapta saklanmalıdır.

 

         51. Döviz değiştirme büroları, paraların gerçekliğini belirlemek için teknik cihazlarla donatılmalıdır.

         Paraların gerçekliğini belirlemek için teknik cihazların kırılması, diğer sebeplerden dolayı çalıştırılamaması veya işbu Yönetmeliğin taleplerine uygun olmaması takdirde, döviz değiştirme bürosu nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri yapımını durdurmalıdır.

         Paraların gerçekliğini belirlemek için teknik cihazları, paraların gerçekliğini belirlemenin muhakkak en az 3 usulünü (bunun içinde ültraviyole) birleştirmesi gerekir.

 

         52. Ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili bankaların ve yetkili kuruluşların döviz değiştirme büroları tarafınca fiş hafızalı kontrol ve kasa makineleri, fiş hafızalı bilgisayar terminalleri, yapılan tüm işlemlerin düzenlenmeyen kaydını sağlayan program cihazı olan bilgisayar sistemlerinin kullanılması, Kazakistan Cumhuriyeti vergi mevzuatınca düzenlenir.

 

         53. Döviz değiştirme büroları, nakit yabancı parasını satın alma, satış kuru ve değiştirilmesi hakkında bilgileri içeren standlarla (40x60 sm. ölçüsünde) donatılmalıdır. Her döviz değiştirme bürosunun müşteriye görünen yerinde aşağıdaki bilgiler asılmalı:

         1) döviz değiştirme bürosunun, ayrı ayrı bankacılık işlemini gerçekleştiren yetkili kuruluşun veya sözkonusu döviz değiştirme bürosunu açacak olan (açan) yetkili bankanın ismi ve (veya) kayıt numarası;

         2)   döviz değiştirme bürosunun çalışma rejimi;

3)     nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının

fotokopisi;

4)     işbu Yönetmeliğe Ek 6’ya uygun şekilde sözkonusu döviz değiştirme

bürosunun faaliyetini kontrol eden Merkez Bankası’nın şubesi hakkında veriler.

 

         54. Ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili bankanın, yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarının dairelerinde aşağıda sıralanan evrakların bulunması şarttır:

         1) döviz değiştirme bürosu kasiyerinin işe alınması hakkında başkan emrinin fotokopisi;

         2) koruma ve itfaiye alarmlarının işletime kabul belgesinin fotokopisi.

         Eğer, döviz değiştirme bürosunun dairesi daha önce koruma ve itfaiye alarm cihazlarıyla donatılmış ise – döviz değiştirme bürosunun koruma ve itfaiye alarm cihazları teknik durumunun bakım belgesinin fotokopisi;

         3) bireysel tam maddi sorumluluk hakkında döviz değiştirme bürosu kasiyeri ile imzalanan anlaşmanın fotokopisi;

         4) fiş hafızalı kontrol ve kasa makinesinin kaydını teyit eden, vergi makamlarınca verilen evrakın fotokopisi;

         5) kira anlaşmasının veya ayrı ayrı bankacılık işlemini gerçekleştiren yetkili bankanın, yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürosunun dairesine mülkiyet hakkını teyit eden evrakın fotokopisi;

         6) döviz değiştirme bürosunun uygun olan silahlı koruma görevlilerince korunması gerçekleştirildiğinde, Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın sözkonusu faaliyeti gerçekleştirme lisansının fotokopisi ekte sunulmak üzere döviz değiştirme bürosunu koruma anlaşmasının fotokopisi.

         Eğer, döviz değiştirme bürosunun koruması, yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun kendi güvenlik görevlilerince gerçekleştiriliyorsa emir fotokopisi bulunur. Buna dayanarak, döviz değiştirme bürosunun korumasını, yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşun kendi güvenlik görevlileri üstlenir. Yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşunun, korumaya yönelik yapısal kısmı hakkında durumun fotokopisi.

         Döviz değiştirme bürosunda silahlı korumanın bulunmaması halinde  - döviz değiştirme bürosunun tehlike alarm cihazlarının işletime kabul belgesinin fotokopisi.

         Eğer, döviz değiştirme bürosunun dairesi daha önce tehlike alarm cihazlarıyla donatılmış ise – döviz değiştirme bürosunun tehlike alarm cihazlarının teknik durumu bakım belgesinin fotokopisi.

         Ayrıca, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların döviz değiştirme bürolarında, döviz değiştirme bürosu işçilerinin nakit yabancı parayla çalışma hazırlığı kurslarını gördükleri hakkında yetkili banka evrakının fotokopisi veya nakit yabancı parayla en az 1 yıllık çalışma tecrübesi olduğunu teyit eden evrakın fotokopisi;

 

         55. Banka dairesi dışında bulunan yetkili kredi ortaklığın döviz değiştirme bürolarında, yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarında, yetkili bankaların döviz değiştirme bürolarında, posta iletişimi yetkili kuruluşu dairesinin dışında bulunan posta iletişimi yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarında, sadece nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri yapılır.

         Banka mevzuatı gereğince kasalarda yapılan nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri ve diğer bankacılık işlemlerinin aynı zamanda yapılması, yetkili bankaların dairelerinde (şubelerinde ve hesaplama-kasa bölümlerinde) ve posta iletişimi yetkili kuruluşun dairelerinde bulunan ve Devlet sicilinde kayıtlı olan bankacılık bilgisayar sistemini kullanarak döviz değiştirme işlemlerini gerçekleştiren döviz değiştirme bürolarının kasa dairelerinde olabilir.

 

         56. Ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar, yazılı şekilde yapılan anlaşma esasında nakit yabancı paranın satın alma ve satış işlemlerinin zorunlu belgesel işlemiyle herhangi bir yetkili bankada nakit yabancı para elde etme hakkına sahiplerdir. Ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili bankaların ve yetkili kuruluşların döviz değiştirme bürolarında nakit yabancı para satın alması yasaktır.

 

         56-1. Yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarının çalışmama dönemi üç ayı aşamaz.

 

 

5. Bölüm. Döviz değiştirme bürolarında nakit yabancı parayla işlem yapma düzeni

 

         57. Döviz değiştirme büroları, kurların tespit edilmesi hakkındaki yazılı talimat esasında tespit edilen satın alma, satma ve kros kurlar gereğince nakit yabancı paranın satın alma, satma ve değiştirme işlemlerini yaparlar. Nakit yabancı paranın satın alma, satma ve değiştirme kurları, döviz değiştirme bürosunun çalışma saati içerisinde değiştirilebilir. Kurdaki her değişiklik, değiştirilen kurların geçerli olduğu zaman gösterilerek yazılı talimatla onaylanmalıdır.

         Aynı yetkili bankanın ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların çeşitli döviz değiştirme bürolarında çeşitli kurlar konulabilir.

         Satın alma, satma ve kros kurlarının tespit edilmesi hakkında emir, yetkili banka ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş başkanı veya başkan emriyle böyle yetki verilen diğer yetkili şahıs tarafınca her gün yayınlanır.  Tespit edilen kurların geçerlilik süresini gösteren emir de yayınlanabilir (birkaç gün ve/veya bir gün içerisindeki zaman süresi).

         Yazılı emir iki nüsha olarak düzenlenmekte olup, birisi döviz değiştirme bürosuna gönderilir, diğeri ise yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşa verilir.

         Yetkili bankalar ve posta iletişimi yetkili kuruluş tarafınca Devlet sicilinde kayıtlı, bankacılık bilgisayar sistemi çerçevesinde emirlerin döviz değiştirme bürolarına merkezi ulaşımını öngören bankacılık bilgisayar sisteminin kullanılması halinde, kurların tespit edilmesi hakkında yazılı emir bir nüsha olarak yayınlanır.

 

         58. Diğer durumlarda Merkez Bankası, Merkez Bankası Yönetim Kurulu kararının alınmasıyla nakit tengeye nakit yabancı parayı satma kurundan nakit tengeye nakit yabancı para satın alma kurunun sapma haddini tespit etme hakkına sahiptir.

 

         59. Döviz değiştirme bürosunda nakit yabancı ve milli paraların bulunması halinde, vatandaşlara satın alma, satma veya değiştirme işlemlerinin yapılması konusunda reddedilmez. Bu durumda, döviz değiştirme bürolarının haber standları, döviz değiştirme bürosunda bulunan yabancı paranın her çeşidine göre satın alma ve satma kurları hakkında verileri içermesi gerekir.

         Döviz değiştirme büroları, Merkez Bankası’nın herhangi bir para tedavülünde doğrudan sınırlama yapılan durumlar dışında, paraların değerine ve emisyon yapıldığı yıllara göre yabancı paranın satın alımı, satışı veya değişiminde herhangi bir sınırlama uygulama hakkına sahip değillerdir.

 

         60. Merkez Bankası’nca özel değiştirme düzeni tespit edildiği durumlar haricinde, emisyonu çok daha geç yıllara ait eski yabancı parayı değiştirmek ve bozdurmak için komisyon ücreti alınmıyor.

 

         61. Emisyon yapıcı ülkesindeki kanuni ödeme aracı olan nakit yabancı para, komisyon ücreti alınmadan işbu Yönetmelik tarafınca tespit edilen düzende satın almaya, satmaya, değişmeye ve bozdurmaya tabidir.

         Kanuni ödeme aracının esas işaretleri: banknotta emisyon yapıcı banka ismi, numarası ve serisi, rakamlı ve yazılı nominali, yüz ve ters tarafının esas resmi (portre v.s.) ve sahtelikten koruma elemanları (filigran, mıknatıslı işaret, ültraviyole ışınımlarda görünenler dahil, kağıda uygulanan renkli lifler, konfeti, koruma ipleri, mikrometin, gazışıl resimler v.s.).

         Paranın emisyon yapıcı-ülkesi tarafınca, çıkarılan banknotlara diğer veya ilave talepler uygulanabilir.

         Aşağıdaki gibi hasarları bulunan banknotlar da ödeme banknotları sayılır:

1)     çizgi ve kir;

2)     eğer koparılan parçalar, şüphesiz, bu banknota ait ise, koparılan

kenarları veya parçaları (büyüklüğü en fazla 1-2 santimetre kare) yapıştırılmış;

3)     yapıştırılmış yırtık yeri olan, eğer onlar banknot eninin dörtte birini

aşmıyorsa;

4)     küçük yağlı ve diğer lekeli, yazı ve kaşe izi (banknotun sahte veya

örnek olmadığını tasdik eden kaşeler haricinde), eğer bu işaretler banknotun gerçekliğini belirlemeyi engellemiyorsa ve işbu maddede gösterilen ödemenin esas işaretlerinden birini büyük ölçüde (%50’den fazla) kapatmıyorsa;

5)     0.5 mm’den fazla olmayan çaplı deliği olan.

 

62. Tediye (ödeme) olmayan nakit yabancı para, sahibinin rızasıyla

ankesmana alınabilir, tediye (ödeme) nakit yabancı parayla değiştirilebilir veya komisyon ücreti alınarak satın alınabilir. Tediye olmayan nakit yabancı parayı ankesmana alma, değiştirme, satın alma işlemleri, işbu Yönetmeliğin 65. Maddesindeki talepler dikkate alınarak işbu Yönetmeliğe Ek 14’e uygun şekilde tediye olmayan nakit yabancı parayla işlemlerin sicili yapılan defterde göz önüne alınır.

         İşbu Yönetmeliğin 61. maddesince öngörülen taleplere uygun olmayan ve/veya aşağıdaki gibi hasarları bulunan banknotlar tediye olmayan banknotlar sayılır:          

1)     parçaya bölünmüş ve yapıştırılmış;

2)     ilk rengini değiştiren veya rengini kaybeden;

3)     yanmış

4)     tamamen veya kısmen (esas ödemecilik işaretlerinden birinin

%50’sinden fazlasında) boya, mürekkep, yağ dökülmüş;

         5) kimyasal reaktiflere uğramış, bunun içinde ültraviyole ışınımlarda kağıtları gazışıla uğratan reaktifler;

6) bilerek yapılan büyük hasarları olan (esas resimleri değiştirilmiş, özellikle insan portreleri, koruma ipi alınmış, fazla yazıları olan, bunun içinde ültraviyole ışınımlarda görünen);

         7) açık yazı hasarı olan banknotlar (filigranın veya koruma ipinin gerektiği gibi yerleşmemesi veya bulunmaması, görüntünün silinmesi);

         8) hem küçültme, hem de büyütme tarafına 3 mm’den fazla geometrik ölçüde değişen banknotlar.

         Ayrıca, yabancı devletin emisyon yapıcı-bankasınca ilan edilen tarihten sonra tedavülden çıkarılan banknotlar, tediye olmayan banknotlar sayılır.

         Tediye olmayan banknotların satın alınması ve değişimi ancak yetkili bankalarda, yetkili kredi ortaklıklarında ve posta iletişimi yetkili kuruluşlarında yapılır. Yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları ve posta iletişimi yetkili kuruluşları tarafınca değişim düzeninde alınan ve kabul edilen tediye olmayan banknotlar, müşterilere satılmaz ve emisyon yapıcı-bankaya ankesman için gönderilmeli veya hizmet veren yetkili bankalar kanalıyla ankesmana teslim edilmelidir.

         Yetkili banka, sahibinin rızasıyla yabancı paranın tediye olmayan banknotlarını ankesmana kabul etme hakkına sahiptir. Nakit yabancı paranın ankesmana kabulü, işbu Yönetmeliğin Ek 7’sine uygun şekilde müşterinin dilekçesine dayanılarak sadece yetkili banka işçileri tarafınca yapılır. Yabancı paranın ankesmana kabulünde müşteriye fatura verilir. Yetkili bankalar, komisyon ücretler miktarı (müşterinin tüm harcamalarını dahil eden) ve emisyon yapıcı-bankaların eskimiş banknotların değişimini reddedebileceği hakkında uyarmalı ve müşterinin ankesman şartlarına yazılı muvafakatini almalıdır. Emisyon yapıcı-bankanın gönderilen yabancı paranın değişimini reddetmesi halinde, yetkili bankalar müşteriye gerekli teyit edici evrakları göstermelidir.

         Emisyon yapıcı-bankadan (yabancı bankadan) ankesman yapılmış yabancı para için tazminat paralarının yetkili banka tarafınca alınmasından sonra, parasal tutar, yürürlükte olan mevzuat gereğince müşterinin isteğine göre nakit yabancı parada veya tengede ödenmeli veya yabancı parada veya tengede banka hesabına mahsup edilmelidir.

         Tediye olmayan banknotların ankesmana değişimi, satın alımı, kabul edilmesi için alınan komisyon ücreti, yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları, posta iletişimi yetkili kuruluşlarınca bağımsız olarak tespit edilir, fakat değişim (satın alma, ankesmana kabul etme) için sunulan banknotların nominal fiyatının %10’unu aşmamalıdır. Komisyon ücretleri, yetkili bankalar, yetkili kredi ortaklıkları, posta iletişimi yetkili kuruluşları tarafınca kazak tengesinde işlem yapıldığı gündeki piyasa kuruna göre alınır.

 

         63. Yabancı paranın satın alımı, satışı ve değişiminde, döviz değiştirme bürosunun işçileri, işbu Yönetmeliğin 51. maddesinde öngörülen taleplere uygun olan paranın gerçekliğini belirlemek için teknik cihazlar yardımıyla paranın gerçekliğini kontrol eder.

 

         64. Ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların ve yetkili bankaların döviz değiştirme bürolarında yapılan nakit yabancı parayı satın alma ve satma işlemleri, işbu Yönetmeliğin Ek 8’ine uygun şekilde muhasebe evrakı sayılan, satın alınan ve satılan yabancı paranın sicil defterinde yer alır (bundan sonra - sicil defteri).

         On bin ABD Doları karşılığını aşan tutarda nakit yabancı paranın satın alınması ve satışında, sicil defterinde müşterinin adı, soyadı ve baba adı, kimliğini doğrulayan evrak verileri kaydedilir.

         Çalışma günü sonunda, döviz değiştirme bürosunun işçileri günlük yapılan işlemlere göre sonuçları hesaplar ve kalan paraları gelecek güne çıkarırlar. Gün içinde kur değişikliği olduğu takdirde, sicil defterinde nakit yabancı paranın satın alma veya satma yeni kurunun konulma zamanına kadar satın alınan ve satılan paralar hacmine göre ara toplamı yapılır ve kasiyer imzasıyla onaylanır.

         Sicil defterinde temizleme ve diğer düzeltmeler yapılamaz. Hatalı verilerin üzeri çizilmeli ve “_____no’lu yazı düzeltilmiştir” denen kasiyer imzasıyla doğrulanan yazı yazıldıktan sonra doğru yazı yazılır.

 

         65. Sicil defteri, numaralanmalı, bağlanmalı ve tüzel şahısın ve Merkez Bankası şubesinin imzasıyla tasdiken imza edilmelidir. Defter sicilindeki sayfa sayısı (30 sayfadan az değil) başkan ve yetkili bankanın (onun şubesinin) veya ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların baş muhasebecisi, ve Merkez Bankası şubesinin başkanı veya başkan yardımcısı tarafınca onaylanır.   

         Sicil defterini düzenlemek için yetkili bankalar ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar, işbu maddenin birinci satır başında öngörülen talepler gereğince Merkez Bankası’nın şubesine başvurmalıdır. Merkez Bankası’nın şubesi, sicil defterinin tespit edilen taleplere uygunluğunu kontrol eder ve geldiği günden sonra on gün içerisinde düzenler. Yetkili bankanın, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların bir döviz değiştirme bürosu için birkaç sicil defterinin aynı zamanda düzenlenmesi mümkündür.

         Biten sicil defterleri, yetkili bankalarda, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlarda, bitiği günden sonra 5 yıl içerisinde muhafaza edilir.

         Bölge dışında açılan, yetkili banka, yetkili kredi ortaklığı, posta iletişimi yetkili kuruluşu veya şubeleri bulunan döviz değiştirme büroları, yılda en az iki defa yetkili bankalara, posta iletişimi yetkili kuruluşuna veya şubesine ve yetkili kredi ortaklığına biten sicil defterlerini göndermelidir. Bu durumda,  son yazının sicil defterde kayıt edildiği yıldan sonraki yılın birinci ayından itibaren hesaplanarak bir yıl içerisinde döviz değiştirme bürosunda muhafaza edilen ve gönderilecek olan sicil defterlerinin fotokopi çekilir.

         Yetkili bankaların döviz değiştirme büroları, elektronik sicil defterlerini oluşturma hakkına sahiptirler. Elektronik sicil defterlerinin program sağlama ve uygulama düzeninin talepleri, işbu Yönetmeliğin Ek 13’üne göre belirlenmiştir.

 

         66. Kaldırılmıştır.

 

         67. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri yapılırken, müşteri ricası üzerine döviz değiştirme bürosunun işçileri tarafınca, karbon kağıdıyla sıkı hesap verme belgesi-sertifikası-varaka kağıdı (işbu Yönetmeliğe Ek 9) doldurulur. Belge-sertifikanın sicil defterinde işlemi yapılırken, mutlak surette, müşterinin adı, soyadı, baba adı ve onun kimliğini doğrulayan evrakın (pasaport, iş pasaportu, kimliği ve askerlik yapanlar için askerlik belgesi) verileri kayıt edilir. Belge-sertifikada bulunan veriler, sicil defterlerinin verilerini tutmalıdır.

         Belge-sertifikaların birinci nüshaları özel şahıslara verilir. Belge-sertifikaların ikinci nüshaları ise defterden çıkarılmıyor.

         Başka kişiler adına belge-sertifikalar yeniden düzenlenmiyor.

 

         68. Belge-sertifikalar, yetkili bankanın (onun şubesinin), ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşun başkanı ve baş muhasebecisi, döviz değiştirme bürosunun kasiyeri tarafınca imzalanmalı ve yetkili bankanın (onun şubesinin), ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşun mühürleriyle tasdiken imza edilmelidir. Yetkili bankanın (onun şubesinin) başkanı ve baş muhasebecisi, belge-sertifikaların imzalanması konusunda yardımcılarına, yetkili bankanın hesaplaşma ve kasa bölümü başkanı ve baş muhasebecisine (eğer var ise) veya döviz değiştirme büroları işlerinin organizasyonundan sorumlu kısım başkanına, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerinin sayımını gerçekleştiren kısmın başkanına güvenebilirler. Sözkonusu kişilerin belge-sertifikaları imzalama konusundaki yetkileri, emir ve vekaletnamede tespit edilmelidir. Belge-sertifikaları imzalama yetkisi, başkan ve/veya baş muhasebeci adına döviz değiştirme bürosunun kasiyerine verilemez.

         Belge-sertifikalar, başkan ve baş muhasebeci tarafınca imzalanabilir ve hesap verilmesi için döviz değiştirme bürosunun kasiyerlerine verilene kadar yetkili bankanın (onun şubesinin), ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşun mühürleriyle onaylanabilir. Döviz değiştirme bürosu kasiyerlerine hesap verilmesi için verilen belge-sertifika kitapçıkları, özel defterlerde dikkate alınmalıdır.

         Kullanılmış belge-sertifikalar kitapçıkları ikinci nüshalarıyla beraber, yetkili bankalar ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar tarafınca, üzerlerinde son yazı yazıldığı günden itibaren 5 yıl  muhafaza edilir.

         İçlerinde yetkili banka, posta iletişimi yetkili kuruluşu ve yetkili kredi ortaklığı yerleşik olan , bölge sınırları dışında açılmış döviz değiştirme büroları, yetkili bankaya, posta iletişimi yetkili kuruluşuna veya şubesine ve yetkili kredi ortaklığına en az yılda iki defa kullanılmış belge-sertifikalarını göndermeliler.  Bu durumda, son yazının belge-sertifika kitapçığında kayıt edildiği yıldan sonraki yılın birinci ayından itibaren hesaplanarak bir yıl içerisinde döviz değiştirme bürosunda muhafaza edilen ve gönderilecek olan kullanılmış belge-sertifika kitapçıklarının fotokopi çekilir.

     

         69. Yetkili bankalar ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar, belge-sertifika varaka kağıtlarının gereken sayımını, muhafazasını ve  emniyetliğini sağlamak zorundalar. Onlar kaybolduğu takdirde, yetkili banka veya ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş hemen Merkez Bankası’nın şubesine haber vermeli ve Merkez Bankası şubesinin temsilcisi katılımıyla gerekli belge düzenlemeli.

         Belge-sertifika kağıt varakalarının zedelenmesi, bozulması veya yok edilmesi hakkında, yetkili banka veya ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş, raporluk dönemden sonraki ayın yirmisine kadar her ay, Merkez Bankası temsilcisinin katılımıyla belge düzenlemek için Merkez Bankası’nın şubesine haber verir.

 

         69-1. Yetkili bankasına, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşuna verilen, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının geçerlilik süresinin bittiği halde, kullanılmamış belge-sertifika kitapçıkları Merkez Bankası’nın şubesine iade edilir.

 

         70. Nakit yabancı paranın özel şahıs tarafınca kriling düzende satın alınması, sadece bankacılık hesabın ve ödeme kartının kullanımıyla gerçekleşebilir.

 

         71. Kaldırılmıştır.

         72. Kaldırılmıştır.

 

 

6. Bölüm. Döviz değiştirme bürolarında yapılan işlemlere göre hesap verme

 

         73. Döviz değiştirme büroları çalışma günü sonunda, yabancı paranın satın alma ve satma hacimleri hakkında raporu en az iki nüsha olarak düzenler. Bu rapor, muhasebe evrakı sayılır:

         1) yetkili bankaların, yetkili kredi ortaklarının ve posta iletişimi yetkili kuruluşların döviz değiştirme büroları – nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerine göre hesap verme işlemlerinin iç kuralları gereğince veya işbu Yönetmeliğin Ek 11’i gereğince;

         2) yetkili kuruluşların döviz değiştirme büroları – işbu Yönetmeliğin Ek 11’i gereğince düzenlenir.

         Yabancı paraların satın alma ve satma hacimleri hakkında her günkü raporlar, dikmede şekillenir, fakat bir takvim ayı içerisinde yapılır. Dikmeler, raporun son dikildiği günden itibaren 5 yıl içerisinde muhafaza edilir.

 

         74. Yetkili bankalar (onların şubeleri), ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar her ay, bankacılık hesap verme organizasyonu konularındaki Merkez Bankası’nın tespit edilen normatif hukuki kararnameleri şekillerine ve süresine göre yabancı paranın satın alma ve satma hacimleri hakkında raporu Merkez Bankası’nın şubesine sunar.

         Rapor, döviz değiştirme büroları kesiminde sunulur. Yetkili bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlarca sunulan yabancı paranın satın alma ve satma hacimleri hakkında rapor, rapor düzenlendiği yıldan sonraki yılın 1 Ocağından itibaren iki yıl içerisinde Merkez Bankası’nın şubesi tarafınca muhafaza edilir.

 

         75. Merkez Bankası, yetkili bankalar ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar tarafınca yapılan nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri hakkında diğer raporun sunulmasına göre talepleri tespit etme hakkına sahiptir.

 

         76. Merkez Bankası’nın şubesi, bankacılık hesap verme organizasyonu konularında Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince tespit edilen sürede, genellikle bölgelere göre nakit yabancı paraları satın alma ve satış hacimleri hakkında raporu Merkez Bankası’nın merkezi teşkilatına sunar.

 

         77. Bir yabancı paranın diğer parayla değişmesi, hesap verme formu oluşturularak iki işlem şeklinde yapılır:

         - döviz değiştirme bürosunca bir yabancı paranın, aynı değiştirme bürosu tarafınca söz konusu paranın satın alma kuruna göre tengeye satın alınması;

         - döviz değiştirme bürosunca bir yabancı paranın, aynı değiştirme bürosu tarafınca söz konusu paranın satış kuruna göre tengeye satılması.

 

         78. Merkez Bankası’nın şubesi, rapor döneminden sonraki ayın sekizine kadar her ay, elektronik posta veya diğer elektronik iletişim yoluyla Merkez Bankası’nın merkezi teşkilatına aşağıdaki haberleri sunar:

         1) yetkili bankaların, yetkili kredi ortaklıklarının, yetkili kuruluşların ve posta iletişimi yetkili kuruluşlarının döviz değiştirme bürolarını ve lisanslarının numaralarını, verildiği tarihi, tüzel adresini, kayıt numaralarını, açık ve kapalı döviz değiştirme bürolarının isimlerini ve bulunduğu yerleri göstererek döviz değiştirme bürolarının genellikle bölgelere göre (büyük şehirlere göre) sayısı hakkında veriler. 

 

         79. Merkez Bankası, Kazakistan Cumhuriyeti’nin merkezi gümrük makamına, lisanslarının numaraları ve verildiği tarihlerini, kayıt numaralarını, döviz değiştirme bürolarının isimlerini ve bulunduğu yerleri göstererek, Merkez Bankası’nın nakit yabacı parayla değiştirme işlemlerini gerçekleştirme lisansı bulunan yetkili bankaların, yetkili kredi ortaklıklarının, posta iletişimi yetkili kuruluşların ve yetkili kuruluşlarının döviz değiştirme bürolarının listesini sunar.  

 

 

 

 

 

 

7. Bölüm. Yabancı parada yol ( SEYAHAT )çeklerini ödeme işlemleri

 

         80. Yabancı bankaların yol çeklerinin ödenmesi, kontrol evraklarının bulunması kaydıyla (gösterilen ödeme evraklar, ödeme kuralları örnekleri ve yetkili şahısların imza örnekleri), bankalar arası sözleşmede önceden belirtilen düzen ve koşullara göre yetkili bankalar tarafınca yapılır.

 

         81. Yetkili bankaların döviz değiştirme büroları, yol çeklerinin adres bilgileri ve onların ödenmesi şeklinde yapılan tüm değişiklikler hakkındaki bilgiler dahil, yetkili bankalardan gerekli bilgileri almak kaydıyla yol çeklerinin ödenmesini gerçekleştirebilirler. Bu bilgiler, yabancı bankaların kontrol evraklarıyla birlikte (yol çeklerinin örnekleri ve ödeme yönetmelikleri) döviz değiştirme bürolarının klasörlerinde muhafaza edilir.

 

 

8. Bölüm. Döviz değiştirme bürolarının faaliyetini kontrol etmek

 

         82. Kazakistan Cumhuriyeti’nin para kontrolü makamları, döviz değiştirme büroları faaliyetinin işbu Yönetmeliğin taleplerine uygunluğunu sağlamak amacıyla onların faaliyetini kontrol eder.

         Kendi fonksiyonlarını gerçekleştirmek amacıyla para kontrolü makamları, yetkili bankaları ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşları çekebilir ve döviz değiştirme bürolarının faaliyetini kontrol etmek amacıyla onların mutlaka yerine getirilmesi için ayrı ayrı emir verebilirler.

 

         83. Profesyonel hazırlığını kontrol etmek amacıyla Merkez Bankası, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların döviz değiştirme büroları kasiyerlerinin eğitim görme ve vasıflandırılma düzenini tespit etme hakkına sahiptir.

 

         84. Merkez Bankası ve onun şubeleri, para kontrolü kısmını yürüten Merkez Bankası’nın Başkan Yardımcısı veya Merkez Bankası’nın şubesi müdürü veya yardımcısı tarafınca imzalanan talimatnameye dayanılarak yetkili bankaların ve ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların döviz değiştirme bürolar faaliyetini ve raporunu kontrol ederler (eğer, Merkez Bankası’nın ayrı ayrı normatif hukuki kararnamelerince diğer kontrol etme düzeni belirtilmemişse). Yazılı talimatname ve çalışma kimliği bulunması halinde, Merkez Bankası ve şubesinin işçileri, yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş başkanlarının herhangi bir izni alınmaksızın döviz değiştirme bürosu dairesine serbestçe girebilirler.

         Yetkili bankaların, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşların kontrol etmesine mani olması, bunun içinde, komisyon üyelerinin (müfettişlerin) yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştirme yetkili kuruluşlarının ve döviz değiştirme bürolarının dairelerine girişine engel oluşturmaları, talep edilen evrakların sunulmaması, yetkili bankalar, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar işçilerinin hizmet görevlerine ilişkin gerekli verileri vermeyi reddetmeleri, yetkili bankaya, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşa veya başkanlarına bankacılık mevzuatınca öngörülen cezai hükümler veya müeyyideler kullanmak için gerekçe olmaktadır.   

     

         85. Yetkili bankaların, yetkili kredi ortaklıklarının, posta iletişimi yetkili kuruluşlarının işbu Yönetmelik normlarına ve Merkez Bankası’nın şubelerine sunma konusunda aykırı davranmalar meydana geldiğinde, Merkez Bankası:

1)     meydana gelen aykırılıkları ortadan kaldırmak için belirli süre tanıma;

1-1)         işbu Yönetmelik normlarına bundan sonra aykırı davranmaya yol

verilmemesi hakkında yazılı uyarı çıkarma;

2)     lisansın geçerlilik süresini altı aya kadar durdurma;

3)     lisansı geri çekme;

4)     cezai hükümler kesmeye yönelik tedbirler alma hakkına sahiptir.

Yetkili kuruluşların işbu Yönetmelik normlarına aykırı davranmaları

meydana geldiğinde, Merkez Bankası, Merkez Bankası’nın uygun şubesine Merkez Bankası şubesinin yetkileri gereğince cezai hükümleri kullanma fikrini gönderir.    

 

         86. Yetkili bankaların, yetkili kredi ortaklıklarının, posta iletişimi yetkili kuruluşlarının döviz değiştirme bürolarının işbu Yönetmelik normlarına aykırı davranmaları meydana geldiğinde Merkez Bankası’nın şubesi:

1)     meydana gelen aykırılıkları ortadan kaldırmak için belirli süre tanıma;

2)     işbu Yönetmelik normlarına bundan sonra aykırı davranmaya yol

verilmemesi hakkında yazılı uyarı çıkarma;

3)     döviz değiştirme bürosu faaliyetini altı aya kadar durdurma;

4)     döviz değiştirme bürosunu açma kayıt belgesini geri çekme

hakkına sahiptir.

 

         87. Merkez Bankası’nın şubesi, yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarının işbu Yönetmelik normlarına aykırı davranmaları meydana geldiğinde, aykırı davranış çeşitlerine göre:

1)     meydana gelen aykırılıkları ortadan kaldırmak için belirli süre tanıma;

2)     işbu Yönetmelik normlarına bundan sonra aykırı davranmaya yol

verilmemesi hakkında yazılı uyarı çıkarma;

3)     döviz değiştirme bürosu kayıt belgesinin geçerliliğini üç aya kadar

durdurma;

4)     döviz değiştirme bürosunun kayıt belgesini geri çekme;

5)     lisansın geçerlilik süresini altı aya kadar durdurma;

6)     Merkez Bankası’nın merkezi teşkilatıyla önceden anlaştıktan sonra

lisansı geri çekme hakkına sahiptir.

         İşbu Yönetmelik normlarına aykırı davranma nedeniyle döviz değiştirme bürosunu açma kayıt belgesinin geri çekilmesi sonucunda, döviz değiştirme bürosunu açma belgesi geri çekildiği günden sonra bir yıl içerisinde aynı adresteki aynı yetkili kuruluş tarafınca döviz değiştirme bürosunun açılması yasaklanır.

 

         87-1. Lisans (kayıt belgesi) geri çekildiğinde, uygun kararın fotokopisi Merkez Bankasınca (onun şubesince) yetkili bankaya, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşa haber verilir. Yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş, söz konusu kararı aldıktan sonra 3 gün içerisinde geri çekilen lisansı (kayıt belgesini) Merkez Bankası’nın şubesine iade etmeliler.

 

         87-2. Lisans (yetkili bankanın, yetkili kredi ortaklığının, posta iletişimi yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarını açma kayıt belgesi) geçerliliğinin durdurulması halinde, Merkez Bankası (onun şubesi) uygun kararının fotokopisi yetkili bankaya, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşa sunulur. Sözkonusu karar alındıktan sonra yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş, lisans geçerliliği durdurulan süre bitinceye kadar nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme faaliyetini durdurmalılar.

         Sözkonusu süre bittikten sonra yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş, nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme faaliyetini yenileme hakkına sahiplerdir.

         Sözkonusu Yönetmelik normlarına aykırı davrananlar, mevzuatça öngörülen sorumlulukları taşır.

         Lisans (kayıt belgesi) geçerliliğinin durdurulması hakkındaki Merkez Bankası (onun şubesi) kararının yetkili banka, ayrı ayrı bankacılık işlemlerini gerçekleştiren yetkili kuruluş tarafınca yerine getirilmesinin kontrolü, Merkez Bankası’nın şubesince gerçekleşir.

 

         87-3. Eğer, yetkili kuruluşun bir tane döviz değiştirme bürosu var ise ve bu büro bir aydan beri çalışmıyorsa, Merkez Bankası’nın şubesi, döviz değiştirme işlemlerini gerçekleştirme faaliyetinin yenilenmesi gerektiği hakkında yetkili kuruluşa taahhütlü uyarı mektup gönderir.

         Yetkili kuruluşun böyle bir döviz değiştirme bürosunun çalışmaması durumunda , Merkez Bankası’nın şubesi bir birini takip eden üç ay içerisinde söz konusu döviz değiştirme bürosunun kayıt belgesini geri çeker.

         Eğer, döviz değiştirme bürosu kayıt belgesinin geri çekildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde yetkili kuruluş tarafınca yeni döviz değiştirme bürosu açılmamışsa, Merkez Bankası’nın şubesi nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansını geri çeker.

         87-4. Eğer, yetkili kuruluşun birkaç döviz değiştirme bürosu olup, bürolarından biri de bir aydan beri çalışmıyorsa Merkez Bankası’nın şubesi, döviz değiştirme işlemlerini gerçekleştirme faaliyetlerinin yenilenmesi gerektiği hakkında yetkili kuruluşa taahhütlü uyarı mektup gönderir.

         Yetkili kuruluşun döviz değiştirme bürolarının çalışmaması takdirde, Merkez Bankası’nın şubesi bir birini takip eden üç ay içerisinde söz konusu döviz değiştirme bürolarının kayıt belgelerini geri çeker.

         Eğer, yetkili kuruluşa ait son döviz değiştirme bürosu kayıt belgesinin geri çekildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde yetkili kuruluş tarafınca yeni döviz değiştirme bürosu açılmamışsa, Merkez Bankası’nın şubesi nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansını geri çeker.

 

         88. Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının geri çekilmesi hakkında kararın Merkez Bankası şubesince alındığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde yetkili kuruluş, Merkez Bankası’nın şubesine döviz değiştirme bürosu lisansının ve kayıt belgesinin asıllarını iade eder.

         Nakit yabancı parayla değiştirme işlemlerini organize etme lisansının geri çekilmesi hakkındaki Merkez Bankası şubesinin kararı, devlet dilinde ve Rusça olarak bölge gazetesinde Merkez Bankası’nın şubesi tarafınca yayınlanır.

 

         90. Para kontrolü makamları, yetkileri sınırında geçerli mevzuat gereğince işbu Yönetmeliğin taleplerine aykırı davrananlar için cezai hükümler uygulama hakkına sahiptir.

 

 

9. Bölüm. Son hükümler

 

         91. İşbu Yönetmelik tarafınca düzenlenmeyen konular, Kazakistan Cumhuriyeti’nin geçerli mevzuatı gereğince çözülür.

 

 

 

 

Merkez Bankası’nın

Başkanı                                                                                  G.A. Merçenko

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliğin onaylanması hakkında

                                                                  

 

Kazakistan Cumhuriyeti  Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 5 Eylül 2001 tarih ve 343 sayılı  kararı. Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı’nın 10 Ekim 2001 tarih ve 1409 sayılı emri.  Kazakistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’nda 9 Kasım 2001 tarih ve 1669 sayısıyla kaydedilmiştir.

“Kazahstanskaya pravda” gazetesi

Kazakistan Cumhuriyeti merkezi icra ve diğer devlet makamlarının normatif hukuki kararnameler bülteni, 2001, No: 38-39, makale 520

 

 

İhracat ve ithalat para kontrolü organizasyonunu mükemmelleştirmek amacıyla Kazakistan Cumhuriyeti  Merkez Bankası’nın Yönetim Kurulu şunları kararlaştırmıştır:

1. Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında ilişikte sunulan Yönetmeliği onaylamak, para kontrolüne göre sanayi işletmeye program sağlaması uygulandıktan sonra Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun ayrı kararıyla uygulamaya konulacak olan Yönetmeliğin 7. bölümü ve 7, 8, 15, 16 no’lu ekleri hariç, Kazakistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’nda devlet sicili yapıldığı günden itibaren on dört gün geçtikten sonra sözkonusu kararı  yürürlüğe koymak.

Dipnot. Yönetmeliğin 7. bölümü ve 7, 8, 15 ve 16 no’lu ekleri – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle yürürlüğe girmiştir.

 

2. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ile Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı arasındaki (eşit paydaki: K.C. Merkez Bankası- %50, K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı- %50) bilgi alış-verişini sağlayan elektronik haberleşme kanalına göre harcamaları bölmek.

 

3. Para düzenleme ve kontrol idaresi  (Majenova B.M.):

1) Hukuk dairesi ile birlikte (Şaripov S.B.) işbu kararın ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliğin K.C. Adalet Bakanlığı’nda devlet sicilini yaptırma konusunda tedbirler almak;

2) Kazakistan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı’nda devlet sicili yapıldığı günden itibaren yedi günlük sürede, işbu kararı ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliği, K.C. Merkez Bankası’nın bölgesel şubeleri ve ikinci derece bankaların dikkatine sunmak.

 

4. “Bankacılık servis bürosu”nu uygulama hakkı üzerine K.C. Devlet işletmesiyle birlikte (Şaymerdenov B.Ş.), Bilgi teknolojisi dairesine (Molçanov S.N.) K.C.. Merkez Bankası için para kontrolü konusunda program sağlama hazırlığını sağlamak ve 31 Temmuz 2002 tarihli sanayi işleme koymak.

         Dipnot. Yeni redaksiyondaki 4. Madde- Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 20 Aralık 2001 tarih ve 575 sayılı kararıyla;  değişiklikleri- Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

         5. İşbu kararın ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği günden itibaren aşağıdakilerin gücünü kaybetmiş olarak tanınması:

         1) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun “Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliğin onaylanması hakkında” 5 Aralık 1998 tarih ve 271 sayılı Kararı;

         2) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 5 Aralık 1998 tarih ve 271 sayılı kararıyla onaylanan Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliği.

 

         6. Uluslararası ve toplumla ilişkiler idaresinin (Martyuşev YU.A.) işbu kararı ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliği kütlevi enformasyon vasıtalarında yayınlaması.

 

         7. İşbu kararı kullanma kontrolünü Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın Başkan Yardımcısının üstlenmesi.

 

 

Merkez Bankası Başkanı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün

organizasyonu  hakkında Yönetmeliğin onaylanması hakkında

 

İhracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonunu mükemmelleştirmek amacıyla emrediyorum:

 

1. İlişikte sunulan Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmeliğin onaylanması.

 

2. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ile Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı arasındaki (eşit paydaki: K.C. Merkez Bankası- %50, K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı- %50) bilgi alış-verişini sağlayan elektronik haberleşme kanalına göre harcamaların bölünmesi.

 

         3. Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı Gümrük Komitesine:

         TAİS tatbiki program sağlama “Para kontrolü” alt sisteminin tamamlanmasını sağlamak;

                para kontrolüne göre normatif hukuki kararnamelerin işbu emre uygunluğunu sağlamak; 

         4. İşbu emri kullanma kontrolünü Devlet Gelirler Bakan Yardımcısı Rahmetov N.K.’ya yüklemek.

         5. İşbu emir, K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı’nın ayrı emriyle, K.C. Merkez Bankası ile mutabık kalınan sürelerde yürürlüğe girecek olan sözkonusu Yönetmeliğin 7. Bölümü ve 7, 8, 15, 16 no’lu ekleri hariç, K.C. Adalet Bakanlığı’nda devlet sicili yapıldığı günden itibaren on dört gün geçtikten sonra yürürlüğe girecektir.

         Dipnot. Yönetmeliğin 7. Bölümü ve 7, 8, 15, 16 no’lu ekleri- K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle yürürlüğe girmiştir.

 

Bakan

 

Kazakistan Cumhuriyeti            Kazakistan Cumhuriyeti   Mutabakat sağlanmıştır:

Devlet Gelirler Bakanı’nın                  Merkez Bankası Yönetim         Kazakistan Cumhuriyeti

10 Ekim 2001 tarih ve               Kurulu’nun 5 Eylül 2001 Maliye Bakanlığı

1409 sayılı emriyle                            tarih ve 343 sayılı          

onaylanmıştır.                                   kararıyla onaylanmıştır.

  

 

 

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para

kontrolünün organizasyonu hakkında Yönetmelik

 

         İşbu Yönetmelik, yabancı parada ve Tengede mal ihracat kazancının (bundan sonra-  ihracat kazancı) tam olarak ve zamanında gelmesi ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde mal ithalatı amacıyla yabancı para ve Tenge kullanımının kanuna uygun ve delilli olması üzerinde ihracat ve ithalat para kontrolünü (bundan sonra- para kontrolü) gerçekleştirme düzenini tespit eder

 

         1. İhracat ve ithalat para kontrolünün hedef ve yöntemleri

 

1.     Para kontrolünün amacı, ihracat kazancının tam olarak ve zamanında gelmesini ve

ithalat amacıyla yabancı para ve Tenge kullanımının kanuna uygun ve delilli olmasını kontrol etmektir.

 

         2. Para kontrolünün ana yöntemleri şunlardır:

         1) yapılmakta olan ihracat ve ithalat para kontrolünün kanuna uygunluğunu ve gerektiği halde, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın uygun lisansı ve/veya kayıt belgelerinin bulunmasını belirlemek;

         2) ödemelerin delilli olduğunu kontrol etmek;

         3) ihracat ve ithalat para kontrollerine göre  sayımın tam olduğunu ve objektifliğini kontrol etmek.

 

         3. İhracatçı, malın ihracı yapıldığı günden itibaren 120 takvim gününden geçmeyen sürede, eğer başka bir süre K.C. Merkez Bankası lisansında tespit edilmemişse, kendisinin Kazakistan Cumhuriyeti’nin yetkili bankasında bulunan banka hesaplarına ihracat kazancının mahsup edilmesini sağlamak zorunda, eğer ihracat kazancının alınması mümkün olmadığı takdirde- daha önce ihraç edilen mal iade edilecektir.

         Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın uygun lisansı bulunması şartıyla kayıt oldukları devletin mevzuatına göre uygun hukuk sahibi olan ihracatçıların yabancı bankalarda veya diğer mali müesseselerdeki hesaplarına ihracat kazancının mahsup edilmesi mümkündür.  

         Para mevzuatında tespit edilen sürede ihracat kazancı gelmediği halde, ihracatçı, Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatı gereğince Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansını almak için tedbirler almak zorundadır.

         İhracat tarihine kadar 120 takvim gününden fazla sürede ihracata göre avans ödemesinin gerçekleştirilmesi takdirde ihracatçı, Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatı gereğince Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın uygun kayıt belgesini almak zorundadır. (3-6 alt maddeye bakınız).

         Dipnot.  K.C. Merkez Bankası Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle yapılan değişiklikleriyle 3. Madde.   

 

         4. İthalatçı, mal için ödenen paranın eşdeğer tutarında malın Kazakistan Cumhuriyeti’ne ithali için tüm tedbirleri almak zorunda, mal teslimi yapılmadığı takdirde- daha önce transfer edilen paraların yetkili bankadaki kendi banka hesabına, kontratta belirtilen sürede, yalnız transfer yapıldığı tarihten itibaren 120 takvim günü içerisinde, eğer Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nca verilen lisansta başka bir şey öngörülmüyorsa, iade edilmesi için tüm tedbirleri almak zorundadır. 

         Para mevzuatında belirtilen sürede malın teslimi yapılmadığı takdirde, ithalatçı, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansını almak için tedbirler almak zorundadır. Bu durumda, kontratta öngörülen şartlara göre yerleşik olmayan şahısın ithalatçıya karşı sorumluluklarının yerine getirilme tarihi teslim tarihini itibara alacaktır.

         Yerleşik şahıs tarafınca, yerleşik olmayan şahısın ithalatçıya karşı sorumluluklarını yerine getirme tarihinden itibaren 120 günü geçen sürede, ithal mallar ödemesini yapmak için para transferi yapıldığı takdirde, ithalatçı, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın kayıt belgesini almak zorundadır. (3-6 alt maddeye bakınız).

         Dipnot. 4. Madde değişiklikleriyle – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

         5. Yerleşik şahıs ve yerleşik olmayan şahıs arasındaki işlemlere göre yabancı parada ve Tenge ödemeleri ve transferleri sadece onların banka hesaplarıyla gerçekleştirir.

 

         6. Her dış ekonomik kontrata göre, daha sonra ihracat kazancı veya ithalat ödemesi yapılması gereken yerleşik şahısın hesabını yöneten bir banka tarafınca imzalanan sözleşme pasaportu düzenlenir.

 

         7. Dış ekonomik faaliyet gösteren yerleşik şahısların ihracat ve ithalat işlemlerinin kontrolü, vergi ve gümrük makamları tarafınca, K.C. mevzuatı gereğince, K.C. Merkez Bankası tarafınca gerçekleşir.

 

 

 

 

 

 

2. Esas anlamlar

 

         8. Malların ihracı ve ithali ile ilgili (bundan sonra- “malların ihracı” ve “malların ithali”) para işlemlerine göre evrakların işlemi yapıldığında, işbu Yönetmelikte aşağıdaki anlamlar kullanılmaktadır:

         tüzel şahıs – Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına göre, tüzel şahıs eğitimi olmayan faaliyet gösteren şahıs olarak kaydedilen tüzel şahıs (bunun içinde onun şubesi) veya özel şahıs;

         banka – bankacılık işlemleri yapmak için K.C. Merkez Bankası’nın lisansına sahip olan ayrı ayrı bankacılık işlemleri gerçekleştiren banka (bunun içinde onun şubesi) veya kuruluş, veya ihracatçının/ithalatçının banka hesabına hizmet veren K.C. Hükümeti’nin normatif hukuki kararnameleri gereğince bankacılık işlemler gerçekleştiren devlet makamının alt kısmı sayılan kuruluştur;  

         yetkili banka – ihracat kazancı elde edilmesi veya kontrata göre ödemeler yapılması gereken ihracata veya ithalata göre sözleşme pasaportunun işlemini yapan bankadır;

         diğer banka – ihracatçının veya ithalatçının banka hesabı açtırılan, fakat ihracata veya ithalata göre sözleşme pasaportunun işlemi yapılmayan bankadır;

         bankanın sorumlu personelleri – banka adına para kontrolü gerçekleştirmek için sözleşme pasaportunu imzalamaya ve diğer işlemleri yapmaya yetkili banka personelleridir;

         gümrük makamının görevlileri – gümrük makamı adına para kontrolü gerçekleştirmek için ihracata veya ithalata göre sözleşme pasaportunu imzalamaya ve diğer işlemleri yapmaya yetkili gümrük makamının personelleridir;

         ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna göre karşılaştırma belgesi – yetkili banka ve gümrük makamı tarafınca yapılan ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunun karşılaştırılması neticelerine göre düzenlenmiş belgedir;

         para kontrolünün evrakları:

         - ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportu ve ona ilave sayfalar;

         - ona dayanılarak sözleşme pasaportu/ ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna ilave sayfalar düzenlenmiş veya kapanma işlemi yapılmış (ihracat veya ithalat kontratı ve ona yapılan değişiklikler ve/veya ilaveler, işbu Yönetmelik tarafınca öngörülen diğer kontratlar, diğer evraklar) evraklar;

         - yetkili bankalarca veya gümrük makamlarınca yönlendirilen para kontrolüne sözleşme pasaportunun kabulü hakkında veya onun kapanması hakkında ihbarname;

         - ihracat veya ithalat sözleşme pasaportuna göre karşılaştırma belgesi;

         - Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatı gereğince ihracatçı veya ithalatçı tarafınca alınan Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansının ve/veya kayıt belgesinin fotokopisi;

         - ihracat kazancının geldiğini, ithal ödemelerinin yapıldığını veya ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna göre onların iadesini tespit eden ödeme evraklarının fotokopileri;

         - ihracatçılar veya ithalatçılar tarafınca sunulan yükün gümrük deklarasyonu, malı ulaştırma konşimentosu, faturalar v.s. fotokopileri;

         - gümrük makamlarına gönderilen, yetkili bankanın ödemelerin yapıldığına dair ihbarnameleri, belgeleri ve diğer evrakları;

         - yetkili bankaya gönderilen, Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından malların geçtiğine dair gümrük makamının ihbarnameleri, belgeleri ve diğer evrakları;

         - yetkili banka tarafınca ihracatçı veya ithalatçının adresine gönderilen, elde edilen ödemeler hakkında ihbarnameler.

 

         1) İhracata göre:

         ihracatçı – Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük toprağı dışına malların satışı (teslimi) için kontrat (anlaşma, sözleşme) imzalayan Kazakistan Cumhuriyeti’nin tüzel-yerleşik şahısı;

         ihracat sözleşme pasaportu – işbu Yönetmelikçe tespit edilen, ihracatçı tarafınca doldurulan ve dış ekonomik sözleşme hakkında bilgi içeren şekildeki para kontrolü evrakı;

         ihracat sözleşme pasaportunun elektronik fotokopisi – Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı’nın emri gereğince onaylanan ebada uygun olarak biçimlendirilmiş sözleşme pasaportunun elektronik fotokopisi;

ihracat tarihi – yükün gümrük deklarasyonunun “D” sütununda gösterilen ihracat rejiminde malın çıkış tarihi;

ihracat dosyası – gümrük makamı tarafınca düzenlenen her ihracat sözleşmesinin pasaportuna göre kendi yetkisi çerçevesinde gümrük makamınca biçimlendirilen para kontrolü evraklarının özel olarak toplanması;

ihracat işi – yetkili banka tarafınca düzenlenen her ihracat sözleşmesinin pasaportuna göre kendi yetkisi çerçevesinde yetkili banka tarafından biçimlendirilen para kontrolü evraklarının özel olarak toplanması;

ihracat defteri – ihracat sözleşmesi pasaportlarının ayrı ayrı sayımı, yetkili bankalar veya gümrük makamlarınca gönderilen, ihracat sözleşmesi pasaportuna ek sayfalar ve sözleşme pasaportunun kabulü veya kapanışı hakkında ihbarname veya para kontrolü ihracat sözleşmesi pasaportuna ek sayfalar için hem banka hem de gümrük makamı tarafınca düzenlenen defter.

 

2) İthalata göre:

ithalatçı – mal satın alma ve Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük toprağına mal ithal etme kontratı (anlaşması, sözleşmesi) imzalayan Kazakistan Cumhuriyeti’nin tüzel-yerleşik şahısı;

ithalat sözleşmesi pasaportu – ithalatçı tarafınca doldurulan ve dış ekonomik sözleşme hakkında bilgiler içeren, işbu Yönetmelikçe tespit edilen biçimdeki para kontrolü evrakı;

ithalat sözleşmesi pasaportunun elektronik fotokopisi (bundan sonra- sözleşme pasaportunun SP elektronik fotokopisi) - Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı’nın emri gereğince onaylanan ebada uygun olarak biçimlendirilmiş sözleşme pasaportunun elektronik fotokopisi;

ithalat tarihi – yükün gümrük deklarasyonunun “7” sütununda gösterilen yükün gümrük deklarasyonun gümrük işleme kabul tarihi;

ithalat dosyası – gümrük makamı tarafınca düzenlenen her ithalat sözleşmesinin pasaportuna göre kendi yetkisi çerçevesinde gümrük makamınca biçimlendirilen para kontrolü evraklarının özel olarak toplanması;

ithalat işi – yetkili banka tarafınca düzenlenen her ithalat sözleşmesinin pasaportuna göre kendi yetkisi çerçevesinde yetkili banka tarafından biçimlendirilen para kontrolü evraklarının özel olarak toplanması;

ithalat defteri – ithalat sözleşmesi pasaportlarının ayrı ayrı sayımı, yetkili bankalar veya gümrük makamlarınca gönderilen, ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfalar ve sözleşme pasaportunun kabulü veya kapanışı hakkında ihbarname veya para kontrolü ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfalar için hem banka hem de gümrük makamı tarafınca düzenlenen defter.

Dipnot. 8. Madde ilaveleriyle – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

3. Sözleşme protokolünün düzenlemesinin genel koşulları

 

9. İhracatçı veya ithalatçı, kontrat imzalandıktan sonra her iki taraftan birinin (yerleşik şahıs veya yerleşik olmayan şahıs) kontrata göre taahhütleri yerine getirme süresinin dolmasına kadar önceden gümrük makamı ve bankada sözleşme protokolünü düzenlemek zorundadır.

 

10. İhracatçı veya ithalatçı, kontrat şartına bağlı olmadan (ödeme, Kazakistan Cumhuriyeti toprağında malın gümrük işlemlerinin yapılmasından önce veya sonra), kendinin kayıtlı olduğu faaliyet bölgesindeki gümrük makamında sözleşme protokolünü düzenlemeye başlar.

11. İhracatçı veya ithalatçı, gümrük makamına sözleşme pasaportunun üç nüshasını sunar. Aynı zamanda, sözleşme protokolünü ile birlikte ihracatçı veya ithalatçı gümrük makamına kontrat aslını veya sözleşme pasaportunun dayanılarak düzenlendiği onun noter tasdikli fotokopisini ve SP’nun elektronik fotokopisini sunmak zorundadır. İhracat veya ithalat dosyasını biçimlendirmek için, gümrük makamının görevli şahısınca hazırlanan, kontrat aslından veya onun noter tasdikli ve “aslına uygundur” (kaşesiyle) yazısıyla ve özel numara mührüyle onaylanan fotokopisinden çekilen kontratın fotokopisi kullanılabilir.

Yerleşik olmayan şahısla kontrat faks kanalıyla yapılmışsa, ihracatçı veya ithalatçı gümrük makamına, sözleşme pasaportu düzenlendiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde kontrat aslını veya noter tasdikli fotokopisini sunmak kaydıyla onun faksla gönderilen fotokopisini sunma hakkına sahiptir. İhracatçı veya ithalatçı tarafından kontrat aslı veya onun noter tasdikli fotokopisi sunulduktan sonra, gümrük makamının yetkili şahsı ihracat veya ithalat sözleşme pasaportuna göre dosya biçimlendirildiğinde daha önce kabul edilen faksla gönderilen fotokopiyle karşılaştırma yapar, ve aynı olduğu takdirde kontratın faksla gönderilen fotokopisini “aslına uygundur” yazısıyla ve özel numara mührüyle onaylar.

Kontrat aslı ile onun faksla gönderilen fotokopisi metinlerinde uymazlık olduğu takdirde, gümrük makamı hukuk koruma makamlarına sözkonusu olay doğrultusunda haber gönderir.

İhracat veya ithalat sözleşme pasaportunun ihracatçı veya ithalatçı tarafınca düzenlenme şekli ve düzeni, işbu Yönetmeliğe Ek 1 ve Ek 2’de gösterilmiştir.

 

12. Gümrük makamı görevlisi, evrak sunulduğu günü saymadan iki işçi günü içerisinde sunulan evrakları inceler, sözleşme pasaportu verilerinin kontrat şartlarına uygunluğunu kontrol eder ve, sözleşme pasaportu düzenlenmesini iptal etmek için delillerin bulunmadığı halde, ihracatçı veya ithalatçı tarafınca sunulan sözleşme pasaportu nüshalarını imzalar.

Gümrük makamı görevlisi tarafınca imzalanan, onun özel numara mührüyle onaylanan sözleşme pasaportunun birinci nüshası, ihracat veya ithalat defterinin “çıkışlar” sütununda yer alarak ihracatçıya veya ithalatçıya iade edilir. İhracat veya ithalat defterlerinin şekli, işbu Yönetmeliğe Ek 3 ve Ek 4’te gösterilmiştir.

Sözleşme pasaportunun ikinci nüshası, ihracat veya ithalat dosyasının gümrük makamınca açtırılması için delil olmaktadır.

Sözleşme pasaportunun üçüncü nüshası, en geç işlem yapılan günden sonraki günde gümrük makamı tarafınca bankaya gönderilir ve ihracat veya ithalat işlerin açılması  konusunda banka için delil olabilir.

 

13. Gümrük makamından sözleşme pasaport nüshasını aldıktan sonra ihracatçı veya ithalatçı bankaya kontrat aslını veya onun noter tasdikli fotokopisini, gümrük makamında düzenlenen sözleşme pasaportunu, ve banka talebine göre onun elektronik fotokopisini sunmak zorundadır. İhracat veya ithalat işini oluşturmak için, sorumlu banka mensubu tarafınca kontrat aslı veya onun noter tasdikli ve “aslına uygundur” yazısı ile uygun mührüyle onaylanan fotokopisinden hazırlanan kontrat fotokopisinin kullanılması mümkündür.

Yerleşik olmayan şahısla kontrat faks kanalıyla yapılmışsa, ihracatçı veya ithalatçı bankaya, sözleşme pasaportu düzenlendiği tarihten itibaren 1 ay içerisinde kontrat aslını veya noter tasdikli fotokopisini sunmak kaydıyla onun faksla gönderilen fotokopisini sunma hakkına sahiptir. İhracatçı veya ithalatçı tarafından kontrat aslı veya onun noter tasdikli fotokopisi sunulduktan sonra, banka sorumlusu ihracat veya ithalat sözleşme pasaportuna göre dosya biçimlendirildiğinde daha önce kabul edilen faksla gönderilen fotokopiyle karşılaştırma yapar, ve aynı olduğu takdirde kontratın faksla gönderilen fotokopisini “aslına uygundur” yazısı ile uygun mührüyle onaylar.

Kontrat aslı ile onun faksla gönderilen fotokopisi metinlerinde uymazlık olduğu takdirde, banka hukuk koruma makamlarına sözkonusu olay doğrultusunda haber gönderir.

 

14. Banka sorumlusu, evrak sunulduğu günü saymadan iki işçi günü içerisinde ihracatçı veya ithalatçı tarafınca sunulan evrakları inceler (ihracatçı veya ithalatçı hesabının olup olmadığını, ihracat veya ithalat sözleşme pasaportundaki imza ve mührün, ihracatçı veya ithalatçı hesabına göre birinci imza hakkına sahip şahısların imza örnekleri bulunan evraktaki imza ve mühür örneğine uygunluğunu, gümrük makamından gelen sözleşme pasaportunda bulunan verilerin ihracatçıya veya ithalatçıya sunulan sözleşme pasaportuna uygunluğunu kontrol eder). Tutarsızlıkların ve sözleşme pasaportu düzenlenmesini iptal etmek için delillerin bulunmadığı halde, banka sorumlusu, ihracatçı veya ithalatçı tarafınca sunulan ve gümrük makamından alınan sözleşme pasaportu nüshalarını imzalar ve mühürler. Bundan sonra, bir nüshasını ihracatçıya veya ithalatçıya iade eder, ihracat veya ithalat işine başlar ve en geç müteakip işçi gününde para kontrolüne sözleşme pasaportunun kabul edildiğine dair gümrük makamına ihbarname gönderir. Sözleşme pasaportu verileri hakkında bilgiler sorumlu mensup tarafınca bankanın veriler bankasına geçirilir.

Sunulan evraklarda tutarsızlıklar tespit edilmesi veya sözleşme pasaportu düzenlenmesini iptal etmek için delillerin bulunması halde, banka en geç müteakip işçi gününde gümrük makamına sözkonusu durum hakkında haber verir ve sözleşme pasaport düzenlemesi yapılmayacaktır. İhbarname metni keyfi olarak yazılır.

 

15. Gümrük makamı, sözleşme pasaportunun para kontrolüne kabulü hakkında banka ihbarnamesini aldıktan sonra bilgileri veri bankasına geçirir. Bundan sonra, gümrük mevzuatı gereğince sözkonusu sözleşme pasaportuna göre malların gümrük işlemini yapar.

Sözleşme pasaportunun para kontrolüne kabul edilmediğine dair banka ihbarnamesi geldiği halde, gümrük makamı adıgeçen sözleşme pasaportunu bundan sonraki işleme kabul etmiyor.

 

16. Aşağıdaki koşullardan bir tanesinin bile bulunması gümrük makamı ve/veya banka için sözleşme pasaportunu imzalamayı reddetmek için delil olmaktadır:

1) kontratta bulunan verilerin sözleşme pasaportunda gösterilen bilgilerle uymazlığı;

2) kontratta, Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatı taleplerine aykırı şartların bulunması;

3) sözleşme pasaportunun tespit edilen taleplere aykırı olarak düzenlenmesi;

4) “Adres bilgileri ve kontrat koşulları” bölümüne uygun olarak işbu Yönetmelik tarafınca tespit edilen düzende sözleşme pasaportunu düzenlemek için gereken herhangi bir bilgilerin kontratta bulunmaması (Ek 1 ve Ek 2);

5) eğer kontratta, ödeme olarak belgesel akreditif öngörüldüğü veya yerleşik olmayan şahıs tarafınca taahhütlerin yerine getirilmesi olarak banka garantisi sunulduğu durumlar dışında, Kazakistan Cumhuriyeti toprağından malın ihraç edilmesinden sonra ödenmesi öngörülüyorsa, ödeme yapılmadığı halde, ihracat kontratına göre irsal edilen malın net iade süresini tespit edici şartların kontratta bulunmaması;

6) eğer kontratta, ödeme olarak belgesel akreditif öngörüldüğü veya banka garantisi sunulduğu durumlar dışında, Kazakistan Cumhuriyeti toprağına mal ithal edilmeden önce ödenmesi öngörülüyorsa, teslim edilmediği halde, ithal edilen mala ödeme yapmak için transfer edilen paranın net iade süresini tespit edici şartların kontratta bulunmaması;

7) ihracatçının veya ithalatçının imza ve mührünün ihracatçı veya ithalatçı hesabına göre evraktaki imza ve mühür örneğine birinci imza hakkına sahip olan şahısların imza örnekleriyle uymazlığı ve ihracatçı veya ithalatçı hesabının bulunmaması;

8) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı ve/veya kayıt belgesinin bulunması hakkında talep Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatınca tespit edildiği halde bulunmaması.

Dipnot. 16. Madde değişiklikleriyle – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

17. Sözleşme pasaportunun imzalanmasının gerekçeleriyle reddedilmesinde, gümrük makamı veya banka ihracatçıya veya ithalatçıya evraklarını iade eder ve sözleşme pasaportunun düzenlenmesi ve/veya kontrat şartlarına uygun değişikliklerin yapılması veya sözleşme pasaportu düzenlenmeden önce mevzuatın diğer taleplerinin yerine getirilmesi konularında tavsiyelerde bulunur.

İhracatçı veya ithalatçı talebine göre gümrük makamı veya banka reddetmeyi ve yukarıda adıgeçen tavsiyeleri ona yazılı olarak sunmak zorundadır.  

 

18. Sözleşme pasaportunun imzalanmasıyla:

İhracatçı aşağıdakiler için sorumluluk taşır:

1) ihracat sözleşmesi pasaportunda gösterilen bilgilerin, ona dayanarak sözkonusu ihracat sözleşmesi pasaportu oluşturulmuş olan kontrat şartlarıyla tam uyması;

2) işbu Yönetmeliğin 62. Maddesince tespit edilen taleplerin yerine getirilmesi.

İthalatçı aşağıdakiler için sorumluluk taşır:

1) ithalat sözleşmesi pasaportunda gösterilen bilgilerin, ona dayanarak sözkonusu ithalat sözleşmesi pasaportu oluşturulmuş olan kontrat şartlarıyla tam uyması;

2) işbu Yönetmeliğin 62. Maddesince tespit edilen taleplerin yerine getirilmesi.

 

19. Kontrat taahhütlerini yerine getirme süresi dolduğunda ihracatçı veya ithalatçı, gümrük makamı ve yetkili banka imzaları ve mühürleriyle tasdik edilmiş sözleşme pasaportu nüshasıyla, ve diğer gerekli evraklarla doğrudan gümrük makamına (malın gümrük işlemi yapılırken) veya yetkili bankaya (ödeme yapılırken) baş vurur. 

 

20. İthalat kontratını ödemek için ödeme evrakları, ithalat sözleşmesi pasaportuna ve yabancı ortakla yapılan kontrata dayanarak ithalatçı tarafınca düzenlenir.   

 

21. Yetkili banka, bankanın ödeme evrakına geçirilen verileri ithalat sözleşmesi pasaportunun verileri ile ve kontratla karşılaştırır.

 

22. İthalat sözleşmesi pasaportunda, kontratta ve ödeme evraklarında yer alan bilgilerin ve ödeme delillerinin uygunluğu halde, yetkili bankanın sorumlu mensubu ithalat kontratı ödemesi için bankanın ödeme evrakına izin vizesi basar.

 

23. Eğer, düzenlenmekte olan ihracat-ithalat sözleşmesi, para gelişini veya transferini veya taraflardan bir tanesinin kontrat taahhütlerini yerine getirme tarihinden itibaren 120 takvim gününü geçmeyen sürede malın gelişini veya irsalini öngörüyorsa, ihracatçı veya ithalatçı, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnameleri gereğince sözleşme pasaportu düzenlenmeden önce, fotokopileri sözleşme pasaportuna mutlak surette eklenmeye tabi olan lisansı ve/veya Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın kayıt belgesini almak zorundadır. (Başlık 2; 3.-6. alt maddeye bakınız).

 

24. Sözkonusu kontrata göre gümrük makamı ve yetkili banka tarafınca imzalanan daha önce sözleşme pasaportu oluşturulurken kullanılan bilgileri kapsayan değişiklikler veya ilaveler taraflarca kontrata yapıldığı halde, talebin hakkını vermeyi, borç transferini veya işbu Yönetmeliğin 47. ve 76. maddelerinde öngörülen taleplerle beraber taahhütlerin karşılıklı hesaplanmasını (bundan sonra- diğer kontratlar) öngören diğer kontratların imzalandığı halde, ihracatçı veya ithalatçı, ödeme yapma tarihi veya kontrata veya diğer kontratlara yapılan değişikliklere ve/veya ilavelere dayanarak gerçekleşen malların gümrük işleme sunulma tarihi geçmeden gümrük makamı ve yetkili bankaya şunları sunar:

1) kontrata ilaveler ve/veya değişiklikler (değişiklikler ve/veya ilaveler yapıldığını onaylayan diğer evraklar) veya diğer kontratlar;

2) sadece bilgileri iptal edilmeye tabi olan sütunların (pozisyonların) doldurulması kaydıyla oluşturulan sözleşme pasaportu şeklindeki sözleşme pasaportuna ek sayfalar.

Sözleşme pasaportuna ek sayfaların kullanılması ve bundan sonraki düzenlenmesi, sözleşme pasaportuna özel olarak öngörülen düzende gerçekleşir.

 

25. Yerleşik şahıs ve yerleşik olmayan şahıs arasında yapılan yazışmalar esnasında kontrata değişiklikler ve ilavelerin yapılma imkanını öngören koşulların kontratta bulunduğu halde, gümrük makamı, sözkonusu yazışmalara dayanarak sözleşme pasaportuna ek sayfayı düzenlemeye kabul etmek zorundadır.

 

26. İşbu Yönetmeliğin 25. maddesinde öngörülen kontrat değişiklikleri ve/veya ilaveler veya yazışmalar, işbu Yönetmeliğin 11. ve 13. maddelerince öngörülen talepler gereğince ihracatçı veya ithalatçı tarafınca gümrük makamına ve yetkili bankaya sunulur.

 

27. Yetkili banka veya gümrük makamı, geliş imkanına göre para kontrolü evraklarından oluşan her sözleşme pasaportunun işi veya dosyasını açmak zorundadır.

 

28. Gümrük makamından gelen sözleşme pasaportların/ ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfaların ve gümrük makamına giden ihbarnamelerin sayımı, ihracat veya ithalat defterlerine yetkili banka tarafınca yapılır (Ek 3 ve Ek 4).

 

4. İhracat kazançlarının elde edilmesini ve ithalat amacıyla paraların yabancı parada ve Tengede kullanılmasını kontrol etmek

 

29. İhracat kazançlarının ihracatçının banka hesabına mahsup edilmesi ve ithalat amacıyla ödemelerin yapılması, işbu Yönetmeliğin talepleri gereğince sözleşme pasaportu düzenlendikten sonra yetkili banka tarafınca gerçekleşir.

 

30. Gelen paraların özdeşlenmesini kolaylaştırmak amacıyla ihracatçı veya ithalatçı, ihracatçıya veya ithalatçıya para gönderilmesi için ödeme evraklarında kontratın adres bilgileri ve sözleşme pasaportunun numarasını bildirmesi gerektiği hakkında para ödeyen yabancı şahısa haber verir.

Sözleşme pasaportuna gelen paraların yetkili banka tarafınca yatırılması için gerekli verilerin bankalar arası evrakta bulunmadığı halde, özdeşlenmeye tabi olmayan paraların geldiği hakkında, önceden yazılı olarak haber vererek yetkili banka, ihracatçının veya ithalatçının banka hesabına paraları mahsup eder. İhracatçı veya ithalatçı, yetkili bankanın yazılı haberini aldıktan sonra, yetkili bankaya, kontratın adres bilgileri ve sözleşme pasaportunun numarasını göstererek gelen paralar hakkında yazılı olarak haber vermek zorundadır. Sözkonusu kontrata göre paraların başka bir bankaya gelmesi halinde, başka bankaya gelen paranın tümünü yetkili bankadaki kendi banka hesabına transfer etmesi konusunda talimat vermesi gerekir. İhracatçı veya ithalatçı, transfer talimatına, transferin gerçekleştirilmesi için başka banka için delil olan transfer dilekçesi ile birlikte sözleşme pasaportunun yetkili banka tarafınca tasdik edilen nüshasını ekler.

İhracatçının veya ithalatçının banka hesabına gelen ve sözleşme pasaportuna göre özdeşlenmemiş paralar, Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatları gereğince mutlak surette gerçekleştirilen ödemeler dışında ödemeler ve/veya para transferleri gerçekleştirmek için özdeşlemeden önce ihracatçı veya ithalatçı tarafınca kullanılamaz.

 

31. Eğer, kontrata göre para kodu ödeme parası kodunu tutmuyorsa, yetkili banka ihracatçının veya ithalatçının banka hesabına mahsup edilmeden önce onun rızasını alarak, ihracatçı veya ithalatçı ile anlaşılan kura göre kontrat şartlarınca öngörülen paraya gelen parayı değiştirme hakkı vardır.

İhracatçının veya ithalatçının sözkonusu para değiştirmesini yapmayı reddetmesi halinde, ihracatçı veya ithalatçı: ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfa düzenlemek ve gümrük makamına gerekli açıklamalarıyla kontrat parasının ödeme parasına göre kur hesabını sunmak zorundadır.  Gümrük makamı sözkonusu hesabı kontrat şartları ve hesapta kullanmakta olan kur gerçeği açısından kontrol eder, ve hesabın delilli olduğu kabul edildiği halde, daha sonra yeni parada paranın gelmesini, para veya mal iadesini dikkate alır.

Hesaplar, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nca tespit edilen yabancı paraların resmi kurlarından veya Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nca ödeme tarihinde tespit edilen yabancı paranın tengeye karşı gross-kurundan gerçekleşir.

Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın resmi kuru ile veya Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın resmi kuruna dayanarak hesaplanan gross-kur ile en fazla %5 civarında anlaşmazlık mümkün olmaktadır.

 

32. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın resmi kur tespiti yapmadığı parada kontrat imzalandığı halde, yeniden sayım, yetkili banka tarafınca ihracatçı veya ithalatçıya haber verilen paranın ABD Dolarına cari para kurunu göre gerçekleşir. Bundan sonra, Tenge yeniden sayımı, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafınca tespit edilen Tenge’nin ABD Dolarına resmi kuruna göre gerçekleşir.

İhracatçı veya ithalatçı tarafınca sunulan sayımın delilsiz tanındığı halde, gümrük makamı, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca Tenge’nin resmi kuru tespit edilen herhangi bir para kuruna bu paranın ödeme gününe yönelik para kuru hakkında haber verilmesi ricasıyla Kazakistan Cumhuriyeti  Merkez Bankası’na yazılı başvuru gönderir.  Alınan haber esnasında gümrük makamı ihracat ödeme parasında gerçek gelen parayı veya ithalata göre gerçek gelen malı yabancı paraların gross-kurunu Tenge’ye göre yeniden hesaplar,  bunun hakkında ihracatçıya veya ithalatçıya yazılı haber verir ve ihracat veya ithalat dosyasında gerekli notu yazar.

 

33. İhracat kazancı yetkili bankaya ihracat sözleşmesi pasaportunda gösterilen sürede gelmediği halde (“Son tarih” sütunu, işbu Yönetmeliğe Ek 1), ihracat kazancının gelme süresi bittiğinden itibaren on işçi günü içerisinde ihracatçı, Yönetmelikçe tespit edilen düzende sözkonusu sözleşme pasaportuna ek sayfa düzenlenen, onaylayan evrakların fotokopisini ekleyerek ihracat kazançlarının gelmemesi sebepleri hakkında gümrük makamına yazılı açıklama sunma zorundadır.                      

Dipnot: Değişiklikleri ve ilaveleriyle 33. Bölüm – K.C. Merkez Bankası’nın 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

34. İthalat sözleşmesi pasaportunda (“Son tarih” sütunu, işbu Yönetmeliğe Ek 2) gösterilen sürede ithalat malları gelmediği halde, ithalatçı, ithalat mallarının gelme süresi bittiği tarihten itibaren on işçi günü içerisinde, Yönetmelikçe tespit edilen düzende sözkonusu sözleşme pasaportuna ek sayfa düzenlenen (kontratta veya diğer kontratlarda değişiklikler ve ilaveler olmadığı takdirde), ithalat mallarının gelmediğini onaylayan evrakların fotokopilerini ekleyerek gümrük makamına yazılı açıklama sunmak zorundadır.

Dipnot: Değişiklikleri ve ilaveleri ile 34. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

35. Gelen malların özdeşliğini kolaylaştırmak amacıyla ithalatçı, ithalatçı adresine gönderilen ve teslimcinin yararına olan malların irsalini onaylayan evraklarda kontratın adres bilgilerinin ve sözkonusu kontrata göre düzenlenen sözleşme pasaportu numarasının gösterilmesi gerektiği hakkında teslimciye haber verir.

 

36. İhracat kazançlarının tam olmadan veya zamansız gelmesi halinde, gümrük makamı, hukuk bozucu gerçekleri onaylayan evrakların bulunması kaydıyla, ithalatçıya                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatınca öngörülen cezaları keser ve gerekli haberleri vergi, hukuk koruma makamlarına ve K.C. Merkez Bankası’na gönderir.

 

37. Gümrük makamı, kontrat şartları ve ithalat sözleşmesi pasaportu şartları gereğince malların zamanında gelmesini kontrol eder. Malların gelme süresine aykırı davranılması halinde gümrük makamı, hukuk bozucu gerçekleri onaylayan evrakların bulunması kaydıyla, ithalatçıya Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatınca öngörülen cezaları keser ve gerekli haberleri vergi, hukuk koruma makamlarına ve K.C. Merkez Bankası’na gönderir.

 

38. İşbu Yönetmelikçe öngörülen, para kontrolü ajanının taahhütlerine yetkili banka tarafınca aykırı davranılması tespit edildiği halde, gümrük makamı, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince cezaların kullanılması için gerekli haberleri K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı ve K.C. Merkez Bankası adresine göndermek zorundadır.

Dipnot: Değişiklikleriyle 38. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

39. Gümrük makamı ve ihracatçı veya ithalatçı tarafınca yapılan ihracat ve ithalat para kontrolü kısmında para ve gümrük mevzuatı taleplerine aykırılıklar tespit edildiği halde, yetkili banka, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince cezaların kullanılması için K.C. Merkez Bankası ve K.C. Devlet Gelirler Bakanlığı adresine gerekli haberi göndermek zorundadır.

Dipnot: Değişiklikleri ve ilaveleriyle 39. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

40. Eğer, ihracatçı veya ithalatçı malı kendi devlet kaydı bulunmayan yerden göndermesi veya alması halinde, sözleşme pasaportunun düzenlenmesi, onun kaydı yapılan gümrük makamında gerçekleşir. Bu durumda, sözleşme pasaportunun “özel notlar” sütununda, kontrata göre malların gümrük işlemi yapılan yer gösterilir. Malların gümrük işlemi, gümrük mevzuatınca tespit edilen işlemler gereğince gerçekleşir.

İhracatçının veya ithalatçının kayıt yerine göre gümrük makamının mührüyle tasdik edilen sözleşme pasaportunun fotokopisi, malların işlem yerindeki gümrük makamına gönderilir. Para kontrolü amacıyla, malların işlem yerine göre gümrük makamı, sözleşme pasaportunu düzenleyen gümrük makamına ihracat veya ithalat mallarının hareketi hakkında bilgileri göndermek zorundadır.

Dipnot: Değişiklikler ve ilaveleriyle 40. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.   

 

 

5. Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat kontrolü işlemlerinin

teknik sağlaması

 

41. İşbu Yönetmeliğin talepleri gereğince düzenlenen evraklardaki veriler bankalar için banka sırrı, gümrük makamı için ise- hizmette kullanmak için bilgi olmaktadır. Bankalar ve gümrük makamları bu bilgilerin gizliliğini sağlarlar.

 

42. Gümrük makamının yazılı rızası ile ve evrakların korunmasını ve kesintisiz teslimini sağlayan işlemlerin gümrük makamı ve yetkili bankalarla müşterek hazırlanması kaydıyla, yetkili bankalar ve gümrük makamları, evrakların elektronik alış-verişine geçebilirler.

 

43. İsimlerini veya posta adreslerini değiştiren yetkili bankalar, aşağıdaki hususları yapmalılar:

1) değişikliklerin hukuk makamlarında kaydı yapıldığı tarihten itibaren en geç 10 takvim gününde, sözkonusu banka tarafınca para kontrolüne kabul edilen ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunu düzenleyen Kazakistan Cumhuriyeti  Merkez Bankası’nın bölge şubesine ve Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük makamlarına telgrafla haber vermeli;

2) değişikliklerin hukuk makamlarında kaydı yapıldığı tarihten itibaren en geç 10 takvim gününde, sözleşme pasaportları sözkonusu banka tarafınca para kontrolüne kabul edilen ihracatçıya veya ithalatçıya, sözleşme pasaportlarının “bankanın, gümrük makamlarının özel notları” kısmında yetkili bankanın yeni adres bilgilerini yansıtmak için bankaya sözleşme pasaportunun birinci nüshasının sunulması gerektiği hakkında haber vermeli;

3) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ve gümrük makamına haberleri gönderme tarihinden itibaren 30 takvim günü içerisinde gümrük makamlarından, ihracatçılardan ve ithalatçılardan onların eski adresine veya eski ismine yazışmaların kabulünü sağlamalıdır.

Yetkili bankanın yukarıda sunulan haberlerine dayanarak gümrük makamı, yetkili banka tarafınca gönderildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde yetkili bankanın eski ismi ve posta adresleri ile sözleşme pasaportuna göre malları gümrük işleme kabul eder.

 Dipnot: Değişiklikleriyle 43. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.   

 

44. İhracatçının veya ithalatçının kayıtlı olduğu faaliyet bölgesindeki hizmet veren yetkili banka ve/veya gümrük makamı değiştiği halde, ihracatçı veya ithalatçı, ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunu kapatmak ve üç işçi günü içerisinde gümrük makamında işlemini yapmak için, işbu Yönetmeliğin 3. kısmınca tespit edilen düzende işlemini yapan ve ihracatçının veya ithalatçının yeni yetkili bankasına gönderen gümrük makamına yeni ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunu sunmak zorundadır. Yeni yetkili banka ve/veya gümrük makamı, yeni ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunun düzenlendiği tarihten itibaren üç işçi günü içerisinde, önceki ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunu düzenleyen yetkili bankaya ve/veya gümrük makamına, ithalata veya onların iadesine göre gelen ihracat kazançları veya yapılan ödemeler hakkında ve daha önce malların gönderilmesi veya alınması veya iadesi hakkında yazılı başvuru göndermek zorundadır. Önceki yetkili banka ve/veya gümrük makamı yedi takvim günü içerisinde yeni yetkili bankaya ve/veya gümrük makamına talep edilen bilgileri sunmalılar.

 

45. İhracatçı yararına ihracat kazançlarının gelmesini veya bankacılık işlemleri gerçekleştirmek için yetkili banka lisansını geri çevirme veya durdurma sebebiyle bundan sonra ihracatçının veya ithalatçının banka hesabına mahsup edilmeyen ve daha sonra ithalat kontratına göre transfer edilen paraların yetkili bankanın muhabir hesabına iadesini gerçekleştirmek için, ihracatçının veya ithalatçının hizmete geçtiği diğer banka tarafınca ve ihracatçı veya ithalatçı yararına paraların geldiğini onaylayan evrak olarak gümrük makamı tarafınca net sözleşme pasaportuna göre özdeşlenen paraların tasfiye edilmekte olan yetkili bankanın muhabir hesabına geldiği hakkında yetkili bankanın tasfiye komisyonu belgelerinin kabul edilmesi mümkündür.    

Dipnot: Değişiklikleriyle 45. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.   

 

 

6. Sözleşme pasaportunun kapatılması

 

46. İhracat ve ithalat kontratına göre sözleşme pasaportunun kapatılması, sözkonusu sözleşme pasaportunu düzenleyen gümrük makamı tarafınca gerçekleşir. Gerektiği halde, gümrük makamı, yetkili bankayla mutabık kalınarak yapılan ödemeler ve malların teslimi hakkında karşılaştırma belgesi oluşturur. Gümrük makamı, karşılaştırma belgesine dayanarak, işbu Yönetmelikçe görüşülen sözleşme pasaportunun kapatılması için delilin bulunması kaydıyla, sözleşme pasaportunu kapatır ve onun kapatılması hakkındaki haberi yetkili bankaya gönderir. Yetkili banka, sözleşme pasaportunun kapatılmasının delilsiz olduğuna dair delilin bulunması kaydıyla, sözkonusu sözleşme pasaportunu kapatan gümrük makamına uygun itirazını gönderir. Yetkili banka itirazlarının delilli olduğu kabul edildiği takdirde, sözleşme pasaportunun kapatılması geçersiz olacaktır ve bunun hakkında gümrük makamı yetkili bankaya haber verir.

Dipnot: Değişiklikleriyle 46. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.   

 

47. Aşağıda sunulan koşullardan bir tanesinin bile bulunması sözleşme pasaportunun kapatılması için dayanak olmaktadır:

1) dış ticaret kontratlarına göre taahhütlerin tam olarak yerine getirilmesi;

2) ihraç veya ithal edilen malların diğer şekildeki fiyatlarda taahhütlerin yerine getirilmesi için parasal ödeme şeklinin değişmesini öngören koşulları kontrata uygulamak;

3) ödenmeyen veya teslim edilmeyen ihraç edilen veya ithal edilen malların tam kapatılması kaydıyla taleplerin karşılıklı sayımının gerçekleşmesini öngören kontrata değişikliklerin ve/veya ilavelerin yapılması ve taleplerin karşılıklı sayımını teyit eden evrakların bulunması (karşılaştırma belgesi v.s.);

4) sözkonusu kontratın geçerliliğinin bittiği hakkında gümrük makamı ve yetkili banka ihracatçısının veya ithalatçısının yazılı ihbarnamesi bulunması ve yerleşik olmayan ortağın rızasını teyit eden evraklara dayanarak diğer şahıslara kontrata göre ihracatçı veya ithalatçı tarafınca kendinin yerleşik olmayan ortak şahısa olan borcunun transfer edilmesi. Diğer yerleşik şahısa borcunun ihracatçının veya ithalatçının transfer edilmesinde, diğer yerleşik şahıs, işbu Yönetmeliğin 3. bölümünce öngörülen düzende yeni ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunu düzenlemek zorundadır.

5) yerleşik olmayan ortağa talep hakkının geçişini teyit eden evraklara dayanarak (talep hakkının verilmesine dair anlaşma, karşılıklı taahhütlere göre karşılaştırma belgesi, malların kabul ve teslim belgesi, malın yanında bulunan evraklar v.s.) ve gümrük makamı ve yetkili banka ihracatçısının veya ithalatçısının sözkonusu kontrat geçerliliğinin bittiği hakkında yazılı ihbarnamesinin bulunmasıyla yerleşik olmayan ortağa yönelik ihracatçı veya ithalatçı tarafınca talep hakkının diğer şahısa verilmesi. İhracatçı veya ithalatçı tarafınca diğer yerleşik şahısa talep hakkının verilmesinde, yerleşik şahıs, işbu Yönetmeliğin 3. bölümünce öngörülen düzende yeni ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunu düzenlemek zorundadır;

6) her taraftan birinin taahhütlerin yerine getirilmemesi ve gümrük makamı ve yetkili banka ithalatçısının sözkonusu ithalat kontratının geçerliliğinin bittiği hakkında yazılı ihbarnamenin bulunması halinde, daha önce teslim alınan malların veya ithalat kontratına göre avans ödemelerinin ithalatçı tarafınca iadesi;

7) her taraftan birinin taahhütlerin yerine getirilmemesi ve gümrük makamı ve yetkili banka ihracatçısının sözkonusu ihracat kontratının geçerliliğinin bittiği hakkında yazılı ihbarnamenin bulunması halinde, ihracatçıya malın iadesi veya ihracat kontratına göre daha önce teslim alınan avans ödemelerinin iadesi;

8) kendi taahhütlerini tam olarak yerine getiren yerleşik olmayan şahıs tarafınca şikayetlerin bulunmamasını teyit eden evrakların, ihracat veya ithalat kontratını imzalayan ve yerleşik olmayan şahısa karşılıklı taahhütlerin yerine getirmeyen yerleşik şahıs adresine sunulması;

9) ihracatçı veya ithalatçı sayılan özel şahısın daimi oturmak için Kazakistan Cumhuriyeti’nin dışına çıkışı hakkında dış işleri makamının pasaport ve vize hizmetleri adres bürosunun teyidi;

10) gümrük makamı tarafından sözleşme pasaportuna göre malın gerçek hareketinin bulunmaması hakkında teyidin, yetkili banka tarafından sözleşme pasaportuna göre gerçek para hareketinin bulunmaması hakkında teyidin ve sözkonusu kontratın geçerliliğinin bittiği hakkında ihracatçı veya ithalatçı tarafınca yetkili bankaya ve gümrük makamına yazılı ihbarnamenin bulunmasıyla, gümrük makamında düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisinde para ve mallar hareketinin sözleşme pasaportuna göre bulunmaması;

10-1) gümrük makamı tarafından sözleşme pasaportuna göre malın gerçek hareketinin bulunmaması hakkında teyidin, yetkili banka tarafından sözleşme pasaportuna göre gerçek para hareketinin bulunmaması hakkında teyidin ve sözkonusu kontratın geçerliliğinin bittiği hakkında ihracatçı veya ithalatçı tarafınca yetkili bankaya ve gümrük makamına yazılı ihbarnamenin bulunmasıyla, kontratın geçerlilik süresi geçtikten sonra 1 ay içerisinde para ve mallar hareketinin sözleşme pasaportuna göre bulunmaması;

11) gümrük makamı tarafından sözleşme pasaportuna göre malın gerçek hareketinin bulunmaması hakkında teyidin, yetkili banka tarafından sözleşme pasaportuna göre gerçek para hareketinin bulunmaması hakkında teyidin ve sözkonusu kontratın geçerliliğinin bittiği hakkında ihracatçının veya ithalatçının mektubu bulunmasıyla, son mal tesliminin ve/veya para transferinin yapıldığı andan itibaren 1 yıl içerisinde müteakip para ve mal hareketinin bulunmaması ve vadesiz kontrata göre sözleşme pasaportundaki taahhütlerin taraflarca mukabil yerine getirilmesi;

12) borçlu yerleşik olmayan şahısın lağvedilmesi hakkında veya iflas ilan edilmesi hakkında mahkeme kararının veya kontrata göre taahhütlerin onun tarafınca yerine getirilmesinin mümkün olmadığının resmi teyidi ile onun lağvedilmesi hakkında yabancı devletin diğer yetkili devlet makamı evrakının bulunması veya yabancı devletin devlet makamı belgesinin yayınlanması sonucunda taahhütlerin yerine getirilmesi tamamen mümkün olmamaktadır;

13) Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen düzende ihracatçının veya ithalatçının lağvedilmesi veya iflas ilan edilmesi;

13-1) ihracatçı veya ithalatçı rızasının bulunmasıyla, yirmi aylık hesap göstergelerini aşmayan tutarda dış ticaret kontratlarına göre taraflarca yerine getirilmeyen taahhütlerin sözleşme pasaportunun son tarihinin geçmesinden sonra bulunması;

14) işbu Yönetmelikçe öngörülen diğer esaslar.

Dipnot: Değişiklikleri ve ilaveleriyle 47. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

48. İhracatçının veya ithalatçının geçerli olan kontrata göre sözleşme pasaportu, yetkili bankanın lağvedilmesi veya iflas etmesiyle kapatılmaya tabidir. Bu durumda, ihracatçı veya ithalatçı, iş Yönetmeliğin 44. maddesinin talepleri gereğince tamamlanmayan kontratlara göre yeni sözleşme pasaportunu açtırmak zorundadır.

 

49. Para kontrolü makamının davasına göre mahkeme kararı alınan, fakat yerleşik olmayan şahıs tarafınca taahhütlerin yerine getirilmesi garantilenmeyen ihracatçının veya ithalatçının kontrata göre ve devlet kaydı yapılan yerde bulunmayan  ihracatçıya veya ithalatçıya göre borcun gümrük makamında ayrı sayımı yapılmaya tabidir. Sözleşme pasaportunun ayrı sayıma yatırıldığı tarihten itibaren beş yıl içerisinde yerleşik şahısa yönelik taahhütlerinin yerleşik olmayan şahıs tarafınca yerine getirilmemesi halinde, bu sözleşme pasaportu gösterilen süre geçince kapatılacaktır.

 

50. Kontrata göre taahhütlerin tamamen yerine getirilmesi kaydıyla, ithalat sözleşmesi pasaportu, ithalatçı tarafınca kontrata göre hesap için tedavüle çıkarılan yerleşik olmayan şahıs tarafınca sunulan senedin yetkili bankanın sayımıyla kapatılmaya tabidir.

 

51. İşbu Yönetmelikçe öngörülen durumların dışında, hesaplamaları tamamlanmayan ihracat veya ithalat kontratına göre sözleşme pasaportu, dış ticaret işlemlerinin tamamen kapatılmasına kadar geçerli olmaktadır.

 

 

7. Para kontrolü makamları ve ajanları

 

52. Kazakistan Cumhuriyeti’nde para kontrolü, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince, kendi yetkileri çerçevesinde, para kontrolü makamları ve ajanları tarafınca gerçekleşir.

 

53. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası:

1) Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı ve yetkili bankalardan alınan verilere dayanarak ihracat ve ithalat para kontrolü neticeleri hakkında dergi ve haberler çözümlemesini gerçekleştirir;

2) rapor ayından sonraki ayın en geç 8’inde, Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından malların geçmesi hakkında bilgileri yetkili bankalara sunar (Ek 5 ve Ek 6);

3) Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı’nın anlaşılan düzeninde, Kazakistan Cumhuriyeti toprağına parasal kazançların veya malların zamanında gelmesini sağlamayan ihracatçı veya ithalatçı hakkında haber verir (Ek 7 ve Ek 8);

4) Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı dikkatine, anlaşılan düzende, tam posta adreslerini göstererek tüm bankalar ve şubelerinin listesini ve verilen verilere yapılan herhangi bir değişiklikleri her ay sunar;

5) para kontrolüne göre bankalara program sağlanması için teknik talepleri uygulama hakkına sahiptir.

Dipnot: Değişiklikleriyle 53. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

54.  Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı:

1) kendi yetkisi çerçevesinde, ihracatçı veya ithalatçı tarafınca yapılan para mevzuatı normlarına aykırı davranmalar hakkında işlerin üretimini gerçekleştirir;

2) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nda anlaşılan düzende ihracat ve ithalat para kontrolünün neticeleri hakkında genel bilgileri her ay gönderir;

3) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na, anlaşılan sürede Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından malların geçmesi hakkında haberi ayda bir defa sunar (Ek 5 ve Ek 6);

4) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na anlaşılan düzende, Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatını bozan ihracatçıları veya ithalatçıları sorumluluğa onlar tarafından çekme, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’ndan ve gümrük makamlarından daha önce alınan haberlere göre çalışmaları hakkında verileri sunar.

Dipnot: Değişiklikleriyle 54. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_. 

 

55. Yetkili bankanın haberini aldıktan sonra gümrük makamı, gelen ihracat kazançları, ithalata göre yapılan ödemeler veya onların elektronik bilgi bankasına iadesi hakkında bilgileri kaydeder ve Kazakistan Cumhuriyeti’nin para kontrolünün talepleri gereğince, ihracat kazançlarının gelmesi ve kontrat şartları uyarınca yapılan ithalat ödemelerine göre malların gelmesini kontrol eder.

 

56. Gümrük makamları, rapor döneminden sonraki ayın 15’ine doğru her ay, Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı’na beş bin ABD Doları’nı geçmeyen tutardaki kontratlara göre haberler sunar (Ek 10 ve Ek 11).

 

57. Gümrük makamı, para kontrolü ajanları fonksiyonlarının yetkili bankalar tarafınca uygun olarak gerçekleştirilmesi amacıyla, yetkili bankanın başvurmasıyla ihracatçılar veya ithalatçılar tarafınca gönderilen veya teslim alınan mallar hakkında bilgileri yetkili bankaya sunmak zorundadır.

 

58. Yetkili bankalar, kendi yetkili çerçevesinde, Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracatçılar veya ithalatçılar tarafınca yapılan para işlemlerinin, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına ve Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın kayıt belgesine ve lisans şartlarına uygunluğunu kontrol eder.

Yetkili banka:

1) rapor döneminden sonraki ayın en geç 5’inde gümrük makamına, ihracatçıların veya ithalatçıların sözleşme pasaportuna göre tüm gelen veya transfer edilen paraların tutarı hakkında her ay haber verir (haber verme şekli – Ek 12 ve Ek 13),

         2) rapor dönemindeki sonraki ayın en geç 15’inde Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na ihracat ve ithalat para kontrolü neticeleri hakkında haberleri her ay sunar (Ek 14, Ek 15 ve Ek 16);

         3) rapor döneminden sonraki ayın en geç 20’sinde her ay Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na beş bin ABD Doları’nı aşmayan tutarda kontratlara göre haberleri her ay sunar (Ek 17 ve Ek 18).

Dipnot: Değişiklikleriyle 58. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

59. Gerektiği takdirde, fakat üç ayda en fazla bir defa, gümrük makamınca yetkili banka ile müşterek, işbu Yönetmelik gereğince ihracatçılar veya ithalatçılar tarafınca  yetkili banka ve gümrük makamına sunulan evrakların özdeşliğini belirlemek amacıyla ve yetkili banka tarafınca gümrük makamına düzenlenmiş olan sözleşme pasaportlarına göre gerçekleşen ödemeler ve gelen para tutarları hakkında haberlerin sunulmasının zamanında ve doğru olmasını tespit etmek için, ihracatçıların veya ithalatçıların geçerli sözleşme pasaportlarına göre ek karşılaştırmalar yapılabilir.

Karşılaştırma yapıldığına dair gümrük makamı başkanı ve görevlisi tarafınca imzalanan talimatnameye dayanarak, gümrük makamı mensupları, ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna göre gerekli verileri yetkili bankadan talep ederler. Yetkili banka, gümrük makamına, işbu Yönetmelikçe öngörülen para kontrolü evraklarının tam listesini sunmak zorundadır.

Karşılaştırma yapılırken yetkili banka talep etme hakkına sahip, gümrük makamı ise, düzenlenmiş sözleşme pasaportuna göre malların hareketi hakkında haberleri sunmak zorundadır.

Karşılaştırma neticeleri, yetkili banka ve gümrük makamı başkanlarının imzasıyla ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportuna göre karşılaştırma belgesi şeklinde düzenlenir.

 

60. Para kontrolü makamları ve ajanları, işlerin uygun şekilde yerine getirilmesini, işbu Yönetmelikçe belirtilen haberlerin tam, doğru ve zamanında sunulmasını sağlamak zorundalar.

 

 

8. İhracatçılar ve ithalatçıların hukuk ve taahhütleri

 

61. Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para işlemlerini gerçekleştiren ihracatçılar ve ithalatçılar, aşağıdakileri yapma hakkına sahiplerdir:

1) para kontrolü makamlarınca yapılan kontrol evraklarıyla tanışma;

2) Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen düzende para kontrolü makamları ve ajanlarının davranışlarını şikayet etme;

3) gümrük makamları ve yetkili bankalar tarafınca sözleşme pasaportunun zamansız düzenlenmesi veya delilsiz reddedilmesi halinde, Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Gelirler Bakanlığı’na ve Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na şikayetleriyle başvurma;

4) Kazakistan Cumhuriyeti’nin diğer normatif hukuki kararnamelerince öngörülen diğer hukuklar.

 

62. Kazakistan Cumhuriyeti’nde ihracat ve ithalat para işlemlerini gerçekleştiren ihracatçılar ve ithalatçılar, şunları yapmak zorundalar:

1) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın uygun lisansı bulunmasıyla, kontrata göre ihracat kazançlarının, tamamen ve Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen sürelerde, yetkili bankadaki kendi hesabına veya yabancı bankada açtırılan hesaba mahsup edilmesini, ihracat kazançlarının elde edilmesi mümkün olmadığı takdirde – yabancı tarafa daha önce gönderilen malların iade edilmesini sağlamak;

2) ithal edilen malların tamamen ve kontratça tespit edilen sürelerde teslim alınmasını, mallar tesliminin mümkün olmadığı takdirde – yabancı tarafa daha önce transfer edilen avans ödeme tutarının ithalatçının yetkili bankadaki hesabına iadesini sağlamak;

3) eğer, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca onların bulunması hakkında talepler tespit edilmişse, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı ve/veya kayıt belgesinin alınması için gerekli tüm tedbirleri almak;

4) para kontrolü makamlarına ve ajanlarına, ihracat ve ithalat işlemlerinin gerçekleştirilmesi hakkında talep edilen evrakları ve haberleri sunmak;

5) ihracat ve ithalat işlemlerinin gerçekleştirilmesi ile ilgili herhangi bir evrakların kontrolünü yapmak için para kontrolü makamları işçilerini geçirmek;

6) onlar tarafınca kontrol yapılması sırasında ve kontrol neticelerine göre para kontrolü makamlarına açıklamalar sunmak;

7) para kontrolü makamlarınca yapılan kontrol neticeleri hakkında belgeleri imzalamak;

8) para kontrolü makamlarınca yapılan kontrol neticeleri hakkında belgelere dayanarak oluşturulan aykırılıklar hakkında protokolde anlatılan gerçeklerin kabul edilmemesi takdirde, imzalanan protokolü reddetme konularının yazılı açıklamalarını sunmak; 

9) kontratın geçerlilik süresi içerisinde, fakat en az beş yıl, onların korunmasını sağlayarak, onlar tarafınca yapılan ihracat ve ithalat işlemlerine göre sayım yapmak ve hesaplama oluşturmak;

10) para kontrolü makamlarının meydana gelen aykırılıkların ortadan kaldırılması hakkında talepleri (yönergeleri, talimatnameleri) yerine getirmek;

11) Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen diğer taahhütleri yerine getirmek.

 

 

9. Özel durumlar

 

63. Sözleşme pasaportunun düzenlenmesi aşağıdaki durumlarda talep edilmiyor:

1) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ve bankalar tarafınca gerçekleştirilmekte olan nakit paraların, Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından geçirilmesinde;

         2) yurtdışındaki metal hesaplarına yerleştirilmesi için Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ve bankalar tarafınca kıymetli metallerin ihraç edilmesinde; 

         2-1) Kazakistan Cumhuriyeti toprağına kıymetli metallerin Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ve bankalar tarafınca ithal edilmesinde;

         3) devlet garantisi tarafınca sağlanan kontratlara göre, malların ödemesi devlet dış kredileriyle veya dış kredilerle yapılır;

         4) malların Kazakistan’ın gümrük sınırından geçirilmesini öngörmeyen ve uygun gümrük işlemi talep etmeyen kontratlara göre;

         5) kontratın imzalama tarihinde beş bin ABD Dolarını geçmeyen tutarda ihracatçı veya ithalatçı tarafınca imzalanan kontratlara göre. Bu durumda, bankalar, para kontrolü ajanları gibi, gümrük makamı da, para kontrolü makamları gibi, ihracatçıların veya ithalatçıların işlemlerini kontrol eder.

         Dipnot: Değişiklikleri ve ilaveleriyle 63. Madde – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.       

          

         64. Sözleşme pasaportunun düzenlenmesi aşağıdaki durumlarda talep ediliyor:

1) beş bin ABD Doları tutarında imzalanan kontratlara göre:

- malların alış-satış kontratlarına (anlaşmalarına- sözleşmelerine) göre malların Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından geçirilmesinde;

- ihracattan ayırt edilen (serbest tedavülün çıkarılması) gümrük rejiminde daha önce düzenlenmiş olan, malların yerleşik şahıstan yerleşik olmayan şahısa mülkiyet hakkının geçmesi ile ilgili olarak malların ihracatı için gümrük makamınca ilan edilmesinde; 

2) eğer, sözkonusu kontratın imzalandığı tarihte kontrata göre mallar fiyatı beş bin ABD Dolarından fazla olursa, kontratlara göre malların (serbest tedavül için ihracat veya ithalat) hizmetlere yerleştirilmesinde.

 

65. Telekomünikasyon şebekesi üzerinde imzalanan sözleşmelere göre malların teslimi yapıldığı ve kontratların (anlaşmaların, sözleşmelerin) olmadığı halde, sözleşme pasaportunun düzenlenmesi, sözleşme pasaportu sütununun doldurulması için gerekli verileri içeren faturaya dayanılarak gerçekleşir, tutarları ve sözleşme pasaportunu doldurmak için diğer gerekli verileri tespit etmeyen uzun vadeli kontratlara göre – kontrat şartlarınca öngörülmesine bağlı olarak kontratlara, şartnamelere veya faturalara ekler. Bu durumda, ihracatçılar veya ithalatçılar, sözleşme pasaportunun numarasıyla ve faturaların, eklerin veya şartnamelerin adres bilgileri gereğince transfer edilen tutarların özdeşliğini sağlamalı. Sözleşme pasaportu düzenlendiğinde yetkili banka, bunun hakkında ihracatçıya veya ithalatçıya haber vermesi gerekir.

 

66. Sözleşme pasaportundaki “Özel notlar”  bölümünde teslim edilen malların tahmini fiyatlarını öngören kontratlara göre, ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportunun düzenlenmesi sırasında, fiyatların tahmini olduğu gösterilir. Malın gerçek fiyatı tespit edildiğinde, sözleşme pasaportuna ek sayfa, malın gerçek fiyatını onaylayan evraklara dayanılarak düzenlenir.

 

67. İthal edilen mallar serbest tedavül rejiminde düzenlenmiş olan, ödemelerin distribütörün banka hesabından yapılmasını tespit eden distribütör sözleşmelerine göre, sözleşme pasaportu, işbu Yönetmelikçe tespit edilen düzen gereğince sözleşme pasaportuna ek sayfalardan önce doldurulan açık sütunlarla düzenlemeye, aşağıdaki özellikler dikkate alınarak, kabul edilebilir:

1) sayfaların doldurulması için esas olan – faturalardır;

2) gümrük makamları, sözleşme pasaportunun ve ona ek sayfaların bulunmasıyla gümrük düzenlemesini gerçekleştirir.

Gösterilen düzen, diler sözleşmesine göre ithal edilen mallara ilişkin olarak uygulanır.

 

68. Hesapların açtırılması için Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansının bulunması halde, yurtdışı hesaplardan ödemelerin yapılmasını öngören kontratlara göre sözleşme pasaportu aşağıdaki gibi özelliklerle doldurulur:

1) “Bankanın adres bilgileri” kısmında, Kazakistan Cumhuriyeti’nin yerleşik şahsının hesabı açtırılmış olan yabancı bankanın adres bilgileri gösterilir;

2) “Yetkili şahısların imzaları” kısmında, yabancı bankanın tasdik etmesi talep edilmiyor, çünkü yurtdışındaki hesabın bulunduğunun tasdiki Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı ve böyle bir hesabın bulunduğuna dair yabancı bankanın tasdiki olmaktadır. Kazakistan’ın gümrük sınırından malları geçiren bankalar için ise, böyle bir tasdik – yabancı bankanın muhabir hesabının açtırıldığına dair ihbarnamesi olmaktadır;

3) para kontrolünü gerçekleştirmek için ihracat kazançlarının (yapılan malların ödemesi) gelmesinin tasdiki: mallar bankalar tarafınca alınmasında – yabancı bankadaki muhabir hesabından kesilmesi (gümrük makamında, muhabir hesabından bankaca ödenen paranın tutarını teyit eden kesme kağıdının tasdikli fotokopisi kalır); diğer şahıslar için – yazılı başvuruyla gümrük makamına gönderilen net yerleşik şahıs için açtırılan yabancı bankadaki hesaba göre paraların hareketi hakkında Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın ihbarnamesi.

 

69. Ödemeleri, yerleşik şahıs tarafınca yerleşik olmayan şahıstan alınan kredilerle gerçekleşen ve Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansının bulunmasıyla üçüncü şahsın hesabına mahsup edilmesini öngören kontratlara göre sözleşme pasaportu, aşağıdaki gibi özelliklerle doldurulur:

1) “Bankanın adres bilgileri” kısmında, yerleşik banka tarafınca kredi alınan yabancı bankanın adres bilgileri gösterilir;

2) “Yetkili şahısların imzaları” kısmında, yabancı banka tarafından tasdik edilmesi talep edilmemekte, çünkü, yerleşik şahıs tarafınca kredinin alınmasının tasdiki – Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansıdır;

3) kontratlara göre ithal edilen malların gelmesi için para kontrolünün gümrük makamınca gerçekleştirilmesinde, yerleşik şahıs tarafınca yerleşik olmayan şahıstan alınan kredilerle gerçekleştirilen ve üçüncü şahsın hesabına mahsup edilmesini öngören ödemeler, yapılan ödemelerin tasdiki – yazılı başvuruyla gümrük makamına gönderilen Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı gereğince, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın, kredi tutarının kreditör-yerleşik olmayan şahıs tarafınca üçüncü şahsın hesabına mahsup edilmesi hakkında ihbarnamesi olmaktadır.

 

70. Yerleşik şahıs tarafınca yerleşik olmayan şahıstan alınan ve Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı olmadan üçüncü şahsın hesabına mahsup edilmesini öngören, ödemeleri, kredilerle gerçekleşen kontratlara göre sözleşme pasaportları, aşağıdaki gibi özelliklerle doldurulur:

1) “Banka adres bilgileri” kısmında, daha sonra yabancı kreditöre kredilerin iadesini gerçekleştiren ithalatçının hesabı açtırılan bankanın adres bilgileri gösterilir;

2) gümrük makamı, işbu Yönetmeliğin 3. bölümünce öngörülen düzende sözleşme pasaportunu düzenler;

3) ithalatçının bulunduğu faaliyet bölgesindeki hizmet veren bankanın ve/veya gümrük makamının değişmesi halde, sözleşme pasaportunun düzenlenmesi, işbu Yönetmeliğin 4. maddesince öngörülen düzende yapılır.

 

70-1. Üçüncü-yerleşik şahıslar tarafınca dış ticaret kontratların ödemesi, para transferi ve/veya ödeme gerçekleştirilmiş olan şahıs ve yukarıda adıgeçen üçüncü-yerleşik şahıslar arasındaki uygun anlaşmanın bulunmasıyla ancak mümkün olmaktadır.

 Dipnot: Yönetmelik yeni 70-1 maddesiyle tamamlanmıştır – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

71. Kontratın üçüncü-yerleşik şahıs tarafınca ödenmesi halde, sözleşme pasaportu, işbu Yönetmelikçe tespit edilen düzende üç nüsha halinde ithalatçı tarafından düzenlenir. Bu durumda, ithalat sözleşmesi pasaportunun “Üçüncü şahsın adres bilgileri” kısmı doldurulmuyor. İthalat sözleşmesi pasaportunun gerekli işlemi yapıldıktan sonra, ithalatçı gümrük makamına, sadece “Üçüncü şahsın adres bilgileri” kısmı doldurulacak olan sözleşme pasaportuna beş (taraflardan birine- ithalatçı, ithalatçı bankası, gümrük makamı, üçüncü şahıs ve üçüncü şahsın bankası) ve daha fazla (üçüncü şahsın ithalatına göre kontrata katılanların sayısına bağlı olarak) nüshada ek sayfa sunar. Bu durumda, gümrük makamına düzenlemek için ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfanın sunulması, üçüncü şahsın katılımıyla ithalatçı tarafınca yapılır.

Gümrük makamı, ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfanın iki nüshasını, işbu Yönetmeliğin 3. bölümünce tespit edilen düzende ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfa düzenleyen üçüncü şahsın bankasına gönderir. İthalat sözleşmesi pasaportunun düzenlenmesi reddedildiği halde, üçüncü şahsın bankası gümrük makamına gerekli ihbarnameyi gönderir. Üçüncü şahıs bankası tarafınca para kontrolünün ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfanın kabul edildiği halde, üçüncü şahsın bankası, ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfasının bir nüshasını ithalatçının yetkili bankasına gönderir.  

         İthalatçı ve üçüncü şahıs, düzenlemek için ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfaların kendinde bulunan nüshalarını ithalatçının yetkili bankasına sunar. İthalatçının yetkili bankası, ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfa düzenler veya düzenlemeyi reddetme gerekçesi bulunduğu halde, gümrük makamına ve üçüncü şahsın bankasına, işbu Yönetmeliğin 3. kısmınca öngörülen düzende gerekli ihbarname gönderir. Üçüncü şahsın bankası, para kontrolüne ithalat sözleşmesi pasaportunun kabul edilmesi hakkında ithalatçının yetkili bankasının ihbarnamesi alıncaya kadar sözkonusu sözleşme pasaportuna göre ödemeyi gerçekleştirmiyor.

         Üçüncü şahsın bankası, ödeme gerçekleştirildiği tarihten itibaren 3 işçi günü içerisinde, ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfaya göre yapılan ödemeler hakkında bilgileri ithalatçının yetkili bankasına göndermek zorundadır.

         İthalatçının yetkili bankası, üçüncü şahsın bankası tarafınca ödemeler gerçekleştirilen ithalat sözleşmesi pasaportuna ek sayfalara göre ödenen tutarlar hacminin para kontrolünü gerçekleştirir, ödemelerin genel tutarının ithalat kontratında gösterilen tutarı aşması halinde, bunun hakkında, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na ve gümrük makamına haber verir.

         Para hareketi ile ilgili işlemlere göre ödemeler, ithalatçı tarafınca alınan, fotokopisi, kendinin hizmet veren bankasına üçüncü şahısça sunulan Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansına dayanılarak üçüncü-yerleşik şahıs tarafınca yapılır. İthalatçının yetkili bankası,üçüncü şahsın bankası tarafınca yapılan ödemelerin genel tutarının, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansında gösterilen tutarı aştığı takdirde, bunun hakkında Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na ve gümrük makamına haber verir.

         Üçüncü-yerleşik şahıs tarafınca ithalat kontratının ödenmesi halinde, sözleşme pasaportunun “Banka adres bilgileri” kısmında, üçüncü-yerleşik şahıs bankasının adres bilgileri gösterilir. Bu durumda, adıgeçen bankanın sözleşme pasaportunda imzası talep edilmemektedir. Böyle kontratlara göre malların ödenmesine dair banka ihbarnamesinin yerine, ithalatçı tarafınca gümrük makamına, kontrata üçüncü-yerleşik şahıs tarafınca ödeme yapıldığını teyit eden evraklar (hesap yapıldığına dair fatura, teleks v.s.) sunulur.

 

         71-1. Kontrat ödemesi herhangi bir üçüncü şahıs tarafınca yapıldığı takdirde, sözleşme pasaportuna ek sayfalar düzenlenmeksizin “Üçüncü şahsın adres bilgileri” kısmı doldurularak, sözleşme pasaportunun beş nüsha olarak düzenlenmesi mümkün olmaktadır.  

         Bu durumda, ithalat sözleşme pasaportunun düzenlemeye sunulması, işbu Yönetmeliğin 71. maddesince öngörülen düzende üçüncü şahsın katılımıyla ithalatçı tarafınca yapılır.

         Dipnot: Yönetmelik yeni 71-1 maddesiyle tamamlanmıştır – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

         72. Hesapların akreditif şeklinde veya banka garantisinin yerine getirilmesinde, yetkili bankanın gümrük makamına ihbarnamesi, işbu Yönetmeliğin 58. maddesince tespit edilen düzen ve sürede net ödeme yapıldığında gönderilir.

         Eğer, icra eden diğer banka ise, son şahıs, yetkili bankaya, hesapların akreditif şeklini veya banka garantisinin yerine getirilmesini öngören dış ticaret kontratına göre ödemelerin ve/veya para transferinin gerçekleştirildiğini teyit eden ödeme evraklarının fotokopisini yetkili bankaya göndermek zorundadır.

Dipnot: 72. madde yeni redaksiyonda – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.    

 

72-1. Eğer, dış ticaret kontratı, ihracatçı veya ithalatçı tarafından banka garantisinin bulunmasını öngörüyorsa, sözleşme pasaportunun “Bankanın, gümrük makamının özel notları” kısmında banka garantisinin bulunması gösterilir.

Garanti veren banka tarafınca dış ticaret kontratına göre ödeme gerçekleştirildiği takdirde, sözleşme pasaportu ancak, yerleşik olmayan şahıs yararına ödeme yapıldığını teyit eden ödeme evrakının bu bankaca yetkili bankaya sunulmasından sonra kapatılır.

Dipnot: Yönetmelik yeni 72-1 maddesiyle tamamlanmıştır – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.  

 

73. Bononun ödeme aracı olarak kullanılmasını öngören dış ticaret sözleşmelerinin gerçekleştirilmesinde, gümrük makamının ve yetkili bankanın, Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından malların geçmesi uygun olan kontratta, bononun ödeme aracı olarak kullanılmasını öngören ödeme şartlarının bulunmasını kontrol etmeleri gerekir.

Bonoyu kullanarak ödeme yapan ihracatçı veya ithalatçı hesabına hizmet veren yetkili banka, bono metnini kontrol eder ve onun Kazakistan Cumhuriyeti’nin bono mevzuatına uygunluğuna (talep edilen adres bilgilerinin bulunması, birkaç cironun sürekliliği v.s.) dair, bankaya bononun geldiği tarihten itibaren en geç üç işçi gününde yazılı olarak gümrük makamına haber verir.     

 

74. Bononun ödeme aracı olarak kullanımıyla dış ticaret işlemlerini gerçekleştiren ihracatçının sorumluluğu altına, bonoya göre ödemenin alındığını veya ona üçüncü şahıs haklarının verilmesini teyit eden evrakların yetkili bankaya ve gümrük makamına hemen verilmesi girer.

Gümrük makamı ve yetkili banka, ihracatçı-bono tutucudan (bonocudan) aşağıda gösterilen evrakları almayıncaya kadar sözleşme pasaportunu kontrol altında tutmak zorundalar (ihracatçının bonoyu kullanmasına bağlı):

1) ödeme yapan şahıs veya bono sorumlusu diğer şahıs tarafınca ödenmesinde bonoya göre ödeme geldiği takdirde, sözkonusu ödemeyi teyit eden evraklar (bono fotokopisi ve ödeme evrakı);

2) bononun ihracatçı tarafınca sayım yapılması içim sayım ofisine sunulması takdirde – bononun yapılmış olan sayımını yani, diskont çıktıktan sonra veya yapılmadan bono tutarının ihracatçıya ödenmesini teyit eden evraklar (sayım ofisi yararına ciro bonosu fotokopisi ve ödeme evrakı);

3) bononun ödeme aracı olarak kullanıldığı takdirde – bonoya mülkiyet hakkı verilen şahısla kontrat, uygun cirosu olan sözkonusu bononun fotokopisi, smzkonusu işlemin yapıldığını teyit eden diğer evraklar (sözleşme pasaportu, yükün gümrük deklarasyonu v.s.).

Diğer bankaya bonoya göre ödeme yapıldığında, ihracatçı-bono tutucu (bonocu), kendisinin yetkili bankadaki hesabına mahsup etmesi konusunda adıgeçen bankayı görevlendirmelidir.

 

75. Eğer, bono emisyoncusu ithalatçının kendisi ise ve ithalat sözleşmesine göre mal, bono ödeme süresi doluncaya kadar teslim edilmiş ise, sözleşme pasaportu, sözkonusu bononun ödemeye sunma süresine kadar kontrol edilmesi gerekir. Bu durumda, bono tutarı, kontratın genel tutarını aşmamalıdır. Hesapların bono şekliyle ithalat kontratına göre bono emisyoncusu üçüncü şahıs ise, sözleşme pasaportu, malların ithalatçıya teslim edilme tarihine kadar kapatılmıyor.

 

76. Ortak-yerleşik olmayan şahıs tarafınca diğer-yerleşik şahısa talep hakkının verilmesinde veya borcun transfer edilmesinde, ihracat veya ithalat sözleşmesi pasaportu, işbu Yönetmeliğin 6. bölümünce tespit edilen düzende kapatılır. Talep hakkının verilmesinde veya borcun transfer edilmesinde sözleşme pasaportunun kapatılması için gerekçe, işbu Yönetmeliğin 47. maddesi ve 5) alt maddesince öngörülen talep hakkının diğer-yerleşik şahısa geçirilmesini teyit eden evraklar, ayrıca, ihracatçının veya ithalatçının borç transferini kabul etmesi ve işbu Yönetmeliğin 47. maddesi ve 4) alt maddesince öngörülen diğer evraklar olmaktadır. Sözkonusu evrakların bulunmasıyla, ihracatçının veya ithalatçının yararına diğer-yerleşik şahıs tarafınca yerleşik olmayan şahsın borcunu kapatmak için ödeme sadece Kazak Tengesinde yapılabilir.

 

77. İhracatçı veya ithalatçı, aşağıdaki durumlarda, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnameleri gereğince sermaye hareketi ile ilgili işlemlere lisans vermek için gerekli tedbirleri almak zorundadır:

1) Kazakistan Cumhuriyeti toprağında malın gümrük işlemi yapıldığı tarihten itibaren 120 takvim gününü aşan sürede ihracat kazancının gelmemesi;

2) avans ödemesi, bunun içinde, bono ödemesi yapıldığı tarihten itibaren 120 takvim gününü aşan sürede ithalat kontratına göre malların teslim edilmemesi.

Dipnot: 77. madde yeni redaksiyonda – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

77-1. İhracatçı veya ithalatçı, aşağıdaki durumlarda, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnameleri gereğince sermaye hareketi ile ilgili işlemleri gerçekleştirmek için gerekli tedbirleri almak zorundadır:

1) Kazakistan Cumhuriyeti toprağında malın gümrük işleminin, bunun içinde, bono ödemesinin, ihracat kazancının gelme tarihinden itibaren 120 takvim gününü aşan sürede gerçekleştirilmemesi;

2) ithalat kontratına göre malın teslim tarihinden itibaren 120 takvim gününü aşan sürede ödemenin yapılmaması.

Dipnot: Yönetmelik yeni 77-1 maddesiyle tamamlanmıştır – K.C. Merkez Bankası Yönetim Kurulu’nun 3 Haziran 2002 tarih ve 203 sayılı kararıyla, K.C. Devlet Gelirler Bakanı’nın 17 Haziran 2002 tarih ve 574 sayılı emriyle_.

 

78. İhracatçı veya ithalatçı, işbu Yönetmeliğin 74. maddesinde öngörülen evrakları yetkili bankaya sunmadığı, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın lisansı ve/veya kayıt belgesini, sermaye hareketi ile ilgili işlemlere sunmadığı takdirde, yetkili banka, sözkonusu dış ticaret kontratına göre sözleşme pasaportunu düzenleyen gümrük makamına durum hakkında haber vermek zorundadır.

 

79. Üzerinde kayıtlı bilgileri olan bilgi taşıyıcılarının (manyetik diskler, manyetik bant,  compact diskler, floppy-diskler, kağıt bilgi taşıyıcıları v.s.) Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük toprağına ithal edilmesi ve Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük toprağından ihraç edilmesinde, sözleşme pasaportu, bilgiler ve taşıyıcıların fiyat tutarlarına göre düzenlenir. 

 

80. Lising (mali kira) anlaşmalarına göre, sözleşme pasaportu, yükün gümrük deklarasyonunda bildirilen ithal edilen tesisin fiyatına göre düzenlenir.

 

81. İhracatçının veya ithalatçının, kontrata göre sözleşme pasaportunu kaybettiği takdirde, tamamlanmamış hesaplar, sözleşme pasaportunun ikinci nüshası, işbu Yönetmeliğin 3. kısmında tespit edilen düzende ihracatçının veya ithalatçının yazılı dilekçesine dayanılarak düzenlenir. Bu durumda, işbu Yönetmeliğin 3. kısmınca öngörülen evrakların ihracatçı veya ithalatçı tarafınca sunulması talep edilmemektedir. Sözleşme pasaportunun ikinci nüshası, gümrük makamının ve yetkili bankanın dosyasında bulunan sözleşme pasaportu orijinalinin tam fotokopisi olmalıdır. Sözleşme pasaportunun ikinci nüshası düzenlenirken, gümrük makamı “İkinci nüsha” işaretini koyar.

 

 

10. İşbu Yönetmeliğe aykırı davrandığı için bankaların sorumluluğu

 

82. Bankalar, işbu Yönetmelik taleplerine aykırı davrandığı için Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince sorumlu olurlar.

 

83. Bankaların işbu Yönetmeliğe sistematik olarak aykırı davrandığı için para kontrolü makamları, kendi yetkileri çerçevesinde cezalar kesme hakkına sahiplerdir.

 

 

11. İşbu Yönetmeliğe aykırı davrandığı için ihracatçının veya ithalatçının sorumluluğu

 

84. İhracatçı veya ithalatçı, tasdik edildikten sonra sözleşme pasaportuna düzeltmeler yaptığı-taklit ettiği, veya banka sorumlusunun imzasını ve/veya banka mührünü ve gümrük makamı görevlisinin imzasını ve/veya onun mührünü taklit ettiği, sözleşme pasaportunda gösterilen mallara uygun olmayan malların Kazakistan Cumhuriyeti dışına ihracı, ayrıca, Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük, idari ve cezai mevzuatı gereğince, işbu Yönetmelik taleplerine uymadığı için sorumlu olur.

 

 

12. İşbu Yönetmeliğin taleplerine aykırı davrandığı için ihracatçılar, ithalatçılar mensuplarının ve para kontrolü makamları ve ajanları görevlilerinin sorumlulukları

 

85. İhracatçıların ve ithalatçıların sorumlu mensupları ve para kontrolü makamlarının ve ajanlarının görevlileri, işbu Yönetmeliğin taleplerine aykırı davrandığı için, Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatı gereğince, cezai, idari, medeni ve hukuki sorumluluk taşırlar.

 

86. Para kontrolü makamlarının ve ajanlarının görevlileri, para kontrolü fonksiyonlarını yerine getirirken öğrendikleri bilgileri yaydığı için, Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatı gereğince sorumluluk taşırlar.

 

 

Kazakistan Cumhuriyeti                               Kazakistan Cumhuriyeti

Devlet Gelirleri Bakanı                                Merkez Bankası Başkanı

Kazakistan Cumhuriyeti                                                          Kazakistan Cumhuriyeti

Adalet Bakanlığı’nda kaydedilmiş                                            Merkez (Milli) Bankası

03.07.2001 tarih ve № 1561                                                  Yönetim Kurulu'nun

                                                                                              20 Nisan 2001 tarih ve 115 no'lu

                                                                                              Kararı'yla onaylanmıştır

 

değişiklikler ve ilaveler Kazakistan

Cumhuriyeti Merkez Bankası Yönetim Kurulu'nun

18.01.2002 tarih ve 24 no'lu

(Adalet Bakanlığı 27.02.2002 tarih ve № 1778),

25.07.2003 tarih ve 256 no'lu

(Adalet Bakanlığı 08.09.2003 tarih ve № 2474)

Kararı'yla onaylanmıştır. 

 

 

 

KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ’NDE

PARA İŞLEMLERİ GERÇEKLEŞTİRME

KURALLARI

 

 

                İşbu Kurallar, Kazakistan Cumhuriyeti’nin “Para düzenlemesi hakkında” ve “Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası hakkında” Kanunları gereğince hazırlanmış olup, para işlemleri yapma düzenini belirtir ve para kontrolü gerçekleştirme temel prensiplerini tespit eder.

 

1. Genel hükümler

 

                1. Kazakistan Cumhuriyeti’nde yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca yapılan para işlemleri, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (bundan sonra- Merkez Bankası) normatif hukuki kararnamelerince öngörülen durumlar hariç, bankacılık işlemlerin ayrı çeşitlerini gerçekleştiren yetkili bankalar ve yetkili kuruluşlar üzerinden gerçekleştirilir.

                2. Yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca yetkili bankalardaki hesaplarının açtırılması, yönetilmesi ve kapatılması, Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince öngörülen düzene göre yapılır.

                3. Para işlemleri gerçekleştirme sırasında yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatı gereğince talep edilen evrakları yetkili bankaya sunmak zorundalar. Yetkili banka, Merkez Bankası’nın işbu Kurallar ve diğer normatif hukuki kararnamelerince öngörülen durumlar hariç, evraklar sunulmaksızın yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların ödemeleri ve para transferlerini gerçekleştiremez.

                Para mevzuatı gereğince talep edilen evrakların yerleşik şahıs tarafından sunulmadan önce yerleşik şahısa para geldiğinde, yetkili banka 180 takvim günü içerisinde gönderilenleri kabul ve muhafaza etmesi gerekir. 180 takvim günü içerisinde  talep edilen evrakların yerleşik şahıs tarafından sunulmadığı takdirde, yetkili banka gönderilenleri yerine getirmeksizin gönderene iade etmesi gerekir.

                4. Merkez Bankası lisansı ve/veya sicil belgesi gerektiren para işlemlerine göre yerleşik şahıs tarafınca yapılan ödeme ve/veya para transferi sırasında, yerleşik şahıs yetkili bankaya lisans ve/veya sicil belgesinin orijinali ve fotokopisini sunmak zorundadır. Sunulan evrakları karşılaştırıp kontrol ettikten sonra, fotokopileri yetkili bankada kalır, orijinali ise yerleşik şahısa iade edilir.

                Paragrafta anılan para işlemleri yapma sırasında yerleşik şahıs yararına olan para geldiğinde, yetkili banka, yerleşik şahısa Merkez Bankası’nın lisansı ve/veya sicil belgesinin sunulması gerektiği hakkında haber verir ve gelen paraları, Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince öngörülen durumlar hariç, evraklar sunulduktan sonra yerleşik şahısın banka hesabına mahsup eder.

                Yerleşik şahıs tarafından Merkez Bankası’nın uygun lisansı alınan, ihracat ve ithalat sözleşmeleri ile ilgili para işlemleri gerçekleştirme neticesinde yerleşik şahısa para geldiğinde, lisansta gösterilen süre geçince, yetkili banka, idari hukukları bozma konusunda dava açma hakkında Merkez Bankası mektubunu onlardan aldıktan sonra müşterinin banka hesabına paraları mahsup ediyor.

                5. Merkez Bankası lisansı gerektiren sermaye hareketi ile ilgili ödeme ve para transferi işlemleri, para kontrolü yapma görevi taşıyan bir yetkili banka kanalıyla yapılması gerekir. Yetkili banka değiştiği takdirde, yerleşik şahıs daha önce sözleşmeyi yerine getiren ve sözleşmenin para kontrolünü yapan bankaya haber vermesi lazım. Daha önce sözleşmeyi yerine getiren ve sözleşmenin para kontrolünü yapan yetkili banka, sözleşmenin yerine getirilmesi ve sözleşmenin para kontrolünü başka bir yetkili bankaya havale ettiği hakkında, onun tam ismini de belirterek, orijinal lisansa gereken yazıyı yazması gerekir. Sözleşmeyi yerine getirme ve para kontrolünü yapma görevini alan yetkili banka, sözleşmeyi yerine getirmeye ve para kontrolü yapmaya başladığı hakkında orijinal lisansa gereken yazıyı yazması gerekir. Başka bir bankaya para kontrolü sözleşmesini havale eden yetkili banka, daha önce yapılan ödemeler ve para transferleri ve/veya mal, iş, hizmet teslimleri (mevcut ise) hakkında bilgileri adıgeçen bankaya aynı zamanda göndermesi gerekir.

                6. Yerleşik şahıslar arasında yapılan tüm ödeme ve para transfer işlemleri, işbu Kurallar, Merkez Bankası’nın diğer normatif hukuki kararnameleri, vergi ve gümrük mevzuatlarınca öngörülen durumlar hariç, sadece Kazakistan Cumhuriyeti milli parasında yapılır.

                Yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların para işlemlerindeki banka hizmeti ücreti, taraflarla mutabık kalınarak milli ve yabancı parada yetkili bankalar tarafından alınır.

                Yerleşik şahıslar arasında imzalanan anlaşmalara ve bankacılık hizmetleri anlaşmalarına göre cayma tazminatları (cezalar) ücreti, milli parada gerçekleşir.

                Yabancı devletler mevzuatları gereğince emisyon edilen kıymetli kağıtların kapatılması ve/veya ücretin ödenmesi ile ilgili ödeme ve para transfer işlemleri, yabancı parada gerçekleşebilir.

                6-1. İhracat ve ithalat sözleşmelerinin gerçekleşmesi ile ilgili komisyon anlaşmalarına göre yerleşik şahıslar arasındaki ödemeler ve para transferleri, ödeme şekli olarak transfer edilen akreditifler kullanıldığında yabancı parada gerçekleştirilir.

İthalat sözleşmesinin gerçekleşmesi ile ilgili yerleşik şahıslar arasındaki komisyon anlaşmalarına göre, yetkili bankalar, yerleşik olmayan şahısların yararına olan akreditif transferini öngören yerleşik şahısların yararına olan transfer akreditiflerini yabancı parada açabilirler.

7. Parasal kıymetler, yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslara yabancı ve milli parada kredi vermek için teminat yetkili bankalardan alınabilir.

8. Merkez Bankası, Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti teklifi üzerine en az 100 milyon ABD Dolarlık çok önemli yatırım projelerini gerçekleştirmek için Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti’nin kararı gereğince yabancı yatırımcı ve devletin yetkili tüzel kişisi veya devlet makamının iştirakiyle kurulmuş olan tüzel kişi-yerleşik şahıslara, Kazakistan Cumhuriyeti’nde yerleşik şahıslarla yabancı parayla çeşitli işlemler yapma müsaadesi verme hakkına sahiptir.       

9. Ödeme kartları kullanarak para işlemleri yapma düzeni, sözkonusu ilişkileri düzenleyen Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince tespit edilir.

9-1. Yerleşik şahıslar, yerleşik olmayan şahıslarla yapılan işlemlere göre yabancı parada gösterilen bonolar çıkarma ve yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarla işlemlere göre yabancı parada gösterilen bonoları gönderme aracılılığıyla hesaplaşma yapma hakkına sahiptirler. Yerleşik şahıslar arasındaki yabancı parada gösterilen bono ödemeleri, eğer başka bir kur bonoda öngörülmüyorsa, ödeme gününde Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince belirlenen piyasadaki para değiştirme kuruna göre sadece milli parada gerçekleşir.

 

2. Yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar arasındaki para işlemleri

 

10. Yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar arasında yapılan ödemeler ve para transferi işlemleri, herhangi bir parada taraflarla mutabık kalınarak gerçekleşir. Yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar arasında yapılan ödemeler ve para transferi işlemleri, Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince öngörülen durumlar hariç, onların banka hesaplarından gerçekleşir.

11. Yetkili bankalar kanalıyla gerçekleşmekte olan yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların cari parasal işlemleri, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatları taleplerine uyularak kısıtlamalar olmaksızın yapılır.

Eğer mal (iş, hizmet) ihracat/ithalat ödemeleri ile ilgili cari parasal işlemlere göre ödeme tarihi ile mal (iş, hizmet) ihracat/ithalat tarihi arasındaki süre 180 takvim gününü geçmişse, bu işlemler sermaye hareketine ilişkin parasal işlemler sayılır ve Merkez Bankasınca öngörülen normatif hukuki kararnameler düzenine göre lisans almalı veya Merkez Bankasında sicili yapılmalıdır.

Para düzenleme amaçları için mal (iş, hizmet) ihracat/ithalat tarihi olarak; Kazakistan Cumhuriyeti’ndeki malların gümrük işlemler tarihi (işlerin tam yerine getirilmesi, hizmet vermek), Kazakistan Cumhuriyeti’nin gümrük sınırından malların nakledilmesini öngörmeyen ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde gümrük işlemleri yapılmasını talep etmeyen anlaşmalara göre ise, anlaşma şartları gereğince malların teslim tarihi dikkate alınır.

Bir tarafça taahhütleri yerine getirildikten sonra 180 takvim günü içerisinde ikinci bir tarafça taahhütleri yerine getirilmeyen kredi almak veya vermek ile ilgili cari parasal işlemler, yine de sermaye hareketine ilişkin parasal işlemler olarak dikkate alınır ve Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince öngörülen düzene göre lisans almalı veya Merkez Bankasında sicili yapılmalıdır.

12. Yerleşik olmayan ve yerleşik şahıs veya yerleşik olmayan şahıslar arasında yabancı veya milli parada imzalanan anlaşmaların üçüncü-yerleşik şahıslarca ödenmesi, ancak, onun için ödeme ve/veya para transferi yapılan, şahıs ve adıgeçen üçüncü-yerleşik şahıslar arasındaki anlaşmanın bulunmasıyla yapılabilir.

13. Merkez Bankası lisansı gerektiren para işlemleri yapıldığında, yerleşik-üçüncü şahıs, ödeme ve/veya para transferi gerçekleşecek olan yerleşik şahıs-sözleşme katılımcısı tarafından alınan noter tasdikli lisansın fotokopisini yetkili bankaya sunmak zorundadır. Sözkonusu işlemi gerçekleştiren yetkili banka, ödeme ve/veya para transferi yapıldıktan sonra Merkez Bankası lisansında gösterilen sözleşmenin yerleşik-katılımcısının bankasına yapılan ödeme ve/veya para transfer hakkında bilgiyi üç iş günü içerisinde göndermelidir. Merkez Bankası lisansında gösterilen yerleşik-katılımcı şahısın bankası, lisansa göre yapılan ödemeler ve/veya para transferlerinin genel tutar kontrolünü yapar, lisansta gösterilen tutar üzerinde tutarın yükselmesi halinde Merkez Bankasına haber verir. 

 

 

 

 

 

3. Yetkili bankalarca tüzel-yerleşik şahısların

parasal işlemlerinin yapılması

 

14. Parasal  işlemlerin yapılması için tüzel-yerleşik şahıslar yetkili bankalarda banka hesapları açtırmak zorundalar.

14-1. Tutarları on bin ABD Dolar karşılığını geçmeyen mal ihracatı ile ilgili sözleşmelere göre, Kazakistan Cumhuriyeti dışındaki tüzel-yerleşik şahıslarca alınan ihracat para gelirinin yetkili bankadaki banka hesabına mahsubu mümkündür. Bununla birlikte, takvim ayı içerisinde bir yetkili bankadaki banka hesabına mahsup edilen ihracat para gelirinin tutarı on bin ABD Dolar karşılığını geçmemesi lazım. Tüzel-yerleşik şahısın yetkili bankadaki kendi banka hesabına nakit yabancı paranın mahsup edilmesi için, Kazaktan Cumhuriyeti’nden tüzel-yerleşik şahıs tarafından malın ihraç edildiğini ve onlar tarafından Kazakistan Cumhuriyeti’ne nakit yabancı para ithali yapıldığını teyit eden gümrük evraklarının sunulması gerekir.   

15. Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatınca tespit edilen düzene göre yetkili bankalardaki tüzel-yerleşik şahısların banka hesaplarına gelen ve Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca yasaklanmamış işlemlerin yapılması neticesinde elde edilen yabancı ve milli para, işbu Kurallarca öngörülen düzende kısıtlamasız mahsup edilir.

16. Tüzel-yerleşik şahıslar tarafından ihraç mal (iş, hizmet) ödemesi olarak alınan para, eğer başka bir durum tüzel-yerleşik şahıs tarafından Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnameleri gereğince alınan Merkez Bankası’nın uygun lisansında öngörülmüyorsa, yerleşik şahıslarca alınmalı ve 180 takvim günü (Kazakistan Cumhuriyeti Hükümetince listesi tespit edilen ayrı malların ihracatına göre 365 takvim günü) içerisinde onların yetkili bankalardaki banka hesaplarına mahsup edilmelidir.

Malların (işlerin, hizmetlerin) avans ödemesini öngören ithalat sözleşmelerine göre hesaplaşmaları gerçekleştirmek için yerleşik olmayan şahıs yararına yerleşik şahıs tarafınca transfer edilen para, yerleşik olmayan şahıs tarafınca malların teslimi (işlerin yapılması, hizmetin verilmesi) konusundaki taahhütleri yerine getirilmediği takdirde, yerleşik şahıs tarafınca alınmalı ve eğer Merkez Bankası lisansında başka bir süre tespit edilmemişse, transfer tarihinden itibaren en geç 180 takvim günü içerisinde onların yetkili bankalardaki hesaplarına mahsup edilmelidir.

Tüzel-yerleşik şahıslarca kredi ve/veya yatırım olarak alınan yabancı para, işbu Kurallarca tespit edilen durumlar hariç ve Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnameleri gereğince yerleşik şahıs tarafınca alınan Merkez Bankası’nın uygun lisansında başka bir durum öngörülmüyorsa, yetkili bankalardaki onların banka hesaplarına mahsup edilmesi gereklidir.

Armağan, bağış, hayır parası ve diğerleri olarak yapılan hayırlı işlere yönelik tüzük faaliyetleri olan tüzel-yerleşik şahısların yararına gelen yabancı para, nakit olsun banka transferiyle olsun onların yetkili bankalardaki banka hesaplarına mutlaka mahsup edilmelidir.

 Armağan, bağış, hayır parası ve diğerleri olarak diğer tüzel-yerleşik şahısların yararına banka transferiyle gelen yabancı para da, onların yetkili bankalardaki banka hesaplarına mutlaka mahsup edilmelidir.

17. Tüzel-yerleşik şahıslar yetkili bankalardaki banka hesaplarında bulunan yabancı parayı Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatına aykırı gelmeyen amaçlarda kullanabilir.

18. Ödemeler ve para transferleri, gerektiği gibi işlemi yapılmış evrakların (anlaşmaların, kontratların, sözleşmelerin, faturaların, konşimentoların ve diğerlerin) tüzel-yerleşik şahıslarca sunulduğu takdirde yetkili bankalarca gerçekleşir.

Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatının yerine getirilmesini kontrol etmek amacıyla yetkili bankalar, gerekli ek bilgi ve yapılmakta olan para işlemi ile ilgili evrakları talep etme hakkına sahiplerdir.

19. Tüzel-yerleşik şahısların banka hesaplarındaki nakit yabancı para, işçilerin yurtdışına (memuren )görevli gönderildiği yolculukla ilgili harcamaları ve işçi-yerleşik şahısların maaşlarını ödemek için alınabilir. Nakit yabancı parayı almak için tüzel-yerleşik şahıslar, gerektiği gibi işlemi yapılmış evrakları (memuriyet emri, memuriyet harcamalar listesi, maaşın ödenmesi hakkında dilekçe ve diğerleri) yetkili bankaya sunmalılar.

On bin ABD Doları karşılığını geçmeyen tutardaki nakit yabancı para, bir takvim ayı içerisinde, Kazakistan Cumhuriyeti dışında memuriyet zamanında alınan mallara ödeme yapmak için yerleşik olmayan şahıslar yararına ödemeler gerçekleştirmek amacıyla da tüzel-yerleşik şahısın banka hesabından alınabilir. Memuriyet süresi bittiği günden itibaren on iş günü içerisinde, tüzel kişi alınan nakit yabancı paranın kullanıldığını teyit eden  (memuriyet emri, Kazakistan Cumhuriyeti toprağına malın ithalini teyit eden gümrük evrakları) evrakları yetkili bankaya sunar. Nakit yabancı parayı alma dayanağı, tüzel-yerleşik şahısın mektubudur.

Daha önce alınan nakit yabancı paranın tüzel-yerleşik şahıs tarafınca kullanılmayan kısmı, memuriyet süresi bittiği günden itibaren on iş günü içerisinde onların yetkili bankalardaki banka hesaplarına mutlaka mahsup edilmesi gerekir. Daha önce alınan nakit yabancı paranın yetkili bankadaki banka hesaba mahsup edilme sorumluluğu, parayı alan tüzel-yerleşik şahıs üzerinde olur.

Merkez Bankası’nın nakit yabancı paraları değiştirme işlemleri gerçekleştirme lisansı olan tüzel-yerleşik şahıslar, değiştirme işlemleri gerçekleştirmek için nakit yabancı parayı yetkili bankalardaki kendi banka hesaplarından çekebilirler.

20. Tüzel-yerleşik şahıslar, sadece aşağıdaki amaçlarda yurtiçi para piyasasında yabancı parayı milli para yerine alabilirler:

yerleşik olmayan şahıslar yararına olan ödemeler ve para transferleri gerçekleştirmek;

yabancı parada yetkili bankalardan alınan kredilere göre taahhütlerin yerine getirilmesi;

Kazakistan Cumhuriyeti dışındaki memuriyet ve temsilcilik harcamaları;

işbu ilişkileri düzenleyen Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince öngörülen gerekçelere göre korporasyon hesap-kartlarının tamamlanması;

özel kişilerin yabancı parada mevduatlarına (depozitolarına) göre tazminat ödemesi (özel kişilerin mevduatlarını (depozitolarını) müşterek garantilemek (sigortalamak) için);

nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri gerçekleştirmek (Merkez Bankası’nın nakit yabancı parayla değiştirme işlemleri gerçekleştirme lisansı olan tüzel şahıslar için);

Kazakistan Cumhuriyeti’nin mevzuatlarınca öngörülen diğer durumlar.

                21. Milli parada yabancı para satın alma dilekçelerinin işlemi yapıldığında, tüzel-yerleşik şahıslar satın alma amacını belirtir ve yabancı para alınacak olan, işlemlerin yapılmasının gerekli olduğunu teyit eden evraklar ilave edilir, para görevine göre kullanılmadığı takdirde bankaya cari piyasa kuruna göre sözkonusu parayı milli paraya satma yetkisini verir.

                22. Tüzel-yerleşik şahıs tarafınca satın alınan paranın tamamen veya kısmen kullanılmadığı takdirde, bu para, satın alındığı tarihten itibaren otuz takvim günü geçtikten sonra milli paraya mutlaka satılmaya tabi tutulmaktadır.

                Yerleşik olmayan şahısın yerleşik şahısa olan görevinin yerine getirilmesinden veya yerleşik şahıs tarafınca ödeme talimatındaki adres bilgilerinin yanlış gösterilmesinden dolayı milli parada daha önce tüzel-yerleşik şahıslar tarafından satın alınan yabancı para iade edildiği takdirde, bu para, tüzel-yerleşik şahısın banka hesabına mahsup edildiği tarihten itibaren on takvim günü geçtikten sonra iç para piyasasında mutlaka satılmaya tabi tutulmaktadır.

                22-1. Devlet garantisi altına çekilen devlet dışı dış borç anlaşmasına göre ödemeler ve para transferlerini gerçekleştirmek için tüzel-yerleşik şahıs tarafınca satın alınan yabancı para, tüzel-yerleşik şahıs tarafından yetkili bankalarda açılan özel hesaplarına mahsup edilmeye tabidir. Sözkonusu hesaplarda bulunan yabancı parayı kullanma düzeni Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilir.

                23. Genelde Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına aykırı gelmeyen, bankacılıkta kullanılan Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına ve iş devri geleneklerine uygun olarak kullanılan hesapların akreditif şeklini öngören kontratlara göre yerleşik olmayan şahıslarla hesaplaşmak için tüzel-yerleşik şahıslara gerekli olan yabancı para, akreditifin geçerli olma süresinde satın alınır. Yabancı parayı satın alma dilekçesinin işlemi yapıldığında, tüzel-yerleşik şahıs bankaya akreditifin geçerlilik süresinin bitim tarihinden itibaren on takvim günü içerisinde söz konusu parayı cari piyasa kuruna göre milli paraya satma yetkisini vermelidir.         Para kullanımını öngören hesapların akreditif şeklinin başka bir şekille değiştirilmediği takdirde, bu para, tüzel-yerleşik şahısın cari hesabına mahsup edilmeye (transfere) tabi tutulmakta olup, işbu Kuralların 22. maddesi gereğince onlar tarafınca kullanılmalıdır.

                24. Milli parada alınan kredilerin ve diğer ödemelerin yabancı parada kapatılması ve mükafatlandırılması, bunun gibi hesaplaşmaların yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar arasında yapıldığı durumlar hariç, yasaktır.

                25. Yetkili bankalar, tüzel-yerleşik şahıslara sadece banka transferi düzeni ile yabancı parada kredi verebilir.

                Yetkili bankalar, garanti edilen devlet kredilerine ve hesaplaşmanın belgesel şeklinin kullanılmasını öngören kredilere göre üçüncü-yerleşik olmayan şahısların hesaplarına yabancı paranın mahsup edilmesi aracılığıyla tüzel-yerleşik şahıslara yabancı parada kredi verme hakkına sahiplerdir.

 

4. Tüzel-yerleşik olmayan şahısların para işlemlerinin

yetkili bankalarca yapılması

 

                26. Para işlemleri yapmak için, tüzel-yerleşik olmayan şahıslar yetkili bankalarda banka hesapları açma hakkına sahiplerdir.

                27. Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nda tespit edilen düzene göre Kazakistan Cumhuriyeti’nde akredite edilmiş diplomatik temsilciliklerin, konsolosluk dairelerin, uluslararası ve diğer kuruluş temsilciliklerinin, onlarla aynı statüde olan kuruluşların bankacılık hesap rejimi, uluslararası anlaşmalar ve sözleşmeler gereğince tespit edilir.

                28. Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatınca tespit edilen düzene göre tüzel-yerleşik olmayan şahısların yetkili bankalardaki banka hesaplarına gelen ve Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca yasaklanmamış işlemler sonucunda elde edilen milli ve/veya yabancı para, kısıtlama olmaksızın mahsup edilir.

                29. Tüzel-yerleşik olmayan şahıslar yetkili bankalardaki banka hesaplarında bulunan milli ve/veya yabancı parayı, Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatına aykırı olmayan amaçta kullanabilirler.

                Nakit yabancı para, tüzel-yerleşik olmayan şahısların banka hesaplarından sadece işçilerinin maaşını ödemek için ve onların memuriyet harcamaları için çekilebilir.

                Yetkili bankalar, tüzel-yerleşik olmayan şahısların hesaplarından nakit yabancı parayı sadece onlar tarafından gerekli şekilde işlemi yapılmış evrakların (memuriyet emri, memuriyet harcamalarının listesi, maaş ödemesi hakkında dilekçe v.s.) sunulduğu takdirde verir.

                Daha önce tüzel-yerleşik olmayan şahıslarca çekilen nakit yabancı paranın kullanılmamış kısmı, yetkili bankalardaki onların banka hesaplarına mutlaka mahsup edilir. Daha önce çekilen nakit yabancı paranın yetkili bankalardaki banka hesaplarına mahsup etme sorumluluğu, parayı çeken tüzel-yerleşik olmayan şahısın üzerindedir.

                İşbu maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü paragraflarında yer alan normlar, Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nda tespit edilen düzene göre Kazakistan Cumhuriyeti’nde akredite edilmiş diplomatik temsilcilikler, konsolosluk daireler, uluslararası ve diğer kuruluş temsilcilikleri, onlarla aynı statüde olan kuruluşlar için geçerli değildir.

                Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatına uyumluluğu kontrol etmek amacıyla yetkili bankalar, yapılmakta olan para işlemi ile ilgili ilave olarak gerekli bilgi ve evraklar talep edebilirler.

                30. Tüzel-yerleşik olmayan şahıslar, Kazakistan Cumhuriyeti iç para piyasasında yabancı para satın alma hakkına sahiplerdir.

                31. Yetkili bankalar, tüzel-yerleşik olmayan şahıslara yabancı ve milli parada kredi verme hakkına sahipler. Yabancı ve milli parada krediler sadece kliring usulünde verilebilir.

                Tüzel-yerleşik olmayan şahıslara milli para kredilerini iç para piyasasında yabancı para satın almak için kullanmak yasaklanmaktadır.

 

5. Yetkili bankalarca özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların

para işlemlerinin yapılması

 

                32. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince Kazakistan Cumhuriyeti’ne yurtdışından ithal edilen, transfer edilen ve gönderilen, Kazakistan Cumhuriyeti toprağında elde edilen ve satın alınan parasal kıymetleri edinebilir, yetkili bankalarda muhafaza edebilir ve Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca yasaklanmamış amaçta kullanabilirler.

                33. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların paraları onların banka hesaplarına mahsup edilir, talepler uyarınca ve işbu Kurallarca öngörülen düzene göre kısıtlamalar olmaksızın onların yetkili bankalardaki hesaplarından çekilir.

                33-1. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca tüzel şahıs oluşturmadan işletmecilik faaliyetleri gerçekleştirmek için açılan banka hesaplarının kullanma rejimi, işbu Kuralların 3. ve 4. bölümleri gereğince belirlenir.

                34. Özel şahısların banka hesaplarına göre ve üçüncü şahıs olarak tüzel şahıslar arasında yapılan kontratların ödenmesine göre, işletmecilik faaliyetlerini gerçekleştirmekle ilgili para işlemleri yapılamaz.

                34-1. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların on bin ABD Dolarından fazla olmayan tutardaki ve yatırımın gerçekleştirilmesi ile veya gayri menkul hakkı edinmekle ilgili olmayan ödemeleri ve/veya para transferleri, ödeme ve/veya para transferi hakkını teyit eden evraklar sunulmadan banka hesaplarından yapılabilir.

                Para transferi yapıldığında veya alındığında özel şahıs tarafınca, sözkonusu ödeme ve/veya para transferinin işletmecilik faaliyeti ile, yatırımın gerçekleşmesi ile veya gayri menkul hakkı edinmek ile ilgisi olmadığı hakkında yazı yazılır.

                35. On bin ABD Dolarından fazla olan tutarda banka hesaplarından gerçekleşen özel şahısların para işlemlerine göre ödemeleri ve/veya para transferleri, gerekli şekilde işlemi yapılmış evrakların (anlaşmalar, kontratlar, sözleşmeler, faturalar ve diğerleri) yetkili bankalara özel şahıslarca sunulduğunda yetkili bankalar tarafından yapılır. Bu evraklar sunulamadığı takdirde, onların talebine göre kanunu koruyan makamlara ve Merkez Bankası’na yapılan ödeme ve/veya para transferi hakkında bilgiyi verme iznini yetkili bankaya veren yazının ödeme talimatına özel şahıs tarafınca yazıldıktan sonra yetkili banka ödemeleri ve/veya para transferlerini yapar. Elli bin ABD Dolarından fazla olan tutarda işbu maddede görüşülen evraklar sunulmadan özel şahıs tarafından ödemeler ve/veya para transferleri yapıldığı takdirde, takvim ayı geçince üç işçi günü içerisinde yetkili banka sözkonusu özel kişi hakkında (gönderenin adı, soyadı, baba adı, var ise vergi numarası) ve onlar tarafından Merkez Bankası’na yapılan ödemeler ve/veya para transferleri hakkında bilgi vermelidir.

                36. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, Kazakistan Cumhuriyeti taleplerine uyarak yetkili bankalar kanalıyla kısıtlamalar olmaksızın Kazakistan Cumhuriyeti’nin iç para piyasasında yabancı para satın alma hakkına sahiplerdir.                              

37. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, sadece yetkili bankalar kanalıyla değiştirme işlemleri yapmak, kendi banka hesaplarına yabancı parada mahsup yapmak, işbu Kurallarca öngörülen durumlarda banka hesapları açtırmadan yetkili bankalardan transfer gerçekleştirmek, Merkez Bankası’nın uygun lisansı olan yerleşik şahıslarca satılan mallar ve hizmetler ödemesini yapmak için Kazakistan Cumhuriyeti’nde nakit yabancı parayı kullanma hakkına sahiplerdir.

38. Yetkili bankalar, özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslara yabancı ve milli parada kredi verme hakkına sahiplerdir.

39. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, yetkili bankalarda bir defalık transferler için banka hesabı açmadan, işbu Kuralların 40. ve 41. maddelerinde görüşülen cari para işlemleri gerçekleştirebilirler.

40. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların yetkili bankalar kanalıyla milli parada Kazakistan Cumhuriyeti toprağında onlar tarafınca gerçekleştirilen bir defa yapılan transferleri, Kurallarca tespit edilen taleplere uyularak kısıtlamalar olmadan yapılır.

41. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahısların Kazakistan Cumhuriyeti’nden veya Kazakistan Cumhuriyeti’ne, bunun içinde Kazakistan Cumhuriyeti dışında bulunan özel-yerleşik şahısların yararına ve onların adına bir defa yapılan transferleri, on bin ABD Dolarını geçmeyen tutarda yetkili bankalar kanalıyla yapılabilir. Sözkonusu transferler, bir defadan fazla olmadan bir işlem gününde bir yetkili banka kanalıyla özel şahıslar tarafınca gerçekleştirilebilir.

İşbu maddede gösterilen transferler, işletmecilik faaliyetinin, yatırımın gerçekleşmesi ile, gayri menkul hakkının alınmasıyla, listesi para mevzuatınca belirlenen sermaye hareketi ile ilgili diğer işlemlerin yapılmasıyla ve üçüncü şahıs olarak tüzel şahıslar arasında yapılan kontratların ödenmesiyle ilgili olmamalıdır. 

42. Kazakistan Cumhuriyeti’nden paraların bir defalık transferi ve Kazakistan Cumhuriyeti’ne bir defalık transfer üzerinde transfer edilen paranın alınması, kimliğini ve transfer talimatını veya transferi alma dilekçesini teyit edici evrakın sunulmasıyla özel şahıs veya onun yetkili temsilcisi tarafından gerçekleşir.

43. Kazakistan Cumhuriyeti’nden para transferi talimatında:

- göndericinin adı, soyadı, baba adı;

- göndericinin kimliğini teyit edici evrak hakkında belge (numarası, serisi, verildiği

              tarih ve veren makam);

- göndericinin vergi numarası (eğer gönderici Kazakistan Cumhuriyeti’nin vergi   

  mevzuatı gereğince vergi yükümlüsü ise);

- alıcının adres bilgileri (eğer alıcı tüzel şahıs ise);

- adı, soyadı, baba adı (eğer alıcı özel şahıs ise);

- hizmet veren bankanın adres bilgileri;

- transfer tutarı ve transfer amacı;

- tarih ve özel şahısın imzası

bulunması lazım.

Kazakistan Cumhuriyeti’nden para transferi talimatında gönderici tarafınca, sözkonusu transferin işletmecilik faaliyeti ile, yatırımın gerçekleşmesi ile veya gayri menkul hakkı edinmesiyle veya sermaye hareketi ile ilgili diğer işlemlerin yapılmasıyla ve üçüncü şahıs olarak tüzel şahıslar arasında yapılan kontratların ödenmesiyle ile ilgisi olmadığı hakkında yazı yazılır.

Kazakistan Cumhuriyeti’nde para transferi talimatında gösterilen gerçek verileri sunma sorumluluğu para göndericisinin üzerinde olur.

44. Kazakistan Cumhuriyeti’ne transfer edilen parayı alma dilekçesinde:

- alıcının adı, soyadı, baba adı;

- alıcının kimliğini teyit edici evrak hakkında belge (numarası, serisi, verildiği

              tarih ve veren makam);

- alıcının vergi numarası (eğer gönderici Kazakistan Cumhuriyeti’nin vergi   

  mevzuatı gereğince vergi yükümlüsü ise);

- transfer tutarı;

- adı, soyadı, baba adı;

- tarih ve özel şahısın imzası

bulunması lazım.

Kazakistan Cumhuriyeti’ne yurtdışına transfer edilen paraları alma dilekçesinde alıcı tarafınca, sözkonusu transferin işletmecilik faaliyeti ile, yatırımın gerçekleşmesi ile veya gayri menkul hakkı edinmesiyle veya sermaye hareketi ile ilgili diğer işlemlerin yapılmasıyla ve üçüncü şahıs olarak tüzel şahıslar arasında yapılan kontratların ödenmesiyle ile ilgisi olmadığı hakkında yazı yazılır.

Kazakistan Cumhuriyeti’ne transfer edilen paraları alma dilekçesinde gösterilen gerçek verileri sunma sorumluluğu para alıcısının üzerinde olur.

45. İşbu Kurallarca tespit edilen taleplere uygun olmayan evrakların özel şahıslarca sunulmaması veya sunulması takdirde, yetkili banka bir defalık transfere göre paraların bir defalık transferini veya verilmesini gerçekleştirme hakkına sahip değildir.

46. Yurtdışından transfer edilen paraların bir defalık transfer alıcısının gelmemesi nedeniyle özel şahısa verilmesinin mümkün olmaması takdirde, paralar, geldiği günden itibaren 180 gün geçtikten sonra yetkili banka tarafınca muhabir bankaya iade edilir.

 

6. Parasal kıymetlerin ithali ve ihracı

 

47. Yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca Kazakistan Cumhuriyeti’ne parasal kıymetlerin ithali, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatının taleplerine uyularak kısıtlamalar olmaksızın gerçekleşir.

48. Yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca Kazakistan Cumhuriyeti’nden milli para ihracı kısıtlamalar olmaksızın gerçekleşir.

Merkez Bankası’nca emisyon edilen ve kanuni ödeme araçları sayılan kıymetli metallerden yapılan maden paralar, Kazakistan Cumhuriyeti’ne serbest ithal ve onun dışına ihraç edilebilir.

48-1. Özel-yerleşik şahıslar, ihraç edilen nakit yabancı paranın çıkış yerini teyit eden evrakları sunmadan on bin ABD Dolarını geçmeyen tutarda nakit yabancı parayı serbestçe Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihraç edebilirler.

On bin ABD Dolarından fazla olan tutarda nakit yabancı paranın özel-yerleşik şahıslarca Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihracı, işbu Kuralların 48-2. maddesince öngörülen durumlar hariç, mümkün değildir.

Özel-yerleşik olmayan şahıslar, ihraç edilen nakit yabancı paranın çıkış yerini teyit eden evrakları sunmadan üç bin ABD Dolarını geçmeyen tutarda nakit yabancı parayı Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihraç edebilirler.

Üç bin ABD Dolarından fazla olan tutarda nakit yabancı paranın özel-yerleşik şahıslarca Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihracı, işbu Kuralların 48-2. maddesince öngörülen durumlar hariç, mümkün değildir.

48-2. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, işbu Kuralların 48-1. maddesinde gösterilen tutarların dışında, Kazakistan Cumhuriyeti’ne ithalini teyit eden gümrük deklarasyonunda gösterilen tutarlarda daha önce Kazakistan Cumhuriyeti’ne ithal edilen nakit yabancı parayı gümrük mevzuatı taleplerine uygun olarak Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihraç etme hakkına sahiplerdir.

49. Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca üç bin ABD Dolarını geçmeyen tutarda nakit yabancı paranın Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihracı, Kazakistan Cumhuriyeti gümrük makamınca yazılı deklarasyon yapılmaya tabi değildir.

Özel-yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca üç bin ABD Dolarından fazla olan tutarda nakit yabancı paranın Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihracı, Kazakistan Cumhuriyeti gümrük makamınca mutlaka yazılı deklarasyon yapılmaya tabidir.

50. Nominal değeri yabancı parada gösterilen ödeme evraklarının (bonoların, çeklerin, bunun içinde yol çeklerinin) Kazakistan Cumhuriyeti’nden ihracı, yazılı deklarasyona tabi değil ve kısıtlama olmaksızın gerçekleşmektedir.

51. Çıkarılmıştır.

52. Nominal değeri yabancı parada gösterilen kıymetli kağıtların ihracı, Kazakistan Cumhuriyeti’nin kıymetli kağıtlar hakkında mevzuatınca düzenlenir.

53. Parasal kıymetlerin ithal ve ihraç gümrük işlemler düzeni Kazakistan Cumhuriyeti gümrük mevzuatınca belirtilir.

 

7. Para kontrolü

 

54. Para kontrolünün amacı, Kazakistan Cumhuriyeti’nin yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarınca para işlemleri yapılırken Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına uyulmasını sağlamaktır.

55. Para kontrolünün esas yönleri şunlardır:

- hem müşteri talimatına göre hem de özel olarak yapılan para işlemlerinin Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına uygunluğunu ve onları gerçekleştirmek için gerekli evrakların bulunmasını belirlemek;

- para işlemlerine göre ödemelerin kanuna uygun olduğunu ve delilli olduğunu kontrol etmek;

- para işlemlerine göre sayım ve hesap vermenin tam ve objektifliğini kontrol etmek.

56. Para kontrolü makamları ve ajanları, yetkileri çerçevesinde Kazakistan Cumhuriyeti’nde yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslarca yapılan para işlemlerini kontrol etmeli, ayrıca, bu işlemlerin Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatına, lisans veya Merkez Bankası’nın sicil belgelerinin şartlarına uygunluğunu kontrol etmeliler.

57. Para kontrolü makamları ve ajanları, yetkileri çerçevesinde normatif hukuki kararnameler yayınlar, meydana gelen aykırılıkların ortadan kaldırılması hakkında talepte bulunur ve Kazakistan Cumhuriyeti’nde yerleşik ve yerleşik olmayan tüm şahıslarca yapılması gereken Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca öngörülen başka da tedbirleri alırlar.

58. Para kontrolü makamları ve ajanlarınca para kontrolünün gerçekleşmesi sırasında Kazakistan Cumhuriyeti’nde para işlemleri gerçekleştiren yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar:

- para kontrolü makamlarınca yapılan kontroller sonucu hakkındaki belgelerle ve gösterilen belgelere dayanılarak oluşturulan aykırılıklar hakkındaki protokollerle tanışma;

- Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen düzene göre para kontrolü makamları ve ajanlarının hareketlerini şikayet etme;

- Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca öngörülen diğer hakları gerçekleştirme hakkına sahiplerdir.

59. Kazakistan Cumhuriyeti’nde para işlemleri gerçekleştiren yerleşik ve yerleşik olmayan şahıslar, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca tespit edilen düzene göre:

- para kontrolü makamları ve ajanlarına para işlemleri ile ilgili istenilen tüm evraklar ve bilgileri vermeli;

- para kontrolü makamlarına, onlar tarafından yapılan kontrol sırasında odalarına, evrakları ve otomatikleştirilen veri bankalarına girebilmelerini sağlamalı;

- para kontrolü makamlarına, onlar tarafından yapılan kontrol sırasında açıklamalar, ayrıca sonuçları hakkında açıklamalar getirmeli;

- eğer Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatınca başka bir süre tespit edilmediyse, beş yıllık korumasını sağlayarak, onlarca yapılan para işlemlerine göre sayım yapmalı ve hesap oluşturmalı;

-  para kontrolü makamlarının taleplerini (emirlerini) yerine getirmeli;

- Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatınca tespit edilen diğer talepleri yerine getirmelidir.

 

8. İşbu Kurallara aykırı davranışlardaki sorumluluklar

 

60. İşbu Kurallara aykırı davrandığı için suçlu olanlar, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince sorumlu olurlar.

 

 

 

 

 

 

 

Merkez Bankası

Başkanı                                                                                                G.A. Merçenko

 

 

 

 

      

                  

  

Kazakistan Cumhuriyeti’nin 24 Aralık 1996 tarih ve 54-I no’lu

“Para düzenlemesi hakkında “ Kanunu

 

Kazakistan Cumhuriyeti’nin

11.07.1997 tarih ve 154-I no’lu;

09.07.1998 tarih ve 277-I no’lu;

16.07.1999 tarih ve 431-I no’lu;

30.01.2001 tarih ve 154-II no’lu;

08.05.2003 tarih ve 411-II no’lu

Kanunlarınca yapılan

değişiklikleri ve eklemeleriyle

 

İşbu Kanun, Kazakistan Cumhuriyeti toprağındaki para işlemlerini gerçekleştirme prensipleri ve düzenlerini, para işlemleri yapan şahısların hakları ve taahhütlerini, para mevzuatına aykırı davranışlarındaki sorumluluklarını belirler.

 

I. Bölüm. Genel hükümler.

 

1. Madde. Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatı.

 

         Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatı, Kazakistan Cumhuriyeti Anayasasına dayanır ve işbu Kanundan, Kazakistan Cumhuriyeti’nin diğer mevzuatlarından ve para düzenleme makamlarının normatif hukuki kararnamelerinden oluşmaktadır.

 

1-1. Madde. İşbu Kanunda kullanılan esas anlamlar.

 

         İşbu Kanunda aşağıdaki gibi anlamlar kullanılmaktadır:

 

         1) para düzenlemesi- ülkenin ödeme bilançosunun sağlamlaşmasını, milli paranın sabitliğini, iç para piyasasının gelişmesini ve onun yerine getirilmesinin kontrolünü sağlamak amacıyla para işlemlerini gerçekleştirme düzenini kurmaya yetkili devlet makamlarının (para düzenleme organlarının) faaliyeti;

         2) para- nakit ve banka transferiyle olmak üzere, banknot, hazine biletleri ve madeni parası türünde, bunun içinde kıymetli metallerden (tedavülden çıkarılan veya çıkarılacak olan, fakat tedavülde bulunan parasal işaretlerle değiştirilmeye tabi olan) ve hesapta bulunan paralar, bunun içinde uluslararası veya hesaplaşma birimlerinde kanuni ödeme aracı veya tutarların resmi standartları olarak devlet tarafından uygulanan parasal birimler;

         3) milli para- Kazakistan Cumhuriyeti’nin parası;

         4) yabancı para- yabancı devletlerin parası;

         5) ikamet edenler:

         Kazakistan Cumhuriyeti’nde devamlı ikamet eden, bunun içinde geçici olarak yurtdışında bulunan veya Kazakistan Cumhuriyeti’nin devlet hizmeti için yurtdışında bulunan özel kişiler;

         Kazakistan Cumhuriyeti’nin kararnameleri gereğince kurulan, Kazakistan Cumhuriyeti toprağında ikametgahı olan, şube ve temsilciliklerinin Kazakistan Cumhuriyeti ve onun dışında ikametgahı olan tüm tüzel kişiler;

         Kazakistan Cumhuriyeti dışında bulunan Kazakistan Cumhuriyeti’nin diplomatik, ticari ve diğer resmi temsilcilikleri,

         6) ikamet etmeyenler- tüm tüzel kişiler, onların temsilcilikleri ile şubeleri ve “ikamet edenler” anlamında görünmeyen özel kişiler;

 

         7) parasal değerler:

         yabancı para;

         nominal değeri yabancı parada görünen kıymetli kağıt ve ödeme evrakları;

         külçe halinde afine edilmiş altın;

         ikamet eden ve ikamet etmeyenler arasında işlemlerin tamamlandığı takdirde, nominal değeri milli parada görünen milli para, kıymetli kağıtlar ve ödeme evrakları;

         8) yatırımlar:

         yatırım yapılacak tesisin tüzük sermayeye katılımını sağlamak;

         kıymetli kağıtları almak amacıyla

          Kısa süreli  yaratıcı faaliyetin neticelerine ulaşma hakkı dahil, para, kıymetli kağıtlar, eşya, mülkiyet hakkı ve diğer mülkiyetlerin verilmesi;

         9) ihracat ve ithalat sözleşmeleri:

         gayri menkul eşyalarıyla bir tutulan mülkiyet dahil (yatırıma ilişkin sözleşmeler hariç) mal mülkiyet hakkının ikamet edenden ikamet etmeyene (ikamet etmeyenden ikamet edene) geçmesini öngören sözleşmeler;

         ikamet edenin ikamet etmeyene (ikamet etmeyenin ikamet edene) hizmet vermesini (işler yapmasını) ve gayri menkul eşyalarıyla bir tutulan mülkiyeti geçici olarak sahiplenme ve kullanma hakkını ikamet edenden ikamet etmeyene (ikamet etmeyenden ikamet edene) verme, lisans anlaşmasına göre kısa süreli  mülkiyet tesis haklarını vermeyi öngören sözleşmeler;

         10) yetkili bankalar- bankacılık mevzuatında öngörülen işlemleri yapma lisansı olan, para işlemleri gerçekleştiren (bunun içinde müşteri siparişi üzerine) bankalar;

         11) bankacılık işlemlerin özel türlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar- yabancı parada bankacılık işlemler yapma lisansı olan tüzel kişiler;

         12) para değiştirme büroları- Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansı gereğince nakit yabancı para değiştirme işlemleri yapmak için özel olarak donatılmış yerler.

 

         1-2. Madde. Para işlemleri

 

1.     Para işlemleri:

1)     para kıymetlerine mülkiyet hakları ve diğer hakların geçmesine ilişkin işlemler;

2)     her türlü yöntemlerle para kıymetlerinin Kazakistan Cumhuriyeti’ne girişi ve gönderilmesi ve Kazakistan Cumhuriyeti’nden çıkışı ve gönderilmesi.

2.     İkamet edenler ve ikamet etmeyenler arasında yapılan para işlemleri cari işlemler ve sermaye hareketine ilişkin işlemler olarak ikiye ayrılmaktadır.

3.     Cari işlemler:

1)     ödemenin ertelenmesini veya 180 günden fazla olmayan süreli mal, iş ve hizmetin avans ödemelerini öngören ihracat ve ithalat sözleşmelerine göre hesaplaşmaları gerçekleştirme transferleri;

2)     180 günden fazla olmayan süre için kredilerin sağlanması ve alınması;

3)     mevduatlar (depozitolar), yatırımlar, borç ve diğer işlemlere göre kazanç hisseleri, ücretler ve diğer gelirlerin transferi ve alınması;

4)     parasal yardım dahil ticaret dışı transferler, miras edilen paralar tutarının, maaşların, emekli maaşlarının, nafaka paralarının transferi ve diğerleri;

5)     işbu Kanunca sermaye hareketine ilişkin işlemlere dahil olmayan tüm diğer parasal işlemler.

 

4.     Sermaye hareketine ilişkin işlemler:

1)     yatırımların gerçekleşmesi;

2)      Kısa süreli  mülkiyet tesislerine inhisarın tam verilmesini öngören sözleşmelere göre hesaplaşmaları gerçekleştirme transferleri;

3)     gayri menkul eşyalarla bir tutulan mülkiyet hariç, gayri menkule inhisar ödeme transferleri;

4)     ödemenin ertelenmesini veya 180 günden fazla süreli mal, iş ve hizmetin avans ödemelerini öngören ihracat ve ithalat sözleşmelerine göre hesaplaşmaları gerçekleştirme transferleri;

5)     180 günden fazla süre için kredilerin sağlanması ve alınması;

6)     (çıkarılmış)

7)     emekli aktiflerin birikimine ilişkin sözleşmelere göre uluslararası transferler;

8)     birikime yönelik sigorta ve yeniden sigortalama anlaşmalarına göre uluslararası transferler;      

9)     parasal kıymetlerin mahrem (müvekkil) idareye verilmesi.

 

5.     Mal (iş, hizmet) ihracatının ödeme parası ikamet edenler tarafından alınması ve

mal (iş, hizmet) ihracatı yapıldığı günden itibaren 180 gün içerisinde veya ayrı malların ihracatı yapıldığı günden itibaren 365 gün içerisinde yetkili bankalardaki  hesaplarına mahsup edilmesi gerekir. Bunların listesi Kazakistan Cumhuriyeti Hükümet tarafından tespit edilir (eğer başka bir süre Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansında tespit edilmediyse). Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansına dayanarak, ihraç mal (iş, hizmet) ödemeleri olarak ikamet edenlerden alınan paraların, kayıt oldukları devletlerin mevzuatlarına uygun haklara sahip yabancı banka veya diğer mali müesseselerdeki hesaplarına mahsubu mümkündür.

6.     Malın (işin, hizmetin) avans ödemesini öngören ithalat sözleşmelerine göre

hesaplaşmaların gerçekleşmesi için ikamet eden tarafından ikamet etmeyenin yararına transfer edilen para, ikamet etmeyenin görevlerini yerine getirmediği takdirde ikamet eden tarafından alınması ve transferi yapılan tarihten itibaren 180 gün içerisinde yetkili bankalardaki hesabına mahsup edilmesi gerekir (eğer başka bir süre Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası lisansında tespit edilmediyse).   

         7. Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatları gereğince Kazakistan Cumhuriyeti’nin yetkili bankalarındaki hesaplarına mecburi transfere tabi olan paraların yabancı parada yurt dışından gelmemesi ve mukabil para tutarında ödemesi yapılan malın alınmaması, Kazakistan Cumhuriyeti’nin para mevzuatınca tespit edilen sürelerde ithalat sözleşmelerine göre paralar iadesinin yapılmaması Kazakistan Cumhuriyeti Kanunları gereğince sorumluluğa çekilir.

 

         II. Bölüm. Para düzenlemesi

        

         2. Madde. Para düzenleme makamları.

 

         1. Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince para düzenleme fonksiyonlarını gerçekleştiren Kazakistan Cumhuriyeti’ndeki esas para düzenleme makamı Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’dır.

         2. Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti ve diğer devlet makamları, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince yetkileri dahilinde para düzenlemesi gerçekleştirir.

         2-1. Para düzenlemesi konusunda para düzenleme makamları tarafından hazırlanan normatif hukuk kararnameleri Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasıyla mecburi mutabıka tabidir.

 

 

 

 

 

         3. Madde. Para işlemlerinin yapılmasındaki kısıtlamalar

 

         1. Uluslararası taahhütleri yerine getirmek amacıyla ve olağanüstü durumlarda Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı herhangi bir para işlemlerini kısıtlama ve durdurma konusunda karar alabilir. 

         2.  Kazakistan Cumhuriyeti  Merkez Bankası, ikamet edenlerin ihracat işlemleri ödeme paralarının kısıtlamasını ve ihracat para gelirinin mecburi satış rejimini uygulama hakkına sahiptir.

         2-1. Devletin ekonomi güvenliğini sağlamak amacıyla Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ayrı ihracat ve ithalat sözleşmelerine göre hesaplaşma şekillerine  kısıtlamalar yapabilir. 

 

         4. Madde. Para kıymetlerinin kullanılmasına ilişkin işlemlere lisans verilmesi.

 

         1. Para kıymetlerinin kullanılmasına ilişkin işlemlerin yapılması için lisansın verilmesi, hareketinin durdurulması ve lisansın geri çekilmesi, mevzuatlar gereğince Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından gerçekleşir.

         2. Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası, Kazakistan Cumhuriyeti’nin “Lisans verme hakkındaki” Kanunca belirtilen para kıymetlerinin kullanılmasına ilişkin işlemlere lisans verir.

         3. Para kıymetlerinin kullanılmasına ilişkin işlemleri gerçekleştirme lisansları, gereken tüm evrakların verildiği günden itibaren 1 ay içerisinde verilir.

         4. Lisanların geri çekilmesi veya durdurulması için gerekçeler: 

         1) Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince talep edilen bilgilerin lisans alan tarafından sunulmaması veya gerçek olmayan haberlerin bilerek sunulması;

2)  lisan alanın para mevzuatına aykırı davranması;

3)     Kazakistan Cumhuriyeti’nin “Lisans verme hakkındaki” Kanunca öngörülen diğer gerekçeler.

 

5. Madde. Para işlemleri hakkında rapor  verme ve haber sunma.

 

         Para işlemlerine göre sayım ve rapor verme şekilleri, yetkileri gereğince yetkili devlet

makamlarıyla mutabık kalınarak Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilir ve Kazakistan Cumhuriyeti toprağında faaliyet gösteren tüm ikamet edenler ve ikamet etmeyenler tarafından kullanılması zorunludur.

         Kazakistan Cumhuriyeti toprağında faaliyet gösteren ikamet eden ve ikamet etmeyenler bilgi ve evraklarını aşağıdaki makamlara sunmak zorundalar:

         işbu Kanunun taleplerini yerine getirmek amacıyla Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ve diğer para kontrolü organlarının talebine göre;

         yaptıkları para işlemlerine göre bankacılık işlemlerinin ayrı çeşitlerini gerçekleştiren yetkili banka ve yetkili kuruluşlara.

 

         6. Madde. Para kontrolü.

 

         1. Kazakistan Cumhuriyeti’nde para kontrolü, para kontrolü makamları ve ajanları tarafından gerçekleşir.

         2. Kazakistan Cumhuriyeti’nde para kontrolü makamları, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince para işlemleri fonksiyonlarını gerçekleştirme hakkına sahip olan devlet makamlarıdır.

         3. Para kontrolü ajanları, bankacılık işlemlerinin ayrı çeşitlerini gerçekleştiren yetkili bankalar ve yetkili kuruluşlar ve ayrıca, işlem yapma sırasında, alınan lisanslar gereğince para mevzuatının yerine getirilmesini kontrol etme sorumluluğu taşıyan diğer kuruluşlardır.

 

         Para kontrolü ajanları:

         1) taraflarınca işlemler yapıldığında para mevzuatı taleplerine uymak (bunun içinde müşterinin verdiği vazife üzerine);

         2) para işlemlerine göre sayma ve hesap verme tamlığı ve nesnelliğini sağlamak;

         3) tespit edilerek belli olan, müşterilerinin para mevzuatına aykırı olan hareketleri hakkında kanunu koruma makamları ve Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’na haber vermek mecburiyetindeler.

         4. Para kontrolü makamları fonksiyonlarını yerine getirmek amacıyla para kontrolü ajanlarını çekmeye ve onlar tarafından yapılması gereken ayrı görevler vermeye hakları vardır.

 

         III. Bölüm. Para işlemleri.

 

         7. Madde. Kazakistan Cumhuriyeti’nde yabancı parayla işlem yapma esasları.

 

         1. İkamet edenler arasında yapılan tüm ödeme ve transfer işlemleri, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın normatif hukuki kararnamelerince ve vergi, gümrük mevzuatlarınca öngörülen durumlar hariç, Kazakistan Cumhuriyeti parasıyla yapılması gerekir.

         2. İşbu maddenin 1. paragrafınca tespit edilen kısıtlamalar, birisinin tarafında Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası ve Maliye Bakanlığı olan işlemelerde geçerli değildir.

         3. Kazakistan Cumhuriyeti’nde yabancı para satın alımı, satışı ve değiştirilmesi, bankacılık işlemlerin ayrı çeşitlerini gerçekleştiren yetkili bankalar ile yetkili kuruluşlar ve ayrıca, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca belirtilen düzene göre onların para değiştirme büroları kanalıyla ikamet edenler ve ikamet etmeyenler tarafından yapılır.  

         4. Yabancı para satın alımı, satışı ve değiştirilmesinin, bankacılık işlemlerin ayrı çeşitlerini gerçekleştiren yetkili bankalar ile yetkili kuruluşları ve ayrıca, onların para değiştirme bürolarını geçerek yapılması yasaktır.

         5. İkamet edenler ve ikamet etmeyenler arasında yapılan işlem ödemeleri, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın para işlemleri hakkında normatif hukuki kararnameleri gereğince herhangi bir parada taraflarla mutabık kalınarak gerçekleşir.     

 

         8. Madde. İkamet edenlerin hesabı.

 

         1. İkamet edenler, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzene göre yetkili bankalarda yabancı para hesabı açtırabilirler. İkamet edenlerce mal ve hizmet ödemeleri ve kredi olarak alınan yabancı para, eğer başka bir durum Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatında öngörülmüyorsa, yetkili bankalardaki hesaplarına zorunlu olarak mahsup edilmesi lazımdır.

         2. İkamet edenler, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzemelere göre yabancı bankalarda Kazakistan Cumhuriyeti parası ve yabancı para hesapları açtırabilirler.

         3. Yetkili bankalar, Kazakistan Cumhuriyeti ve yabancı bankalarda muhabir ve diğer hesaplar açtırabilirler.

 

 

         9. Madde. İkamet etmeyenlerin hesabı.

 

         1. İkamet etmeyenler, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzenlemelere göre yetkili bankalarda yabancı para ve Kazakistan Cumhuriyeti parası hesapları açtırabilirler.

         2.  Yabancı bankalar, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzene göre Kazakistan Cumhuriyeti bankalarında yabancı para ve Kazakistan Cumhuriyeti parası için muhabir ve diğer hesaplar açtırabilirler.

 

         10. Madde. Yabancı para değiştirme işlemleri.

 

         1. Yetkili bankalar, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen açık para pozisyon limiti çerçevesinde hem Kazakistan Cumhuriyeti’nde hem de yurtdışında serbestçe yabancı para değiştirebilir, satın alabilir  ve satabilirler.

         2. Yabancı para satın alma, satma ve değiştirme işlemleri bankalarca Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası kanalıyla gerçekleşir.

         3. Bankacılık işlemlerin ayrı çeşitlerini gerçekleştiren yetkili kuruluşlar, lisanları gereğince işlemler gerçekleştirmek için Kazakistan Cumhuriyeti’nde yabancı para değiştirebilir, satın alabilir  ve satabilirler.

         4. İkamet edenler ve ikamet etmeyenler, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzene göre yabancı para satın alma, satma ve değiştirme hakkına sahiptirler.

 

         11. Madde. Uluslararası bankacılık ödemeler ve transferler.

 

         1. İkamet edenler ve ikamet etmeyenler arasındaki cari işlemleri yerine getirmek için gerçekleştirilen uluslararası ödemeler ve transferler, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzenlemelere göre kısıtlama olmaksızın yetkili bankalarca yapılır.

         2. Sermaye hareketiyle ilgili işlemleri yerine getirmek için gerçekleştirilen ve Kazakistan Cumhuriyeti parası ve yabancı para kullanımıyla yapılan uluslararası bankacılık ödemeler ve transferler, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzenlemelere göre gerçekleşir.  

         3. İkamet etmeyenlerce emisyon edilen kıymetli kağıtların ikamet edenlerce; ikamet edenlerce emisyon edilen kıymetli kağıtların ikamet etmeyenlerce alınması amacıyla gerçekleştirilen uluslararası bankacılık ödemeler ve transferler, Kazakistan Cumhuriyeti’nin katılımcı olduğu uluslararası anlaşmalar normları dahil, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen ve mali pazar ile mali kuruluşlar düzenlemesi ve kontrolünü yapan yetkili devlet makamlarınca mutabık kalınan düzene göre yapılır.

         4. Kazakistan Cumhuriyeti’nden mal ve hizmet ihracatından elde edilen parasal gelir, Kazakistan Cumhuriyeti bankalarındaki ikamet edenler hesabına kısıtlamasız mahsup edilir.

 

         12. Madde. Uluslararası posta transferleri ve parasal kıymetlerin gönderilmesi.

 

         Uluslararası posta transferleri ve parasal kıymetlerin gönderilmesi, Kazakistan Cumhuriyeti’nin yürürlükte olan mevzuatı gereğince Milli posta operatörü tarafından gerçekleştirilir.

 

         13. Madde. Nominal değeri ve (veya) değeri milli parada gösterilen parasal kıymetler, nakit milli para, kıymetli kağıtlar ve ödeme enstrümanların ithali ve ihracı.

 

         1. İkamet edenler ve ikamet etmeyenler tarafından para kıymetlerinin ithali, Kazakistan Cumhuriyeti mevzuatı gereğince gerçekleşir.

         2. Para kıymetleri ihracının düzen ve normları Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilir.

         3. (çıkarılmış) 

         4. Nakit milli para ve ödeme enstrümanlarının milli parada ithal ve ihracı, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasınca tespit edilen düzene göre gerçekleşir.

         5. Nominal değeri milli parada gösterilen kıymetli kağıtların ithali ve ihracı, Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankasıyla mutabık kalınarak, mali pazar ve mali kuruluşların düzenlemesi ve kontrolü konusunda yetkili devlet makamlarınca belirtilen düzene göre gerçekleşir.

         6. Parasal kıymetlerin ithal ve ihraç gümrük işlemlerinin düzeni, gümrük mevzuat gereğince gerçekleşir.

 

         IV. Bölüm. Son durumlar.

 

         14. Madde. Makam memurları ve para kontrolü ajanlarının hakları ve görevleri.

 

         1. Makam memurları ve para kontrolü ajanları, Kazakistan Cumhuriyeti kanunları gereğince yetkileri çerçevesinde, kontrol sırasında meydana gelen konulara göre gerekli açıklamalar ve bilgiler alma hakları vardır.

         2.  Makam memurları ve para kontrolü ajanları, ikamet edenler ve ikamet etmeyenlerin kanunca korunan memuriyet, ticari ve diğer sırlarından oluşan bilgileri yaymamalıdır. 

 

         15. Madde. Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatına aykırı davrandığı için sorumluluk.

 

         Kazakistan Cumhuriyeti para mevzuatına aykırı davrandığı için suçlu olanlar, Kazakistan Cumhuriyeti kanunları gereğince sorumlu olurlar.

 

  

         Kazakistan Cumhuriyeti

         Cumhurbaşkanı