TÜRK-KAZAK

Ticari-ekonomik ilişkiler
 

 Kazakistan Cumhuriyeti 2001-2005 yılları sosyal-ekonomik gelişim Konsepti uyarınca ekonomik ilişkileri geliştirme planında öncelikli ülkelerin başını çeken Türkiye Cumhuriyetidir. 2000 yılı Kasım ve 2001 y. Şubat finans krizleri ve dünya ekonomisi temposundaki düşüşler iki ülke arasındaki mal tedavülüne kendi damgasını vurmakla beraber Türk şirketlerinin yatırım faaliyetlerini yavaşlattı. T.C. Dış Ticaret Müsteşarlığı verilerine göre Kazakistan’a yapılan Türk ihracatının 2003 yılındaki tutarı 232,6 milyon ABD doları, aynı dönem için ithal edilen Kazak mallarının toplamı 266 milyon ABD doları olarak açıklandı.

2004 senesi Ocak-Temmuz döneminde ise Kazakistan’ın Türkiye’ye ihracatı 184 milyon ABD doları, ithalatı 164 milyon doları olarak gerçekleşti. 2006 yılında toplam ikili ticaret hacmi 1 660 milyon dolara ulaştı. Türkiye’den ihraç edilen ürünler ağırlıklı olarak makine ve cihazları, plastik ve plastik eşyaları, prefabrik yapıları, mobilya ve aydınlatma cihazları belirlenmekte, ithal edilen Kazak mallarının büyük bölümünü metalürji alanı maddeleri, buğday ve petrol ürünleri oluşturdu. Ticari-ekonomik ilişkilerin gelişmesinde önemli bir mekanizması da Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonudur (KEK). 2006 yılı Ağustos ayında Astanada yapılan KEK 4.toplantısında geçtiğimiz yıllardaki ikili ticari-ekonomik ilişkilerin bilançosu çıkarıldı ve tarafların net faaliyetler gerçekleştirme yolu ile karşılıklı yarar güdülenen ticari-ekonomik işbirliğini genişletme istekleri ortaya konuldu.

Almatı’da bulunan Kazakistan-Türkiye İşadamları Derneği (KATİAD), diğeri de Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) bünyesinde faaliyet gösteren Kazak-Türk İş Konseyi tarafından gerçekleştiren bir araştırmaya göre, 2003 yılına kadar Türkiye’nin Kazakistan ekonomisine yaptığı yatırımın toplam tutarı yaklaşık olarak 1.5 milyar ABD dolarıdır. Türk yatırımlarının yüzde 90’ı ekonomi alanındaki petrol, iletişim ve bankacılık, ayrıca eğitim ve otelcilik sektörlerine odaklanmış. TPAO (Türk Petrolleri) Kazakistan ekonomisinin petrol sektörüne 380 milyon ABD doları yatırımda bulunmuştur. Türk şirketleri tarafından iletişim alandaki 238.1 milyon dolarlık projelere yatırım yapılmıştır. Türk uzmanlarının tahminlerine göre yaklaşık 204 milyon ABD doları Türk yatırımcı tarafından bankacılık, gıda üretim ve otelcilik alanlarına, 144.9 milyon dolar ise eğitim alanına yatırılmıştır. Verilen rakamlar Kazakistan’a yapılan Türkiye yatırımlarının üçte ikisini oluşturmaktadır.

Diğer yatırımlar ise küçük yatırımlar grubuna yer almaktadır. Son yıllarda Kazakistan’da faaliyet gösteren Türk şirketleri ile olumlu işbirliği tecrübesi gelişti, ki bunlar büyük Türk finansal-sanayi gruplarının Kazakistan’ın ekonomik altyapısını güçlendirmek için geliştirilen projelere katılma, petrol, hafif, gıda sanayi ve iletişim sektörüne yatırım yapma olanağını sunmaktadır. Kazakistan’da halen 320’yi aşkın Türk ve ortak Kazak-Türk şirketleri faaliyet gösteriyor. Türkiye Müteahhitler Birliği’nin verilerine göre 1993-2003 yılları arasında Türk inşaat şirketleri tarafından gerçekleştirilen müteahhitlik çalışmalarının toplam tutarı yaklaşık 3.5 milyar ABD doları. Sonuç olarak, BDT ülkeri arasında direkt dış yatırımlarının ülkeye çekilmesi alanında şüphesiz lider olan Kazakistan’da son yıllarda yatırım ikliminin giderek iyileştirilmesi, birçok önde gelen Türk firmalarının ilgisini çekmekle beraber ülkeye daha fazla yatırım yapma konularında ciddi eğilime girmelerine neden gösterilmektedir.

Güçlenen Kazakistan ekonomisi de Türkiye son zamanlarda ciddi yatırımlar yapma çalışmaları sürdürülmekte. Örneğin Kazak BankTuranAlem Bankasının Türk Şekerbank’ın yüzde 34 hissesin satın alması, ayrıca Ceyhanda Petrol Rafinesi inşaası projesi büyük önem taşımakta.
Kaynak: Kazakistan'ın Türkiye Büyükelçiliği

Devlet BÜYÜKLERİ

                      Nursultan Nazarbayev
Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Nüfus 16.009.597
Yüzölçümü 2.724.900 km²
Başkent Astana
K. B. Düşen Milli Gelir $2470
Büyüme Oranı % 9
Başlıca Şehirler: Astana, Almatı, Baykonur, Çimkent, Karaganda, KostanaiUralsk, Kızılorda, Semey, Taraz, Turkestan
Telefon Kodu +7-6xx, +7-7xx

 

 
 
Copyright 2011 © İstanbul Bilgi Sistemleri ve Uluslararası Yayıncılık Tic.Ltd.Şti.  + 90 212 256 65 69 - 256 80 06 - 255 02 25    www.yurtdisitanitimajansi.com

Kazakistan’ın Türkiye ile Dış Ticareti 

Kazakistan’ın Türkiye ile Genel Dış Ticareti

Kazakistan’ın Türkiye ile olan dış ticareti 2009 yılında 791,8 milyon doları ihracat, 570,9 milyon ABD doları ithalat olmak üzere toplam 1,4 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 8: Kazakistan'ın Türkiye ile Dış Ticareti

 

2007

2008

2009

2009(6 Ay)

2010(6 Ay)

İhracat (bin ABD doları)

855.300

1.903.764

791.833

214.314

694.619

İthalat (bin ABD doları)

878.200

971.330

570.875

234.943

294.619

Dış Tic. Hacmi (bin ABD doları)

1.733.500

2.875.094

1.362.708

449.257

989.238

Dış Tic, Dengesi (bin ABD doları)

-22.900

932.434

220.958

-20.629

400.000

2.5.2. Kazakistan’ın Türkiye İle Ayık Bazda Dış Ticareti

Kazakistan’ın Türkiye ihracatı aylık otalama 66 milyon ABD doları, ithalatı ise 48 milyon ABD dolarında seyretmiştir.

Kazakistan’ın genel ekonomisinde yaşanan global krizin etkisi ile Kazakistan’ın Türkiye’ye ihracatında önemli yer tutan bakır satışlarında bir gerilemenin olduğu görülmektedir. Ancak hem ihraç hem de ithalat mallarında yılın ikinci yarısında bir canlanma yaşandığı görülmekte ve hızla artış trendine girdiği gözlenmiştir.

Kazakistan’ın Türkiye İle Ayık Bazda Dış Ticareti (K.C. Verilerine Göre)

(Bin ABD doları)

AYLAR

İHRACAT

İTHALAT

2007

2008

2009

2010

2007

2008

2009

2010

OCAK

74.079

138.532

27.227

 121.308

60.948

55.163

35.670

31.510

ŞUBAT

64.773

172.918

42.509

 115.197

50.562

66.384

29.988

29.863

MART

62.645

137.658

25.540

 170.984

63.857

69.151

39.428

40.759

NİSAN

60.133

165.610

25.624

 68.346

76.252

85.922

33.907

 59.033

MAYIS

114.631

103.689

27.227

   83.118

72.574

78.885

35.670

 53.557

HAZİRAN

52.446

259.681

66.188

 135.666

83.885

95.197

60.279

 79.897

TEMMUZ

51.886

232.750

123.205

 

96.720

98.292

54.651

 

AĞUSTOS

64.860

100.175

110.884

 

100.344

71.714

48.443

 

EYLÜL

71.819

210.811

37.548

 

103.434

81.302

49.222

 

EKİM

143.469

117.497

113.160

 

85.902

69.907

43.241

 

KASIM

94.550

156.565

114.408

 

84.561

56.076

89.206

 

ARALIK

79.076

107.878

78.315

 

80.796

143.338

51.170

 

TOPLAM

934.365

1.903.764

791.833

694.619

959.834

971.330

570.875

294.619

Kaynak: Kazakistan Gümrük İdaresi. WEB:http//e.customs.kz    

 

 

Kazakistan’ın Türkiye’ye İhracatında İlk 20 Madde

Kazakistan’ın Türkiye’ye ihracatında petrol yağları ve gazları, demir, çinko, bakır, alüminyum madenleri, buğday, tabaklanmış deri, pamuk ve kükürt maddelerinin ön plana çıktığı görülmektedir. 

Tablo 10: Kazakistan'ın Türkiye'ye İhracatı (2009 Ocak-Aralık)

Sıra No

GTIP

MADDE ADI

Tutarı

Bin ABD doları

TOPLAM İHRACAT

791.832,4

1

2709

Ham Petrol (Petrol Yağları Ve Bıtümenlı Mınerallerden Elde Edılen Yağlar)

273.113,4

2

7207

Demır/Alaşımsız Çelıkten Yarı Mamuller

240.467,9

3

2711

Petrol Gazları Ve Dığer Gazlı Hıdrokarbonlar

108.338,4

4

1001

Buğday Ve Mahluta

82.737,4

5

7901

İşlenmemış Çınko

44.289,9

6

7403

Arıtılmış Bakır, Işlenmemış Bakır Alaşımları

20.729,5

7

7408

Bakır Teller

8.396,7

8

0504

(Balık Hariç) Taze, Kurutulmuş, Soğutulmuş, Tuzlanmış, Dondurulmuş Hayvan Bağırsakları, Mide V.S

2.620,0

9

7602

Alümınyum Döküntü Ve Hurdaları

871,9

10

8429

Dozerler, Greyder, Skreyper, Ekskavatör, Küreyıcı, Yükleyıcı Vb.

748,8

11

8467

El Ile Kullanılan Pnömatık/Motorlu Aletler

739,4

12

5201

Pamuk (Kardesız, Taranmamış)

699,9

13

8426

Gemı Vınçlerı, Maçunalar, Halatlı Vınçler, Döner Köprüler

559,2

14

2503

Her Çeşit Kükürt

549,2

15

8431

Ağır Iş Makıne Ve Cıhazlarının Aksamı, Parçaları

494,9

16

8428

Kaldırma, Istıfleme, Yükleme, Boşaltma Makıne Ve Cıhazları

479,7

17

8413

Sıvılar Içın Pompalar, Sıvı Elevatörlerı

414,2

18

8481

Muslukçu, Borucu Eşyası-Basınç Düşürücü, Termostatık Valf Dahıl

389,6

19

4104

Sığır Ve At Cınsı Hayvanların Dabaklanmış Derılerı

340,5

20

8430

Toprak, Maden, Cevherı Taşıma, Ayırma, Seçme Vb. Iş Makınelerı

320,0

İHRACATTA İLK 20 MADDE TOPLAMI

787.300,4

İLK 20 MADDENİN DIŞINDA KALANLAR

4.532,0

 Kazakistan’ın Türkiye’den İthalatında İlk 20 Madde

 Kazakistan’ın Türkiye’den ithalatında inşaat malzemeleri, işlenmiş bakır kablolar, tarım araç ve gereçleri, prefabrik yapılar petrol yağları ve gazları, demir, çinko, bakır, alüminyum madenleri, buğday, tabaklanmış deri, pamuk ve kükürt maddelerinin ön plana çıktığı görülmektedir. 

Kazakistan'ın Türkiye'den İthalatı  (2009 Ocak-Aralık)

Sıra No

GTIP

MADDE ADI

Tutarı

Bin ABD doları

TOPLAM İTHALAT

570.874,7

1

8802

Dığer Hava Taşıtları, Uzay Araçları

40.870,0

2

7308

Demır/Çelıkten Inşaat Ve Aksamı

24.982,2

3

8544

İzole Edılmış Tel, Kablo; Dığer Izole Edılmış Elektrık Iletkenlerı; Fıber Optık Kablo  

24.616,6

4

8437

Tohumları Temızleme, Ayırma, Öğütme, Işleme Makıne Ve Cıhazları

22.215,4

5

4411

Lif Lehva, Orta Yoğunlukta

14.408,5

6

9406

Prefabrık Yapılar

13.325,1

7

3917

Plastıkten Tüpler, Borular, Hortumlar; Conta, Dırsek, Rakor Vb

13.277,4

8

8418

Buzdolapları, Dondurucular, Soğutucular, Isı Pompaları

11.950,8

9

8537

Elektrık Kontrol, Dağıtım Tabloları, Mücehhez Tablolar

11.496,9

10

3916

Plastıkten Monofıl, Çubuk, Profıller-Enıne Kesıtı > 1mm.

10.384,0

11

7307

Demır/Çelıkten Boru Bağlantı Parçaları (Rakor, Dırsek, Manşon)

10.343,8

12

6802

Yontulmaya, Inşaata Elverışlı Işlenmış Taşlar (Kayağan Harıç)

10.291,6

13

3004

(3002, 3005 Ve 3006 Kodundaki Ürünler Hariç) Sıhhi Amaçlı Hazırlanan İlaç Çeşitleri

9.796,6

14

9403

Dığer Mobılyalar Vb. Aksam, Parçaları

9.267,6

15

8523

Ses Ve Dığer Fenomenlerı Kaydetmek Içın Dısk, Bant, Katı Hal Kalıcı Depolama Aygıtı, Akıllı Kart Ve Dığer Masnet

8.941,6

16

7326

Demır/Çelıkten Dığer Eşya

7.619,9

17

3401

Sabun; Diğer Sabun Yerine Kullanılan Temizlik Malzemeleri

7.325,7

18

9405

Dığer Aydınlatma Cıhazları, Lambalar, Işıklı Tabela, Plaka Vb.

7.142,7

19

7610

Alümınyum Inşaat Ve Aksamı

6.662,5

20

5702

Dokunmuş Halılar, Yer Kaplamaları (Kılım, Sumak, Karaman Vb)

6.478,5

İTHALATTA İLK 20 MADDE TOPLAMI

271.397,4

İLK 20 MADDENİN DIŞINDA KALANLAR

299.477,3